Масштаб дегеніміз не?

• Дәптерге ұзындықтарды кескіндеу үшін мынадай алгоритмді қолдану керек:

а) Өлшемдерді бір өлшем бірлігімен жазу;

ә) Өлшемдердің мәндерін бірнеше есе кішірейту;

б) Дәптерге ұзындықтарды сызып көрсету, масштабын жазу.

• Мысалы: Кітап беті тік төртбұрыш пішінді:

ұзындығы – 2 дм 1 см, ені – 1 дм 4 см.

Шешуі: Кітап бетін дәптерге кескіндейік.

а) 2 дм 1 см=21 см; 1 дм 4 см=14 см;

ә) 21:7=3; 14:7=2;

б) ұзындығы 3 см, ені 2 см тіктөртбұрыш болады.

Сызбада 1 см кітаптың нақты өлшемінің 7 см-не тең.

Масштабы: 1:7 немесе

• Картадағы кесінді ұзындығының оған сәйкес жер бетіндегі қашықтыққа қатынасын масштаб деп атаймыз.

М – масштаб, С - сызбадағы өлшем, D - нақты өлшем (жер бетіндегі қашықтық)

5 - слайд

6 –слайд 3- тақырыпша Масштабтың практикада қолданылуы.

7- слайд Масштаб қайда не үшін қолданылады?

• Географиялық карталарда қалалардың ара қашықтығы, үйдің планында үйдің өлшемдері кішірейтіліп алынады.

Жер бетіндегі 1 км қашықтық географиялық картада 1 см кесіндімен кескінделуі мүмкін. Онда ол 100000 есе кішірейтіледі.

Географиялық карталар белгілі бір масштабпен дайындалады.

1-есеп. Екі қаланың картадағы ара қашықтығы 3,5 см. Жер бетіндегі қашықтығы 175 км, картаның масштабын табыңдар.

Шешуі: 175 км=175000 м=17500000 см.

_{3,5 : 17500000}

_Жауабы: 1:5000000 немесе

_{2-есеп. 1:2500000 масштабпен берілген картада екі қаланың ара қашықтығы 6 см. Екі қаланың жер бетіндегі қашықтығын табыңдар.}

_{Шешуі: х – екі қаланың жер бетіндегі ара қашықтығы (D)}

_{M=1:2500000, C=6 cм. бойынша пропорция құрамыз:}

_{Жауабы: 150 км.}