Сейилханова Н.С

Маңғыстау облысының білім басқармасының

Бейнеу ауданы бойынша білім бөлімінің

«Ә.Жанкелдин атындағы жапы білім беретін

мектеп» КММ-нің тарих,құқық пәнінің

мұғалімі

Маңғыстау облысы,Бейнеу ауданы,Сарға ауылы

LESSON STUDY- МЕКТЕПТЕГІ ӘДІСТЕМЕЛІК ЖҰМЫСЫНЫҢ ЖАҢА БАҒЫТЫ

Lesson Study – мектептегі әдістемелік жұмыстың жаңа бағыты

Кіріспе

Білім беру жүйесінің заманауи талаптары мұғалімнен үнемі ізденуді, жаңашылдықты, шығармашылықпен жұмыс істеуді талап етеді. Осы орайда мұғалімнің кәсіби дамуына мүмкіндік беретін, әріптестік қарым-қатынасты нығайтатын, сабақты талдауға бағытталған әдістемелік тәсілдердің бірі – Lesson Study. Бұл тәсіл мектептегі әдістемелік жұмыстың жаңа бағыты ретінде мұғалімдердің кәсіби өсуіне ықпал етуде.

Қазіргі білім беру жүйесінде мұғалімнің кәсіби дамуына, оқыту мен оқу үдерісін үнемі жетілдіруге ерекше мән берілуде. Әлемдік тәжірибеде кеңінен қолданылып жүрген, мұғалімдердің бірлескен жұмысына негізделген әдістемелік құралдардың бірі – Lesson Study. Бұл тәсіл – сабақты бірлесе жоспарлау, өткізу, бақылау және талдауды қамтитын, мұғалімнің кәсіби дамуына бағытталған әрекеттестік формасы.

Lesson Study – әдістемелік жұмыстың дәстүрлі формаларын жаңғыртып, мұғалімдердің тек үйретуші ғана емес, сонымен қатар зерттеуші ретінде қалыптасуына жол ашады. Әріптестікке негізделген бұл үдеріс мектептегі педагогикалық тәжірибені талдауға, оқушы қажеттілігіне сай сабақты түрлендіруге және білім сапасын арттыруға ықпал етеді. Осы тұрғыдан алғанда, Lesson Study – мектептегі әдістемелік жұмыстың жаңа, заманауи бағыты ретінде кеңінен қолданыс табуда.

Негізгі бөлім

Lesson Study – жапондық тәжірибеден бастау алған, мұғалімдердің бірлесе отырып сабақты зерттеу, жоспарлау, өткізу және талдау үдерісін қамтитын кәсіби даму формасы. Бұл тәсілдің ерекшелігі – мұғалімнің сабақты талдау барысында оқушының оқуын (ойлауын, түсінуін, белсенділігін) терең бақылауы.

Lesson Study – мұғалімдердің бірлесіп жұмыс істеуіне, өзара тәжірибе алмасуына, сабақты зерттеу арқылы кәсіби дамуына мүмкіндік беретін тиімді тәсіл. Бұл әдіс жапондық білім беру жүйесінде пайда болып, бүгінде әлемнің дамыған елдерінде кеңінен қолданылады. Қазақстан мектептерінде де соңғы жылдары Lesson Study тәсілі әдістемелік жұмыстың жаңа бағыты ретінде енгізіліп, оң нәтиже көрсетіп келеді.

Lesson Study тәсілінің ерекшеліктері:

Мұғалімдер сабақты бірлесе жоспарлайды;

Сабақ нақты мақсатқа бағытталады, фокус оқушылар анықталады;

Сабақ барысында оқушылардың оқу үдерісі зерттеледі;

Сабақтан кейін рефлексия жасалып, келесі сабақты жетілдіру жолдары қарастырылады.

Lesson Study үдерісі үш негізгі кезеңнен тұрады:

1. Жоспарлау – мұғалімдер тобы бір тақырыпты таңдап, оқушылардың оқу үдерісін зерттеуге бағытталған сабақ жоспарын құрады.

2. Сабақты өткізу және бақылау – бір мұғалім сабақты өткізеді, ал басқалары фокус оқушылардың әрекетін бақылайды.

3. Талдау және рефлексия – сабақтан кейін мұғалімдер оқушылардың іс-әрекетін, жетістігі мен қиындықтарын саралап, келесі сабақты жетілдіру жолдарын ұсынады.

Мектептегі әдістемелік жұмыстағы өзгерістер:

Бұрынғыдай тек есеп беру, баяндама оқу емес, нақты тәжірибе мен рефлексияға негізделген жұмыс;

Мұғалімдердің бірлескен зерттеу әрекеті;

Оқушы үні мен оқу үдерісін басты назарда ұстау;

Тәжірибе арқылы үйрену.

Lesson Study тәсілінің мектептегі артықшылықтары:

1. Мұғалімдер арасындағы әріптестік пен сенімге негізделген орта қалыптастырады;

2. Мұғалім өз сабағына сын көзбен қарап, оқушының оқуына бағытталады;

3. Әр сабақ рефлексиялық тұрғыдан талданып, нәтижесі келесі сабақта ескеріледі;

4. Әдістемелік бірлестіктердің жұмысы мазмұнды әрі тиімді болады;

5. Сабақ жоспарын құруда құндылықты іздеу мен нақты мақсат қою басым болады.

Мектеп тәжірибесінен мысал: Мектебімізде Lesson Study тәсілімен бірнеше пән мұғалімдері бірлесіп зерттеу сабақтарын жүргізді. Мысалы, Мектебімізде Lesson Study тәсілімен бірнеше пән мұғалімдері бірлесіп зерттеу сабақтарын жүргізді. Соның ішінде тарих пәні мұғалімдері 8-сыныпта «Алаш қозғалысы және оның жетекшілері» тақырыбында зерттеу сабағын өткізді. Зерттеудің мақсаты – оқушылардың тарихи деректермен жұмыс істеу, дәлел келтіру және себеп-салдарлық байланыс жасау қабілеттерін дамыту болды.

Сабақ барысында фокус оқушылардың тарихты қалай түсінетіні, мәтінмен жұмыс жасау деңгейі мен топтық талқылаудағы белсенділігі зерттелді. Сабақ соңында мұғалімдер оқушы жауаптарын талдап, олардың сыни ойлау қабілеті мен өз көзқарасын дәлелдей алуына ерекше назар аударды. Нәтижесінде келесі сабақты жоспарлау кезінде оқушылардың дереккөздермен жұмыс істеу дағдысын дамытуға бағытталған өзгерістер енгізілді.

Осылайша, Lesson Study тәсілі тек нақты пәнге емес, кез келген саладағы оқыту сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

Қорытынды

Lesson Study – бұл жай ғана сабақ талдауы емес, кәсіби өсу мен үздіксіз тәжірибе алмасу алаңы. Ол мектептегі әдістемелік жұмыстың мазмұнын байытып, мұғалімдерге бір-бірінен үйренуге мүмкіндік береді. Болашақта бұл әдісті жүйелі түрде жүргізу арқылы мектептің білім сапасын арттыруға болады

Қорытындылай келе, Lesson Study – бүгінгі білім беру жүйесінің жаңашыл бағыты ретінде мектептердегі әдістемелік жұмыстың мазмұнын өзгертуде. Бұл тәсіл мұғалімнің сабақ жүргізудегі шеберлігін арттырып қана қоймай, оның зерттеушілік мәдениетін қалыптастырады. Сабақты зерттеу арқылы мұғалімдер оқушының білім алу барысын терең түсініп, оқу үдерісін үнемі жетілдіру жолдарын іздейді.

Lesson Study – әдістемелік бірлестіктер жұмысына жаңаша серпін береді. Әріптестік, ашықтық, сындарлы пікір алмасу арқылы мұғалімдер кәсіби тұрғыдан дамып, оқу сапасы жақсарады. Мұғалім оқушыны үйретуші ғана емес, зерттеуші ретінде де қалыптасады.

Тарих пәнінен алынған нақты мысал көрсеткендей, мұғалімдер оқушы ойлауын, сыни көзқарасын дамытатын тапсырмаларды тиімді жоспарлап, оқушылардың әрекетін бақылау арқылы өз жұмыстарына талдау жасай алады. Lesson Study нәтижесінде әдістемелік жұмыстың басты мақсаты – сапалы сабақ пен сапалы білім екені айқын көрінеді.

Сондықтан әрбір мектеп осы әдісті жүйелі түрде қолдану арқылы мұғалімдерінің кәсіби дамуына жағдай жасап, оқушылардың білім алу мүмкіндіктерін арттыра алады. Болашақта Lesson Study тәсілі – әдістемелік жұмыстың негізгі өзегі болары сөзсіз.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Мұғалім тәжірибесін дамытудағы Lesson Study тәсілі. – ҚР БҒМ, «НЗМ» ДББҰ, 2016 ж.

2. Dudley, P. (2014). Lesson Study: Professional Learning for Our Time. Routledge.

3. Жанпеисова М.М., Ізтілеуова Р.А. Мұғалімнің кәсіби дамуына арналған нұсқаулық – Астана: НЗМ, 2014.

4. Сабақты зерттеу арқылы оқыту тәжірибесін жетілдіру: әдістемелік құрал – Алматы: Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА, 2018.

5. Lesson Study Kazakhstan жобасы материалдары. www.lessonstudy.kz