М. Мақатаев "Аққулар ұйықтағанда"

Сабақтың тақырыбы: М. Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы

Сабақтың мақсаты: Сезіммен өлең өрген жыр парағы Мұқағали поэзиясына талдау жасау, ақын өлеңінің идеясын, мақсатын ұғындыру, поэманың тақырыбы мен идеясы композициясы туралы теориялық білім беру.

Білімділік : поэманың негізгі кейіпкері ана бейнесі арқылы көл еркесі аққуға жасалған қиянаттың қайғылы оқиғаға ұғындыру себебін таныту, қоршаған орта заңдылықтарына қарсы келмеу қажеттігін нақты дәлелдермен түсіндіруге жету;

Дамытушылық : оқушылардың пікірталасын ұйымдастыру, өз ойын дұрыс тұжырымдап, дәлелмен жеткізе білуге, еркін сөйлеуіне дағдыландыру, талдаулар жасай білу, сын тұрғысынан ойлау қабілетін дамыту;

Тәрбиелік : оқушыларды ізгілікке, адамгершілікке, қоршаған ортаны қорғай білуге тәрбиелеу.

Сабақтың көрнекілігі: ақын суреті, интерактивті тақта, кітаптар, аққу туралы жазылған нақыл сөздер, тақырыптық суреттер, көрініс, сызба – кестелер.

Сабақтың типі: жаңа сабақ

Сабақтың әдісі: СТО, талдау, сұрақ – жауап, пікір сайыс

Пәнаралық байланыс: музыка, тарих, биология

Сабақтың барысы: І.Ұйымдасыру кезеңі. Оқушылармен жүздесіп амандасу, түгелдеу, сабақтың тақырыбымен, жоспарымен, мақсатымен таныстыру.

«Топтастыру» стратегиясы. «Мұқағали әлеміне саяхат»

Ой шақыру. «Менің Мұқағалиым»

Сұрақтар:

1. Мұқағалидың туған жері? (Алматы облысы, Райымбек ауданы,Қарасаз ауылы)

2. Өмір сүрген жылдары? (1931-1976 ж.ж)

3. Әкесі мен анасың есімі? (Сүлеймен, Нағиман)

4.Мұқағали ақынның жыр жинақтарын ата. («Армысыздар, достар», «Қарлығашым, келдің бе?», «Дариға жүрек», «Шолпан», «Өмір дастаны», т.б.)

5. Мұқағали ақын кімнің тәрбиесінде болды? (Әжесінің. Ол «Мені сөзге, жырға үйір еткен – әжем» дейді. Ақын әжесінің аты – Тиын. Келіндері оны «Мақпал апа» деген.)

6. Ақынның поэмаларын атаңыз. («Ақулар ұйықтағанда», «Ару – ана», «Райымбек», т.б.)

М. Мақатаев өзі айтқан екен: «Менің қымбатты достарым! Егер сіздер шынымен менің өмірбаянымды, шығармаларымды зерттемек болсаңдар, онда мен не жазсам, соның бәрін түгел оқып шығуды ұмытпағайсыздар. Мені өз өлеңдерімнен қарамауларыңызды өтінем. Естеріңізде болсын, менің өлеңім жеке тұрғанда түк те емес. Біріктіріп қарағанда ол поэма іспетті. Басы және аяғы бар. Ол кейде күлімдеген, кейде түңілген жанымның құдды даусындай...»[2.197б]

Мұғалім сөзі: Біз Мұқағали ақынды – поэзия патшасы десек, ендеше, поэзия патшалығына сапар шегіп көрейік. Міне, патшалықтың алтын қақпасы ашылды. «Аққулар ұйықтағанда» сарайының кілті өз қолдарыңда. Қазіргі сәттен бастап осы сарайдың сырына үңіліп көрейікші.

а) Аққу қандай құс?

ә) Поэмаға оқушылармен біріге отырып мазмұндық жоспар құру.

б) «Мұқағали – суреткер ақын». Поэмадағы сюжеттік оқиғлардың композициялық құрылымына талдау.

Оқиғаның басталуы. Жетімкөл туралы аңыздар. Көл еркесі – сұлу аққулар

Оқиғаның дамуы. Ауру бала, тәуіп айтқан ем.

Оқиғаның шиеленісуі. Аққуды атқан ана. Астан – кестен көл беті.

Оқиғаның шарықтау шегі. Аққудың киесі. Жалғыз ұлдың өлімі.Кие қасіретін тартқан ана.

Оқиғаның аяқталуы. Аққуынан айырылған Жетімкөл.

в) Ақынның тіл шеберлігі. Әдеби – теориялық ұғымдарға талдау, тілдік теңеулерді табу. Оқулықпен жұмыс, дәптерде орындау.

г) Шығарма кейіпкерлеріне мінездеме беру. (интерактивті тақтада орындалады)

Сабақты бекіту: Проблемалық сұрақтар:

1. Ақынның поэмасындағы негізгі арқау болған тақырып не?

2. Автор өзі көтерген мәселені қаншалықты аша білген?

3. Ана неге аққуды атпақ болды? Бұл шешімге келу анаға оңайға түсті ме?

.

Үйге тапсырма.

«Жетімкөл аққулары» - эссе жазу. «Ақын және аққу» тақырыбына өлең жазу.

Поэмадан өзіңе ұнаған шумағын жаттау.

Бағалау