Әдістемелік нұсқаулық Түркістан облысы, Ордабасы ауданы, Б.Нұрлыбеков атындағы жалпы орта мектебінің педагогикалық кеңесінде баспаға ұсынылған, №4 хаттама 04.01.2019ж.

Құрастырушылар:

Шахзадова Р.З. –«Б.Нұрлыбеков атындағы жалпы орта мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің жоғары санатты математика пәні мұғалімі, математика пәні әдістеме бірлестігінің жетекшісі.

Исаева З.А –«Б.Нұрлыбеков атындағы жалпы орта мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің жоғары санатты математика пәні мұғалімі

Пікір айтушылар:

Акылбекова Ж.С – «Б.Нұрлыбеков атындағы жалпы орта мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің директоры.

Реңдібаева С. – Ордабасы аудандық математика пәндерінің әдіскері

Адилбекова Э.Т . – ОҚМПИ математика ғылымдарының кандидаты.

Ұсынылып отырған әдістемелік құралда білім беру мекемелерінде математика пәні әдістемелік онкүндіктерді ұйымдастыруға қойылатын талаптар, онкүндік барысында жүргізілетін жұмыс түрлері баяндалып, нақты ұсыныстар мен үлгілік жоспарлар берілген.

Әдістемелік құрал білім беру мекемелерінің басшыларына, әдіскерлерге, математика пәні әдістемелік бірлестік жетекшілеріне, математика пәні мұғалімдеріне арналған.

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

ХХІ ғасырдың оқыту жүйесінде меңгерілетін білімнің түпкі нәтижесі ең тұғырлы мәселеге айналды. Әлемдік білім кеңістігінде білім беру идеологиясы «бүкіл өміріңнің білімі» принципінен «өмір бойғы білімге» ауысуда. Сондықтан жалпы білім беретін мектеп қабырғасындағы әрбір пән білім алушыны дара тұлға ретінде жетілдіруге, оның шығармашылық қабілеттерін дамытуға алғышарт жасауы қажет деген қағида берік орнықты. Сапалы білім беру Қазақстанның индустрияландырылуының және инновациялық дамуының негізіне айналуы тиіс екендігі Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Болашақтың іргесін бірге қалаймыз» атты Қазақстан халқына Жолдауында атап көрсетілді.

«Бәсекеге қабілеттілік мәселесі- бұл ең алдымен сапа мәселесі»,- деп атап көрсетті Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев. Қазақстан Республикасы білім беру жүйесінің әлемдік білім беру кеңістігіндегі бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету қажеттілігіне байланысты математика пәні бойынша білім сапасын жетілдіру мәселесі ерекше өзекті болып отыр. Математика пәнін сапалы оқытудың негізгі мәселелері:

1. Қазіргі білім беру саясатына сәйкес келетін кәсіби құзыретті маман даярлау сапасын артыру;

2. Әр мұғалімнің өмір бойы оқуын және өздігінен білім алуын қамтамасыз ету;

3. Сапалы оқулықтар мен оқу құралдарының, әдістемелік кешендері мен орта білім беру мекемелерінде пән апталықтарының әртүллілігі   болуы;

4.Таңдау еркіндігін беретін бағдарлы оқытуды жүйелі жолға қою.

Қазақстандық білім беру жүйесін әлемдік білім кеңістігіне кіріктіру аясында әдістемелік қызметті қайта қалыптастырылып, оған қойылатын талаптарға сай бағыттауда әдістемелік қызметті үйлестірушілерге зор міндеттер жүктеледі. Қоғамдағы болып жатқан өзгерістер мектеп мұғалімінің педагогикалық шығармашылық еркіндігіне мүмкіндік берді. Мектептің дамуы үшін жаңа ұғым, жаңа үлгі, жаңа тәсілдер қажет.

Мектептегі математика пәнінің әдістемелік жұмыс формасының бірі – әдістемелік онкүндік. Бұл жоспар түрінің басқалардан айырмашылығы – бірнеше күн барысында мұғалімдер пән бойынша түрлі ашық сабақтар іс шараларын ұйымдастырып, өз әріптестерімен апта бойы тәжірибе алмасып өз тәжірибе қорыжындарын байытады, тың идеялар, түрлі әдіс-тәсілдерімен бөліседі. Бүгінгі таңда мектепте өткізілетін математика пәнінің апталықтар мен онкүндіктері бір сарынды, дәстүрлі іс шараларды қамтып (ашық сабақ, көрме, сайыс сабақ, т.с.с.), көпшілігінде мұғалімдерді де, оқушыларды да ешқандай жаңашылдыққа, шығармашылыққа ғылыми ізденіске түсуіне жол ашпайды. Қалыптасып қалған бұрынғы дәстүрдің таптауырыныан шығалмай келуде

Білім берудің жаңа кезеңіне көшу жағдайында орта білім беру мекемелеріндегі математика пәнінің әдістемелік жұмысына көптеген, бірнеше өзгерістерді енгізу қажет деп есептеймін. Математика пән аптықтарына дәстүрлі іс шаралармен қатар әдістемелік жұмыстың жаңа формаларын, тәсілдерін ,түрлерін ,талаптарын, криитерилерін ендіру – білім сапасын көтеру мен білім алушылардың математика пәніне деген қызығушылығын арттыру кепілі деп есептеймін. Білім беру ұйымдарындағы математика пәні әдістемелік жұмыстың тәжірибесінде ұйымдастырылуы, мазмұны, мерзімділігі, жұмыс кезеңдері бойынша әдістемелік онкүндіктерінің әр түрлері кездеседі. Ұсынылып отырған әдістемелік нұсқаулықта математика пәні әдістемелік апталықты ұйымдастыруға қойылатын талаптар, оның ішінде нақты бір үлгілері сипатталып, онкүндік барысында жүргізілетін жұмыс түрлері баяндалып, мақсаты мен міндеттеріне тоқталып өтіледі. Сонымен бірге жеке тұлғаның қалыптасуына негіз болатын проблемаларға ұсыныстар, және онкүндікті өткізуде қолданылытын түрлі математикалық кештердің жоспарлары берілген. Ал бұл өз кезегінде педагогтердің теориялық және тәжірибелік құзыреттіліктерін арттырса, ал оқушылар үшін пәнге деген қызығушылығы артып, ғылыми тұрғыдан пікірлеп, шығармашылықпен айналысуға үлкен септігін тигізері анық.

Математика пәніне ұсынып отырған дәстүрлер мен жаңашылдықтардың салыстырмалы сипаттамасы мен жаңа ұсыныстар мен өзгерістерді төмендегі кестеде көрсетіп баяндауды жөн санадым.

І. МАТЕМАТИКА ПӘНІНІҢ ӘДІСТЕМЕЛІК ОНКҮНДІГІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ ӨТКІЗУ

1.1. Математика пәнінің әдістемелік онкүндігін жоспарлау түрлері

Білім беру ұйымдарындағы математика пәні әдістемелік жұмыстың тәжірибесінде ұйымдастырылуы, мазмұны, мерзімділігі, жұмыс кезеңдері бойынша әдістемелік онкүндіктерінің әр түрлері кездеседі. Ұсынылып отырған әдістемелік нұсқаулықта білім беру мекемелерінде математика пәні әдістемелік апталықты ұйымдастыруға қойылатын талаптар, оның ішінде нақты бір үлгілері сипатталып, онкүндік барысында жүргізілетін жұмыс түрлері баяндалып, мақсаты мен міндеттеріне тоқталып өтіледі. Сонымен бірге жеке тұлғаның қалыптасуына негіз болатын проблемаларға ұсыныстар, және онкүндікті өткізуде қолданылытын түрлі математикалық кештердің жоспарлары берілген. Ал бұл өз кезегінде педагогтердің теориялық және тәжірибелік құзыреттіліктерін арттырса, ал оқушылар үшін пәнге деген қызығушылығы артып, ғылыми тұрғыдан пікірлеп, шығармашылықпен айналысуға үлкен мүмкіндік болмақ

1. Жалпы ережелер

1. Оқушылардың шығармашылық белсенділігі мен танымдық дамуы үшін ғылыми-әдістемелік, тәжірибелік-эксперименталды жұмыс шеңберінде мұғалімдердің кәсіптік біліктілігін арттыру мақсатында әдістемелік бірлестіктерде жыл сайын мектепішілік онкүндіктері өткізіледі.

2. Математика онкүндігінің міндеттері:

• ашық сабақтар өткізу, сыныптан тыс іс-шаралар ұйымдастыру, педагогтердің кәсіби шеберлігін жетілдіру;

• оқушыларды өзіндік шығармашылықпен жұмысқа тарту, олардың оқуға қызығушылығын көтеру;

2. Математика онкүндігін өткізу және ұйымдастыру

• Онкүндігінің әдістемелік бірлестіктердің жұмыс жоспарына сәйкес өткізіледі.

• Математика онкүндігінің тақырыптары мен мерзімдері ғылыми-әдістемелік кеңес отырысында оқу жылының басында анықталады.

• Өткізілетін іс-шаралар мазмұны апталықтың мақсаты мен тақырыбына сәйкестендірілуі керек.

• Математика онкүндігін ұйымдастырушысы болып әдістемелік бірлестік табылады.

• Математика онкүндігіне қатысушылары:

• пән мұғалімдері;

• мектеп оқушылары.

3.Математика онкүндігінің мазмұны:

• пән бойынша дәстүрлі және дәстүрден тыс ашық сабақтар;

• сыныпаралық сыныптан тыс іс-шаралар;

• жалпы мектеп іс-шаралары;

• ұжымдық шығармашылық жұмыстар;

• оқу-тәрбие жұмыстарының басқа да формалары.

4.Математика онкүндігінің жоспарын түзу барысында ескерілетін мәселелер:

• әдістемелік бірлестіктің барлық мұғалімдерінің шоғырландырылуы;

• іс-шаралар мен сабақ өткізудің түрлі формалары;

• бір ай бұрын әдістемелік жұмыстар бойынша директор орынбасарына апталық барысында өткізілетін іс-шаралар кестесін (күні, уақыты, жауапты тұлғалар нақты белгіленген) көрсету.

Шығармашылық апталықтың жоспар-кестесі әдістемелік бірлестік отырысында талқыланып, әдістемелік жұмыстар бойынша директор орынбасарымен келісіледі.

• Онкүндіктің тақырыбы бойынша әр пән мұғалімі бір сабақтан кем емес ашық сабақ өткізуі керек.

• Әр пән мұғалімі біреуден кем емес тақырыптық іс-шара өткізуі мүмкін.

• Онкүндікті өткізу барысында мектеп бөлмелерінде көрнекі ақпараттар көрсетіледі.

5. Онкүндіктің қорытындысын шығару

• Математика пәні бірлестік отырысында онкүндіктің өткізілу нәтижелері талқыланады.

• Математика онкүндігінің нәтижесі директордың әдістемелік жұмыстар бойынша орынбасарына келесі құжаттар түрінде тапсырылады:

• Математика онкүндігін өткізу кестесі;

• Математика пән олимпиадалары бойынша тапсырма мәтіндері мен өткізу нәтижесі хаттамалары;

• ашық сабақтар мен сыныптан тыс іс-шаралар жоспарлары;

• Математика пәні онкүндігі нәтижесі туралы есеп, марапатталған оқушылар

мен мұғалімдер тізімі.

• Озық-тәжірибесі таратылатын мұғалімдер өткізген іс-шараларының және сабақтарының жоспарларын мектепішілік тарату.

• Онкүндіктің нәтижесі мектеп директорының қорытынды бұйрығында көрсетіледі.

Онкүндіктің бағалаудың ең жоғарғы балл саны – 25. Қойылатын балдар санын дәстүрлі бағалау нормаларына сай келесі жүйеде көрсетуге болады:

- 20-тен 25-ке дейін – жоғары деңгей;

- 14-дан 19 %-ке дейін – орта деңгей;

- 10-ден 13-ке дейін – төмен деңгей;

1.4. Математика пәні әдістемелік онкүндігінің жоспарлары мен математикалық кештердің үлгілері

№1 «МАТЕМАТИКА ПӘНІНІҢ – ЦИКЛДІК» ОНКҮНДІК ЖОСПАРЫ

№3.Халық педагогикасын математика он күндігінде насихаттау.

Мақсаты: Оқушылардың санасына ұлттық құндылықтарды, ұмыт болып бара жатқан салт-дәстүрлерді бойына сіңіре отырып, математикамен халық педагогикасын кіріктірулерін оқушылар бойына сіңдіру.

 Бүгiнгi қалыптасқан белгiлi ғылыми-теориялық заңдары бар педагогика ғылымы өмiрге келгенше де адамзат тәрбие iсiмен айналысып бақты. Оның қағазға жазылып түспеген, бiрақ халық жадында мәңгi сақталып, ұрпақтан-ұрпаққа ғасырлар бойы ауызша нақыл-ақыл, өсиет-өнеге, қағида болып тарап келген бiлiм-бiлiк, тәлiм-тәрбие беру тағлымдары бар. Ол халықтық педагогика деп аталады. Халықтық педагогика салт-дәстүр, жол-жора, ырымдар, тағам дайындау, қонақ күту рәсiмдерi мен ауыз әдебиетi үлгiлерi, ұлттық ою-өрнек, өнер түрлерi, спорт ойындары арқылы отбасылық тәрбиеден басталып, ауыл-аймақ, ел-жұрт, ру-тайпа, қала бердi бүкiл халықтық қарым-қатынастан берiк орын алған тәлiм-тәрбиенiң түрi, адам мiнезiн, iс-әрекетiн қалыптастырудың белгiлi нормасы болып табылады. Олай болса, халық педагогикасы қоғам дамуының (алғашқы қауымдық қоғамнан бастап) белгiлi сатыларынан өтiп, ғылыми педагогикалық дәрежеге жеткенше ұрпақ тәрбиесiнiң бастау бұлағы, педагогикалық құралы болып, тәрбие жүйесiнiң қызметiн атқарып келгенiн байқаймыз. Яғни, осыдан келiп ғылыми педагогика мен халықтық педагогиканың тәрбие тәсiлдерiндегi сабақтастығы, принциптiк-идеялық үндестiгi туындайды. Бүгiнгi әлемдiк аренаға жеткен ғылыми-педагогика халықтық педагогикадан бастау алып, оны ғылыми теориялар мен қағидалар тұрғысынан жан-жақты зерттеп, қарастырып, байытты. Сөйтiп, өз қажетiне жаратты. Осы қажеттiлiктен келiп, халықтың эмпирикалық тәжiрибесiне негiзделген ұрпақ тәрбиелеу тағылымдары — халықтық педагогиканы ой елегiнен өткiзiп зерттеп, тәрбие мен оқу iсiнiң өзектi құралы етудiң жолдарын және оның шығу, даму кезеңдерiн өзiндiк ерекшелiктерiн, басқа ғылымдармен яғни математикамен байланысын зерттеу.

Жоспар

№3.КЕЙС - СТАДИ АМАЛ-ТӘСІЛІ НЕМЕСЕ ОҚЫТУДЫҢ НАҚТЫ ЖАҒДАЯТТАР ӘДІСІ арқыла математика апталығын өткізу.

ХХІ ғасыр ғылым мен техниканың көз ілеспес жылдамдық пен даму заманы, сондықтан уақыт талабына сай білімді де парасатты, жан дүниесі кемелденген, намысшыл ұрпақ тәрбиелеу басты мақсат болып отыр. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев Қазақтың әл-Фараби атындағы ұлттық университетіндегі сөйлеген сөзінде «бізге интеллектуалды ұлт құру қажет. Халықаралық деңгейде бәсекеге түсетін эрудициялы адамдар керек» деген болатын.

Жаратылыстану пәндерді оқытқанда, алдымен, оқушының білім алуға деген талпынысын оятып алу қажет екенін жете білген жөн. Эрудициялы адамдар тобын құру үшін алдымен шәкірттердің бойына білім-біліктерін зердесіне қалай ұялатудың ұтымды жолдарын, әдістерін талмай іздеу – әр ұстаздың міндеті. 1592-1670 жылдары өмір сүрген чехтың ұлы педагогы Ян Амос Коменский былай деп сұрақ қояды: «Ұстаз оқушыға өзінің тәсілдерін үйретуден бұрын алдымен оның бойында білім алуға деген талпынысты оятып алуы қажет екенін ойлайтын біреу бар ма екен?»[2].

Шәкірттің қабілетін көру үшін білімді қызықтыра жеткізу қажет. Оқушыларға саналы, терең және берік білім беру үшін мен өз сабақтарымда кейс технологиясын пайдаланғанды жөн көрдім.

Кейс-стади амал тәсілі немесе оқытудың нақты жағдаяттар әдісі (метод конкретных учебных ситуаций) Америка Құрама Штаттарының Гарвард университетінің шағын мектептерінде пайда болған. Кейс-стади амал-тәсілі термині алғаш рет американдық ғалым Коплендтің еңбектерінде пайдаланылған. Копленд 1921 жылы оқытудың нақты жағдаяттар жинағын шығарып, кейс-стади амал-тәсілін қолдану жолдарын көрсеткен.

Кейс амал-тәсілі алғашқы кезде бизнес мектебінде қолданылып келсе, бүгін де бұл әдіс арқылы оқытудың қолданылу аясы кеңіген, ол құқық, мәдениеттану, медицина және т.б. салаларда жемісті қолданылуда.

Кейс амал-тәсілі бойынша төмендегі функциялар жүзеге асырылады:

Мұғалім → бағыт-бағдар беруші;

Оқушылар → бірнеше микротоптарға бөлінуі;

Лидер → әр топтың жетекшісінің басшылығы;

Дерек көзі → тақырыпқа байланысты материалдарды алдын-ала

оқушылардың өздері ізденіп, тауып келуі.

Жағдаяттарға байланысты пікірсайыстар ұйымдастырылады:

1.Мұғалім оқушыға қарсы сұрақ қояды.

2.Мұғалім оқушыдан өзінің тапсырма жайлы болжамын сұрайды.

3.оқушы рольдік ойндарды көрсетеді.

4.Микротоптар немесе топ жетекшілерінің пікірталасы

Кейс біріңғай ақпараттық кешен болғандықтан, ол үш бөлімнен тұрады:

1.Кейс дайындау бөлімі → жаңа тақырып бойынша оқушылардың қосымша деректі өздері дайындап келуі (слайт көрсетілімдері, қосымша деректі материалдар);

2.Нақты жағдаяттар бөлімі → сөйлеу, сөз саптау, білімді жетілдіру үшін топтардың қақтығысын тудыру;

3.Кейске кіретін қосымша тапсырмалар → мұғалімнің немесе жалпы топтардың алма-кезек сұрақ-жауап кезеңі.

Кейс технологиясын қолдана отырып «Қазақ тіл және әдебиет» бөлімінің оқушыларымен өткізген сабағымнан мысал келтіре кетейін.

Онкүндіктің жалпы мақсаты:

• Кейс амал – тәсілін пайдалана отырып, жаңа сабағымыздың тақырыбын ашып, оны жан – жақты талдап, ой туындататын сұрақтарға жауап іздеп, салыстырмалы түрде қарастырып, шешімдер қабылдау;

• Мәселені шешу жолындағы берілген өмір тарихын баяндайтын материалдарға сілтеме жасау.

Мектептегі бес сыныптан тұратын 5 микротопқа бөлінеді. Әр топтың жетекшісі бар және сырттан бақылаушы (сарапшы) сайланды. Топқа берілген тақырып «математиканы меңгерудегі қиындықтар». Әр топта талқыланатын тапсырма тақырыптары төмендегідей:

І бөлім Математика тарихына шолу

1-сұрақ Математика қалай және қашан пайда болды?

2-сұрақ Математик ғалымдардың есімдері не үшін математика ережелері мен формулалары болып саналады?

3-сұрақ Әр сыныптағы негізгі формулалардың байланысы қандай?

4-сұрақ Неге геометрия бөлімін сызамыз және дәлелдеп сипаттама береміз?

5-сұрақ Математиканы оқудың түпкі мақсаты не мысал келтір?

ІІ бөлім Математикалық диктант

1. Геометриялық фигуралардың зерттелуі зерттелуі

2. Көне математиканың жанры

3. Математиканың көркемдік ерекшелігі,стилі

4. Алгебра және геометрияның айырмашылығы

5. «Ал-жабр вал мукобала» кітабына сипаттама

ІІІ бөлім Жалпы топтарға қойылатын ортақ сұрақ

а) Математикадағы ең қиын және ең оңай тақырыптар және олардың қиындығы мен қызықтылығы?

б) Есептің шарты белгісіз болса, онда қолданған көріктеу құралдары, көркемдік тәсілдер, сол есептерге тән бе?. Бұл ненің дәлелі деуге болады?

в) Математика Өмірде болған оқиғаларды қаз-қалпында суреттейді, көркемдеп, әсірелеп жеткізіп отырады деген қаншалықты рас. Мысалы:

г) Математикалық есептерді шығаруда, өмірдегі қажеттіліктер орнымен пайдаланылған. Мысалы:

Кестені толтыр

Бұл берілген тапсырмалардың барлығын әр топтағы оқушылары өздігінен ізденіп, дербес жұмыс жасай отырып, қақтығыс тудырып, жауап береді. Бейне көрсетілімдер (слайт арқылы), нақты жағдаяттар келтіру, қойылған сұрақтың жан-жақты зерттелуі, болжам жасау әр топ үшін қызықты әрі тартымды болады. Сабақты бекіту көбінесе топ арасында алма-кезек сұрақ-жауап кезеңімен, пікірталас арқылы жүргізіледі. Ал қорытынды кезең, сарапшының әр топтың сұрақ-жауаптарын және өзінің қосымша толықтыруы арқыл жүзеге асады.

Нәтижесінде, білім алушы нақты жағдайды талдау бойынша мәселелі материал ұсынуды, жинауды, құрылымы жүйелі сұрақ қақтығысын тудыруды, талдау үшін нақты ақпаратты жан-жақты зерттеуді, ой туындататын мәліметтерді түсінікті тілмен жеткізуді үйренеді және өздігінен шешім қабылдау, оны салыстыруға, талқылауға мүмкіндік алады.

Демек, оқушылардың ауызша сөйлеу, шығармашылықпен жұмыс жүргізу дағдыларын қалыптастыруда кейс-стади амал тәсілін қолдану – қазіргі білім беру талабына білім алушының сабаққа деген қызығушылығын туғызатын жеке педагогиканың жаңа инновациялық жүйесі.

Әрбір адам, соның ішінде, әсіресе, жастар белгілі бір кәсіптік саладан өз болашағын көргісі келетінін мойындауы қажет. Бұл – өте қалыпты жағдай. Өйткені, адам өзінің қайда бет алғандығын анық көрген кезде ғана биікке қарай күш-жігермен ұмтылады

№4.«Математиканы оқыту әдісі» немесе эвристикалық әдіс математика апталығында.

Оқытудағы эвристикалық әдіс деп - әдістемеде негізін диалогтық (сұрақ-жауап) формасынадғы эвристикалық әңгімені түсіндіреді. Мұнда мұғалім оқушыға білімді, ұғымды бірден дайын түрде бермей, өз орнымен қойылған сұрақтар арқылы оларда бұрын қалыптасқан білімдерімен бақылаулары және өмір тәжірибесіне сүйеніп, жаңа ұғымға ережелермен дәлелдеуге және есептеудің шешімін өзгертіп келтіру керек.

1.Бағдарламалық оқыту.

 2.Практикалық-лабораториялық жұмыстар.

3.Оқушылардың өзіндік жұмысы.

Математиканы оқыту әдістері  кез-келген  басқа  білім салалары сияқты  үнемі даму, жетілу үстіндегі  ғылым. Бұл әсіресе оқыту  әдістемесіндегі  орын  алып отырған  өзгерістерден  анық  байқалады. Математиканы  оқытудың    қазіргі кездегі  ең басты  ерекшеліктері  мынадай:

1.Оқытудың барлық кезеңдерінде шәкірттердің  білім алу  белсенділігін арттыру. Мұнда  мұғалімнің  жәрдемімен  шәкірттердің  өздігінен білім ашуына аса  көңіл бөлінеді.

2.Оқу үрдісінде оқушылардың  математикалық  ойлау  интенсивтендіру, яғни оларды  математика  саласы  бойыншатеориялық  білім алу және рационал ойлаудың  негізгі  интенсивті  әдістерін  игеруге баулу.Оқыту  мұғалім  тарапынан, үйрету, ал шәкірт тарапынан  оқу, үйренуді қамтитын екі жақты үрдіс. Сондықтан да  оқыту  жемісі болу үшін бұлар арасында  әрқашанда  тура  және  кері байланыс болу  керек.

Оқытушы оқу  үрдісінің  жүруін  басқарып  отыру  үшін шәкіртте мұғалімге  ол  жөнінде  ақпарат  дер  кезінде жетіп  отыруы шарт. Тек  осындай  ақпаратты  ескере  отырып,  мұғалім  сабақ  үстінде  әр оқушының  оқуына білікті түрде  араласа алады. Бұл бағдарламалық  оқыту  идеясын туғызады.

1.Математиканы оқыту әдісін мұғалім мен шәкірттің оқып үйрену негізіндегі қызмет әрекет айырмашылықтарына қарай екі түрге бөлуге болады:1)Оқыту әдістері (мұғалім әрекеті) – ақпараттық және оқушының қызметін басқару әдістері жатады. 2)Оқу әдістері (шәкірт әрекеті) – оқу материалдарын танып білу әдісі жатады. Математиканы оқып үйренудің әдістері деп оқушының өздерінің математика жөніндегі белсенді дербес тану әрекетін іске асыру ұйымдастыру тәсілдерін айтады. Бұл әдістер математиканы үйренудің ғылыми және оқу әдістері болып бөлінеді.

Біріншісі, математиканы ғылым ретінде зерттеп білуге құрал болады. Екіншісі, орта мектеп математика педагогикасында математиканы оқытуды күшейту үшін арнайы жасалған әдістер. Олар эвристикалық әдіс, модельдер арқылы үйрену әдісі және бағдарламалық әдістер жатады.Үйрену мен үйрету, оқу мен оқыту егіз жүретін үрдістер. Сондықтанда математика дидактикасында үйрету (оқыту) әдістерімен формаларына үлкен орын беріледі.Оқыту әдістері оқушыларға математикалық білім білік дағдылардың белгілі бір жүйесін беру болып табылады. Оқыту әдістеріне мұғалімнің үйретуші кеңесі, әңгімесі, дәрістері түсіндіру жаттығу ретіндегі өзіндік жұмысты басқару шәкірттің оқу әдебиеті мен жұмысына әсер етуі жатады.

№5.Блум таксономиясының жоғары үш деңгейін(талдау ,жинақтау, бағалау) зерттейтін математикалық-практикум апталығының жоспары.

Мақсаты: Есеп шығару барысында оқушыларды тұлғалық-бағдарлық оқытуға жағдай жасайтын мазмұндық және әдістемелік құрамдастарды айқындап алуға үйрету.

Оқушыларға математикалық ойлаудың жеткілікті түрдегі жоғары деңгейін қалыптастыру қажет. Ойлау мен есеп шығару үрдісінің тығыз байланыстылығын оқушыға сезіндіру қажет. Математикалық ойлаудын дамуы, жалпы ойлау мәдениеті ретінде қазіргі оқу-тәрбие мәселелерінің әрдайым басында тұрады, сондықтан, математика оқу пәні ретінде де, ғылым ретінде де ойлау әрекетінің дамуына өте маңызды ықпал етеді. Ойлау әрекеті көбінесе әр түрлі мәселе қоюдан көрінеді, есеп шығару барысында дамиды, сондықтан оқыту әдістемесі жөніндегі іргелі зерттеулерді талдау есептер жүйесін құрудың төмендегідей жоспарымен әдістемелік ерекшеліктерін ұсынамын.

Жоспар:

"Есепті шығару" ұғымы ойлау психологиясын да, оқыту психологиясын да өзінде біріктіреді. Есепті шығару үрдісінде адамның ойлау қызметінің негізгі заңдылықтары көрінеді, сонымен қатар, бір мезгілде білімді меңгеру және қолдану үрдісі жүріп жатады. Ойлау бұл жағдайда бірыңғай, сонымен қатар, әр түрлі операцияларда өтіп жататын, өзінің формасы бойынша әр алуан қызмет болып табылады. Олардың ең бастыларына анализ (талдау) бен синтез (біріктіру) жатады. Анализ дегеніміз заттар мен құбылыстарды оларды құрайтын бөліктерге ойша жіктей отырып, сол бөліктердің елеулі белгілерін, қатынастарын және элеметтерін айқындап көрсету болып табылады. Синтез элементтер араларындағы елеулі байланыстар мен қатынастарды аша отырып, анализ арқылы жіктелгендерді бүтін етіп қайта қалпына келтіруге мүмкіндік жасайды. Белгілі бір амалдарды орындағанда ойлау операцияларының бірінің екіншісіне қарағанда біршама басым келетіндігі туралы ғана айтуға болады, өйткені оларды шектеп тастау мүлде мүмкін емес. Анализ бен синтез бірлікте, белгілі бір өзара байланыста өмір сүре отырып, есеп шығару үрдісінде біртұтас аналитикалық - синтетикалық қызмет атқарады. Сонымен, "есепті шығару" ұғымы — нақты құрылымы бар, күрделі динамикалық ұғым. Оның мінездемесі әртүрлі жәйттармен анықталады: үрдіс мақсатымен, түрлендірілетін ахуал мазмұнымен, шешудің қолда бар әдістері және тәсілдерімен, есеп мазмұны және оны шығару құралдарының өзара үйлесімділігімен, шығарылатын есептің нақты типі және түрімен.

Әрбір математика пәні мұғалімін қиңайтын ортақ бір мәселе оқушыларды есеп шығаруға үйрету. Тақырыпты оқушылар түгел түсінгендей программалық білім, білік дағдыларын игерген сияқты. Ал, бақылау жұмысының нәтижесі төмен. Мұның себебі не? Себептер жеткілікті.

Соның біразына тоқталып керейік.

1. Оқушы таңдап алынған әдістің берілген есепті шығаруга тиімділігін болжауды білмейді.

2. Оқушы есепті шығару тәсілін білгенмен оны орындау барысында қателіктер жібереді, яғни өздері жіберген қателерді іздеп табу жолдарын білмейді.

3. Оқушының математикалық, білімдері жүйесіз, оны қолдана білмейді.

4. Оқушы есепті шығаруға қажет әдіс-тәсілді білгенмен оны қай кезде қалай қалдану қажеттігін бімейді.

5. Оқушы есепті шешуге психологиялық тұрғыда дайын емес, яғни есептің «түрін көріп-ақ, оны шеше алмаймын», — деп алыдын ала болжап қаяды.

Осылардың бәрін жинақтай келіп оқушылардың есеп шығара білмеулерінің себебі — математикалық есептерді шешудің әдіс-тәсілдерін білмеуі және оларды толық меңгермеуі деп айтуға болады

№6«Пифагор теоремасының ғажайыптары» атты математика пәнінің онкүндігін өткізу.

Мақсаты: Бұл тақырыптағы онкүндікті өткізудегі мақсат- білім алушыларға пифагор теоремасының математика пәніндегі алатын орнымен, шығу тарихын түсіндіріп, оқушыларға білім мен тәрбиені қатар беріп, теорияны тәжірибемен ұштастыру

Үлгі:

«Ертедегі қызықты есептер» де Пифагор теоремасының қолданылуы.

а) б)

а) Ежелгі үнді есебі: Көл бетінен биіктігі жарты фут болатын әсем гүлді су өсімдігі бой көтеріпті. Ол жалғыз өсіпті. Бір күні қатты соққан жел гүлді басқа жаққа қарай бұрып әкетіпті. Таңертең ерте көлге келген балықшы су бетінен тек гүлі ғана көрініп тұрған әсем гүлді бастапқы өсіп тұрған жерінен екі фут қашықтықтан тауып алыпты. Сонымен сұрақ: көлдің тереңдігі қандай? (1 фут жуықтағанда 0,3 м-ге тең)

Шешуі:

Көл тереңдігі АС =Х болсын, онда AD = AB = Х + 0,5 .

ACB үшбұрышын қарастырсақ, Пифагор теоремас бойынша AB² – AC² = BC²,

(Х + 0,5)² – Х² = 2² , Х² + Х + 0,25 – Х² = 4, Х = 3,75. 3, 75 • 0,3 = 1,125 (м)

Жауабы: 3,75 фут немесе 1, 125 м.

XI ғасырдағы араб математиктерінің есебі

Өзеннің екі жағында бір-біріне қарама- қарсы екі пальма ағашы өсіп тұр.Біреуінің биіктігі 30сүймен, екіншісінікі – 20сүймен.Пальмалардың табандарының ара қашықтығы – 50 сүймен. Әр пальманың төбесінде құс отыр. Бір мезетте пальмалардың арасындағы су бетіне жүзіп шыққан балықты екі құста байқап қалып, екеуі де ұшып барып, бір уақытта балықты ұстады. Балық биік пальманың табанынан қандай қашықтықта көрінді?

Шешуі: АDВ: АВ² =ВD² +АD² АВ²=30² +Х² АВ²=900+Х²;

АЕС: АС²= СЕ²+АЕ² АС²=20²+(50 – Х)²

АС²=400+2500 – 100Х+Х² АС²=2900 – 100Х+Х².

Бірақ АВ=АС, сондықтан АВ² =АС² , 900+Х² =2900 – 100Х+Х², 100Х=2000, Х=20, АD=20.

Осындай есептерді бере отырып, геометриядағы көп есептерді шешуде пифагор теоремасының қолданылатынын көрсетіп, оқушылардың пәнге деген қызығушылықтарын арттырып.,шығармашылық ізденістерге жетелеуге болады.

№7«Тәжірибеде жүзеге асып, нәтиже беретін математикалық жоба».тақырыбындағы математика пәнінің онкүндігі.

Мақсаты: Технология бойынша әдістемелік жүйенің басты компоненті – оқыту мақсаты болып қалады. Мұндағы мақсат – өздігінен білім алу мақсаты. Жаңа мақсат оқытудың әдістемелік жүйесінің жаңа компоненттерін тәжірибеде қолдана отырып жоба жасау мен зерттеу талаптарын енгізу.Білім мазмұнын деңгейлік түрде ұсыну дамыта оқытуды ұйымдастыруға мүмкіндік беру, өйткені оқулық та тапсырмалар да деңгейленіп жасалған, оны біртіндеп деңгей бойынша меңгерту, және мұндағы білімнің кейбір жетекші элементтерін: фактілер, ұғымдар, ережелер, заңдылықтарды т.б. оқушылардың өздері анықтап, зерттеп, саралап ашады.

Жоба-дегеніміз «Әдістемелік жүйе мен дидактикалық үрдістің» бірлігі.Жобаны қорғау (мақсат, мазмұн, әдіс-тәсіл, түрі, құралы) бұл оқытудағы сабақ жоспарына сәйкес келеді және ол арқылы нәтижеге жетелейтін оқушы мен мұғалім арасындағы жүзеге асатын процесс.

Жоспар:

І. Оқушылық деңгейде бала мұғалім көмегімен амал-әрекет жасайды алдындағы мақсатты шешуге ұмтылады, бұрынғы білімдерін пайдаланады. Өнімсіз – репродуктивтік деңгей – мемлекеттік стандарттың ең аз қажетті көлемін қамтиды.

ІІ. Алгоритмдік деңгейде мақсат пен шешілуге тиісті ситуация анық, оқушы бұрынғы жинақталған білімін пайдалана отырып, мақсатқа жету үшін өз бетімен жұмыс істейді.

ІІІ. Эвристикалық деңгейде мақсат ашық, ситуация түсініксіз, оны оқушының өзі толықтырады, табады, шешеді, яғни бұрынғы білім көмекке келеді. Оқушы жаңа хабар, білімді өз ізденісімен ала алады. Бұл деңгей - өнімді деңгей.

ІҮ. Шығармашылық деңгей – мақсат жалпылама, анық емес. Оқушы оны анықтайды, жаңа нәрсені табады, өз бетінше жаңа дүние әкеледі.Деңгейлік тапсырмалардың алғашқы үш деңгейі мемлекеттік стандарттың міндетті деңгейін құрайды. Төртінші деңгейде шығармашылық тапсырмаларын оқытушы жеке баланың қабілетіне қарай өзі құрастырады.

Қойылған мақсатқа жету үшін ҮӘЖ технологиясы оқыту сапасын оқыту мақсаттары мен нәтижелерінің арасындағы арақатынасы деп береді.

№8.«Математикалық сауаттылық – әлемдегі математиканың рөлін айқындайды» тақырыбында математика пәні онкүндігінің жоспары.

Қазіргі таңда қоғамды дамыту үшін орта мектептің алдында тұрған негізгі міндеттердің бірі – оқушылардың шығармашылық қабілетін барынша ашып, толыққанды қоғам құруға өзінің бар мүмкіндігін жұмсайтын шығармашылық қабілетті жеке тұлға қалыптастыру. Сондықтан, математиканы оқытуда оқушыларға оқу материалын есте сақтауға емес, осы материалды шығармашылықпен қолдану шеберлігін қалыптастыруға көп көңіл бөлінеді.Қазақстанның дамуының қазіргі кезеңі әлемдік тенденцияларға сәйкес мектептегі білім берудің жаңа басымдықтарын белгіледі. Олардың ішінде жетекші болып табылатын мектепте білім берудің сапасы Қазақстан Республикасының білім беру дамуының 2011-2020 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасында, сонымен қатар 2012-2016 жылдарға арналған оқушылардың функционалды сауаттылығын жетілдіруде Ұлттық іс-шаралар жоспарында да көрініс тапты.

Математикалық сауаттылық – әлемдегі математиканың рөлін айқындау және түсіне білу, математикалық тұжырымдарды дәлелді негіздей білу және қызығушылығы бар, ойлы азаматқа тән қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін математиканы қолдана білу қабілеттері.

Бұл міндеттерді шешу үшін мұғалімнің күнделікті ізденісі арқылы барлық жаңалықтар мен қайта құру, өзгерістерге жол ашады. Сондықтан сабақ барысын жаңаша ұйымдастыру қажет.
Оқушының пәнге деген қызығушылығы мен ынтасын арттыру керек деп есептеймін. Қазіргі заман талабына сай білім беру мәселесі, сол қоғам мүддесіне сай болуы керек. Өз ісінің шебері ғана жоғары жетістіктерге жетеді деп есептеймін. Қазақтың болашағын тәрбиелеу мен білім беру ісінде әлемдік стандартқа сәйкес білім беруді темірқазық қылып ұстансақ қателеспеспіз деп ойлаймын.Оқушыларға білім беруде жаңашыл технологияларын қолдану инновациялық бағытта жұмыс жасау заман ағымына сай талап етілуде.

Әрбір сабақ- мұғалімнің шығармашылық жұмысы. Сондықтан да әр сабақты оқушының есінде қалатындай етіп түрлендіріп отырған жөн. Жаңа тәсілдер арқылы сабақты жоспарлау сабақтың структуралық құрылымына өзгеріс енгізе алады. Олар:

а) нәтижелі оқу еңбегіне уақыт көбейеді;

ә) сабақта жаңа материалды игеруге деген көзқарас күшейеді;

б) сабақ сұраудың жоспарлы және жүйелі түрі күшейтіліп, сапасы артады;

в) оқушының жас ерекшелігі мен психо-педагогикалық дамуы қатаң есепке алынады.

Жоспар:

Математикалық сауаттылық ұғымына оқушылардың келесі қабілеттіліктерін шыңдау үшін осы онкүндікті ұймдастыру қажет деп есептеймін.

-Қоршаған ортада пайда болатын және математика арқылы шешілетін мәселелерді тани білу;

- Оны математика тілінде құрастыру;

-Бұл мәселелерді математикалық айғақтар мен әдістерді қолданып шешу;

-Шешімдерде қолданған әдістерді талдау;

-Қойылған мәселелерді есепке ала отырып нәтижені түсіндіру;

-Нәтижелерді құрастырып жазу.

Әр тапсырма математиканың мына бөліктерінің біріне сәйкес келеді:

-сандар;

-кеңістік және форма;

-өзгерістер мен қатынастар;

-белгісіздік.

Сонымен бірге математикалық сауаттылық деңгейі математикалық құзіреттіліктің даму деңгейімен сипатталады. Ол үш деңгеймен сипатталады, яғни елестету деңгейі, байланыс орнату, ойлау деңгейі.

Сондықтан, оқыту мақсаты үшін математикалық сауаттылық аспектілерінің санын анықтау қажет. Мұндай аспектілер- негізгі және қосалқы.

Негізгілер- математикалық компотенттілік негізгі математикалық түсініктер. Негізгі математикалық ұғымдар тобының кейбіреулері, мысалы: ықтималдық, өзгеру мен өсу, тәуелділік пен өзара байланыс.

№9 Математикапәнінде «Lesson Study» тәсілін қоладну

Lesson Study – мұғалім тәжірибесі саласындағы білімді жетілдіруге бағытталған, сабақтағы іс-әрекеттегі зерттеудің ерекше үлгісі болып табылатын педагогикалық тәсіл. Ол ХІХ ғасырдың 70-жылдарында Жапонияда бастау алып, осылайша Батыста қолданылатын «Іс-әрекеттегі зерттеу» тәсілінен 70 жыл бұрын қолданыла бастаған. Қазіргі уақытта Шығыс Азияда Lesson Study Жапониямен қоса, Сингапурде, Гонконг пен Қытайда қолданылады. Бұл тәсіл сонымен қатар батыс елдерде де, соның ішінде АҚШ-та, Ұлыбританияда, Швецияда және Канадада қолданылуда.

Lesson Study-ге шараны бірлесе жоспарлап, өткізетін, қадағалайтын, оқыту мен оқуды талдай отырып, өз қорытындыларын қағаз бетіне түсіретін мұғалімдер тобы қатысады. Lesson Study циклін өткізу кезінде мұғалімдер оқыту тәжірибесіне жаңа әдістер енгізеді немесе оны жетілдіреді, кейін ашық Lesson Study өткізу немесе жұмыс сипатталған құжатты жариялау арқылы әріптестеріне таратады.

Lesson Study бастауыш және орта мектептерде негізгі пәндер бойынша оқушылардың білім деңгейін көтеру және оқыту әдістемесін жетілдіру мақсатында, сонымен қатар оқыту үшін бағалау сияқты тәжірибелік әдістерді әзірлеу мақсатында табысты қолданылады. Lesson Study өткізу барысында топта (немесе жұппен) жұмыс істейтін мұғалімдер:

• Өздері күнделікті жинаған материалдары мен жүйелі бағалау деректерін оқушылардың оқу мен даму басымдықтарын белгілеу үшін қолданады.

• Алдағы уақытта әзірленетін немесе жетілдірілетін, белгіленген міндеттерге жауап беретін оқыту әдістемесін бірлесіп анықтайды.

• Үш «бақылаудағы оқушыны» анықтайды, олар әрқайсысы сыныптағы белгілі бір топтың өкілі болуы қажет, мысалы, оқу үлгерімінің деңгейі жоғары, орта, төмен оқушылардан.

• Lesson Study-ді бірлесіп жоспарлап, сабақты өткізу барысында зерттелетін үш оқушыны үнемі назарға ала отырып, оқыту әдістемесін пайдаланады және оның нәтижелерін мұқият зерттейді.

• Бақылаудағы оқушылардың дамуы мен оқуына басты назар аудара отырып, Lesson Study өткізеді және оны қадағалайды. Аталған үдерістер бірнеше сабақ бойы қайталанып, жетілдірілуі мүмкін. Бақылауды барлық Lesson Study кезінде жүргізу міндетті емес.

• Бақылаудағы оқушылардың Lesson Study туралы ойларын білу үшін олармен сұхбаттасады.

• Lesson Study-ді талқылайды.

Қолданылатын әдіске бақылаудағы оқушылардың қалай қарайтынын, олардың жеткен жетістіктерін, оқуда көрсететін нәтижелері мен кездесетін қиындықтарын білу, сонымен қатар алынған тәжірибені келешекте оқыту мен оқу әдістемесін әзірлеу үшін пайдалану мақсатында Lesson Study-ге талдау жүргізеді.

Lesson Study тәсілі тиімді, себебі ол мұғалімдерге:

• әдеттегіге қарағанда балалардың білім алғандығының анағұрлым анық, әртүрлі қырларынан және егжей-тегжейлі дәлелін көруге;

• мұғалімнің пікірі бойынша балаларды оқыту барысында не болуға тиіс, ал шындығында жағдай қандай екендігі арасындағы айырмашылықты

көруге;

• оқытуды нәтижесінде оқушылардың қажеттіліктерін барынша

қанағаттандыратындай етіп қалай жоспарлау керектігін түсінуге;

• Lesson Study-ді басты мақсаты оқушыларға білім алуға көмектесу және

топ мүшелерінің кәсіби дамуына ықпал ету болып табылатын мұғалімдердің желілік қоғамдастығы аясында іске асыруға;

• Lesson Study мүмкіндіктерін өзінің педагогикалық тәжірибесінде

қолдануға көмектеседі.

Lesson Study тәжірибелі мұғалімдермен қатар, еңбек жолын жаңа бастаған мамандарға да кәсіби жетілуге көмектеседі. Себебі, бірлесіп жоспарлау, бірлесіп қадағалау, бірлесіп талдау арқылы біз оқыту туралы бірлескен пікір қалыптастырамыз. Бұл жағдайда біз оқыту аспектілерін өзіміздің ұстанымымыз тұрғысынан ғана емес, Lesson Study дайындаған әріптестеріміздің көзімен де қарастырамыз, соның нәтижесінде біз Lesson Study барысында бақылаған нақты сабақты өзіміздің жоспарлаған сабағымызбен салыстырамыз. Бұл біздерге өзіміз әдетте мән бермейтін, елемейтін, әдетте «шеттетіп тастайтын» немесе болжамды білім ретінде сақталып қалатын нәрселерді аңғаруымызға түрткі болады.

Lesson Study тәсілін пайдаланатын көптеген адамдардың айтуынша, зерттелетін жекелеген оқушылардың оқудағы қажеттіліктері мен мінез-құлықтарына назар аударып, сол арқылы олар туралы көбірек біле отырып, біз өз оқушыларымыздың әрбіреуін анағұрлым жақсы тани бастаймыз. Демек, мықты және нашар оқушылардың аралығындағы «орташа» сыныпты оқытуға қарағанда, Lesson Study мұғалімге өз жұмысын болмашы ақпаратпен шамадан тыс жүктемей, барлығынан хабардар болып, өмір бойғы тәжірибесінде әрбір оқушының қажеттілігін ескеріп отыруға мүмкіндік береді.

LessonStudy бойынша сабақты бақылау және таталдау картасы

Пәні ________оқу мақсаты_____________________

Мұғалім__________________сыныбы_______________

Бақылаушы____________мерзімі___________зерттеу сабағы№__________

Зерттеу сабағынан соң оқушыдан алынатын кері байланыс түрі

Әрбір зерттеу сабағының оқу мақсаттарндағы жетісітік критерийі бойынша кейс-оқушылар мен басқа оқушылардың жеткен

прогрестерінің қорытындысы

САБАҚТЫ ЗЕРТТЕУДІ ЖОСПАРЛАУ

Мүмкіндігінше, сіздің пәніңіз бойынша сабақ беретін және/немесе сіздің оқушыларыңыздың жасындағы оқушылармен жұмыс істейтін басқа мұғаліммен жұптасып жұмыс істеңіз.

Бірлесіп сабақ жоспарын жасаңыз, ол «Сабақты зерттеуге» кіруі мүмкін.

Төмендегі қадамдарды қолданыңыз.

1. Оқу үдерісінің сапасын арттыру мақсатында өз сабақтарыңызда сынап көргіңіз келген «оқыту/оқудағы жаңа тәсілді» айқындаңыз. Мысалы:

• Белгілі бір критерийлерді пайдалана отырып, әріптестердің жазбаша жұмысын бағалау;

• Топтық жұмыста дарынды және талантты оқушыларға топты басқаруды тапсыру;

• Оқушылар жұптарының арасында диалогті ынталандыру үшін интернет-ресурстарды пайдалану т.б.

2. Оқу жоспарының (тақырыбының) қандай бөлігінде бұл тәсіл аса ықпалды болатынын шешіңіз. Мысалы:

• Мәтінді есептердітеңдеудің көмегімен шығаруды зерттеу;

• Мәтінді есептерді шешуде қандай заңдылықтар бар екенін айқындаумен есептерді шығару;

• Қазақстанның қай саласында болсын мәтінді есептің қолданылуын зерделеу т.б.

3. Тақырыбына қарай, сіздің оқушыларыңызға лайықты, нақты күтілетін оқу нәтижесін айқындаңыз. Мысалы:

• оқушылар затты, мәтін, сан, айнымалы, теңдеу туралы білуі тиіс. Олар мәтінді есептің мағынасы неге арналғанын білетін болады.

4. Енді кейс-стадиға қосу үшін сіздің сабақтарыңызда оқушылардың түрлі топтарын көрсететін оқушыларды «іріктеп» алыңыз.

Бұл жазу сияқты пәнаралық дағдыларға қатысты немесе ғылыми терминологияны білу сияқты арнайы дағдыларға қатысты оқу үлгерімі жақсы, орташа және нашар оқушылар болғаны дұрыс.

Әр мұғалім өз оқушыларының таңдалған тақырыптар бойынша үлгерімінің динамикасы туралы білімін реттеу үшін «18-ресурс. Олардың оқу үлгеріміне сәйкес оқушылар моделі» кестесін пайдалану керек.

Осы материалдың соңында келтірілген сабақ жоспарының шаблонын пайдалана отырып, сабақ жоспарының а), b), c) және d) бөлімдерін орындаңыз.

Мысал:

Сабақ жоспарының шаблоны

Шебер-сынып жоспары.

 
Біліп қана қойған аз, оны пайдалана білу қажет. 
қалап қана қойған аз, оны жасау қажет. 

И.В.Гете 
ТАҚЫРЫП: «Сабақ мақсаттарына қол жеткізудегі мотивация кезеңінің ролі»

ШЕБЕРЛІК-СЫНЫБЫНЫҢ МАҚСАТЫ МЕН МІНДЕТІ: Педагог қызметінің жалпы және  кәсіби құзырлығын  қалыптастыруда әдіс-тәсілдерді қолдануы және тәжірибе алмасу.Шеберлік – сынып қатысушыларына әдістемелік көмек көрсету.Қатысушылардың өздерінің кәсіби шеберліктеріне ой жүгірте білуі.Үйренушілердің қызығушылығын тудыру;Оқу материалдарын тиімді меңгеру.

КҮТІЛЕТІН НӘТИЖЕЛЕР: қатысушылардың білімдері жинақталады, зияткерлік және шығармашылық әлеуеті ынталанады, қарастырылған тақырыпқа қызығушылығы туындайды, белсенділігі артады. Әдіс-тәсілдерді өмірде қолдана алады.

МАҚСАТТЫ АУДИТОРИЯ: Шебер-сынып қатысушылары

ШЕБЕРЛІК-СЫНЫБЫНЫҢ ЖҮРГІЗІЛУІ: ұйымдастыру, мақсаты мен міндетін таныстыру, табыс критерийлерін белгілеу, сабақ ұранымен таныстыру, топқа бөлу, топтарға арналған тапсырмалар жүйесін беру, қосымша мәліметтермен, нұсқаулық материалымен таныстыру, рефлексия жасау, кері байланыс

ӘДІСТЕР МЕН ТӘСІЛДЕР: Тренинг, “Блум таксономиясы», SMART, «Сәйкестіктер», «Сабақ мақсатын құрастыру», формативті бағалау түрлері

ҚҰРАЛДАР: актив тақта, презентация, постерлер, мәтіндер жазылған парақтар, А-3, А-4 парақтары, маркер, қалам 

Шеберлік сыныбының   жүргізілуі:

Сәлеметсіздер ме, құрметті әріптестер! Мен сіздермен кездесіп, бірлесе жұмыс жасайтыныма қуаныштымын. Мен Б.Нұрлыбеков атындағы жалпы орта мектебінің математика пәні мұғалімі Уябаева Нұршагул Серикбаевна және әріптесім Исаева Закура Амирхановна.. Презентация арқылы шебер сыныптың мақсаты мен міндетін, сабақ ұранын хабарлау.

Тренинг - психологиялық ахуал туғызу. ( Бейне жазба көрсету)

Тренер-мұғалім:  «сандар топтамасы» ( 3адам шығады, олардың қолдарына ұстатып –«бірденеге үйреніңдер» деп айтылады) 

Сұрақ: Нені байқаймыз?Алдарына мақсат қойылмады! Мақсат толық айтылмады, мақсат нақты қойылмады, мақсат анық және түсінікті болмады, мақсат қолжетімді болу керек. 

Сұрақ: Құрметті әріптестер! Оқушыларға сабақтың мақсатын неге түсіндіру қажет деп ойлайсыздар ? 

Жауап.

1. Бүгінгі сабақта не біледі, не білді, не білу қажет екенін ұғындыру үшін.

2. Жаңа білімге баланы ынталандыру үшін.

3. Оқушыны белгілі бір көлемде алатын білім, білік дағдыларын қалыптастыру үшін.

4. Оқушының өзін-өзі бағалауы үшін. 

Заманауи мектептегі сабақтың мақсаты нақтылықпен, оған жету құралдарын көрсетумен және оны нақты дағдыларға ауыстырумен ерекшеленуі тиіс. Сабақ мақсаты нақты, көрсетілетін және өлшенетін болуы керек. Мысалы: білімін жинақтау мен жүйелеу, дағдыларын нығайту, өзін бақылау мен ұқыптылықтың дағдыларын дамыту болуы мүмкін. Бұл мақсаттар жеткілікті дәрежеде күрделі. 

Сабақты сабақ соңында барлық оқушылар мақсатқа жеткеніне сенімді болатындай етіп ұйымдастыру қажет. Мұндай мониторингтің нәтижесінде мұғалім сабақтың мақсатты ұстанымдарын орындауды, мазмұнды, сабақтың түрі мен құралдарын таңдаудың дұрыстығын ұғынуына болады. Сабақтың мақсатына барлық оқушы жетпесе, онда өз қатеңді дұрыстауға және барлық оқушыларға мақсатқа жетуге мүмкіндік беретін стратегияны әзірлеу қажет. Мақсатқа жету «иә» және «жоқ» бағаларымен анықталады. Мақсатқа кішкене жетуге болмайды, оған жетесің немесе жетпейсің!
Сабақ мақсатын белгілеудің өзі мен үшін жаңалық болды. Дәстүрлі оқытуда оқытудың үш мақсатын білімділік, тәрбиелік, дамытушылық мақсаттарын қою қай мұғалімге болмасын қиынға түскені анық. 1981 Джордж Доран енгізген Smart мақсат - спецификалық, нақтылы, өлшеуге болатын, қолжетімді, шындыққа негізделген, белгілі бір уақыт аралығымен шектелген қасиеттерімен сабақ мақсатының мәнін аша түсті. 

Мақсат қоюға SMART талаптары: 

S Спецификалық, нақтылы. Яғни не нәрсеге қол жеткізу қажет 

M Өлшеуге болатын, яғни мақсатқа жеттік деп айта алатындай болуы керек 

А Қолжетімді. Яғни іс-әрекетке негізделген. Себебі нақтылы қандай іс-әрекет өзімізге қажет нәтиже беретінін түсінуіміз қажет. 

R Шындыққа негізделген. Яғни қойылған мақсатқа жете алатындай 

T Нақтылы мерзімі және мақсатты жүзеге асыратын орынды құралдары болуы керек 
 

математикадан «Рационал сандарды координаталық түзудің көмегімен қосу» тақырыбы бойынша: 

Сыныптағы оқушылардың кем дегенде 80 пайызы(орта) координаталық түзуді кескіндей алуы), 5 минут ішіндеоң немесе теріс бағытқа қарай жүргізуді ешбір қатесіз анықтай алуы керек (деңгей) анықтаған бағыт бойынша бірлік кесінділерді санап мәнін жазу керек(әрекет). 

Тапсырма: Берілген мақсаттарға талдау жасап, мақсаттардың ішінен қайсысы мұғалімге, қайсысы оқушыға бағытталғанын анықтап жіктеу. 

1.«Теріс рационал сандарды қосу» тақырыбының ережесін жаттау. 

2.Оң сандар мен теріс сандардың айырмашылығын түсіндіріп таныстырып, мысалдар келтіру. 

3.Тақырып соңындағы кестені жұмыс дәптерлеріне толтырып келу. 

4.Өмірмен байланыстыру арқылы теріс сандардың маңызын танып білу. 

5.Суреттер және мысалдар арқылы теріс сандардың қатарын жазу. 

6.Оң сандар мен теріс сандарды кестеге жаз. 

7.Таңбалары бірдей рационал сандарды қосу мен таныстыру. 

8.Таңбалары әр түрлі сандарды өсу және кему ретімен жазуды көрсету

Психологиялық тренинг «Мен қандаймын?»  

Мұғалімдер 1-ден 10-ға дейінгі сандарды бір мезгілде екі қолымен жазуы керек: мәселен, оң қолымен де, сол қолымен де «1» санын, одан кейін «2» санын және әрі қарай жалғастырып. Жазу барысында қалай жазылғандығына (әдемі, нашар) назар аудармау керек. Содан кейін олар жазғандарының ішінен жазылуы бір-біріне ұқсас бір жұп санды таңдауы керек.  
Оқытушы енді мұғалімдерге олардың жеке бастарының қасиеттерін сипаттайтын келесідей тізімді оқып береді:  
- егер «1» сандары ұқсас келсе, онда бұл адамдар – эгоистер дегенді білдіреді;  
- «2» сандарының ұқсастығы бұл адамдар іскер адамдар, болашақ басшылар екендігін меңзейді;  
- егер «3» сандары ұқсас келсе, онда бұлар - бейбіт өмірді жақтайтын, әрқашан да  
бітімге келе білетін адамдар;  
- егер «4» сандары ұқсас келсе, онда бұл адамдар - өздері өз басына қиыншылық  
туғызып, оларды өздері жеңе білетін адамдар;  
- «5» сандарының ұқсастығы бұл адамдар ақылды екендігін көрсетеді;  
- егер «6» сандары ұқсас келсе, онда бұлар өз  
жынысының озық өкілдері: нағыз еркек немесе нағыз әйел;  
- егер «7» сандары ұқсас келсе, онда бұл адамдар жан-жақты дамыған;  
- егер «8» сандары ұқсас келсе, онда бұл адамдар қауіпті дегенді білдіреді;  
- «9» сандарының ұқсастығы бұл адамдарға сенім артуға болады дегенді білдіреді.  
Әрине, бұл жерде мұндай тестердің барлығы да әзілге негізделетіндігін ұмытпау керек 

Мақсат туралы

1.Мақсатқа жеткісі келген адам оны жақсы білуі керек.

2.Өлшенетін нәрсе ғана өнімдірек жасалады. 

3. Жоспарлаған адам ғана жақсы ұйымдастыра алады. 

4.Мұхитты жүзіп өту үшін кемені өзің жасауың керек. 

Б.Блум таксономиясы бойынша танымдық салада оқу мақсаттарының категориялары. (Слайд көрсету)

Блум, Бенджамин (ағыл. Benjamin Bloom) (1913-1999) –америкалық психолог, оқыту әдістерін зерделеген, «Блум таксономиясы» атауын алған жүйені құрушы.
1942 жылы Чикаго университетінде доктор дәрежесін қорғаған. 1965-66 жылдары Ағарту ісін зерттеушілер бірлестігінің президенті болған. 1960 жылдары Б.Блум кейіннен «Блум таксономиясы» деп аталып кеткен тұжырымдаманың негізін құраған екі монография басып шығарды: «Адами мінездемелер тұрақтылығы мен өзгеруі» және «Білім мақсаттарын жіктеу». 

Топтық тапсырма:

Топ бойынша әр мұғалім өз сабағының мақсатын жазу керек

Үлгі: 1) Сабақ тақырыбы: Теріс рационал сандарды қосу

сабақ мақсаты: топтар орындайды
Топтар бір-бірін "екі жұлдыз, бір ұсыныс" бойынша бағалайды. (Топтық бағалау) 

Тиімді әдістер:

1. Пинг-понг

2. Лоси әдісі

3. Сандар әдісі

4. Синквейн

Рефлексия:Жұмыстар өте қызу және белсенділікпен жүргізілді. Мұғалімдер өздерінің іс-тәжірибелерін қолдана отырып, теориялық мәліметтік мәтінді талқылады. Топ мүшелері толық қатысуға тырысты, барлығы өз ойларын айтты. 

ІІ. Соңы – барлық істің тәжі. Бұл қысқаша уақытта сабақтың мақсатына жеткен-жетпегенін анықтау және оқушылардың сабақтағы қызметін бағалау қажет. Дәстүрлі сабақта сабақ соңында бағалау әр оқушыға тимейді. Ұсынылып отырған сабақта сабаққа қатысып отырған әр оқушы баға алады. Ол үшін мұғалімнің көп түрлері мен әдістері бар білімді бақылау ,өзара бағалау және т.б.

Бұл кезеңде оқушылардың маңызды құзыреттіліктердің бірі - өзін-өзі бағалауға үйренуі қалыптасады. Бұл құзыреттілік өмір бойына және әсіресе, өзінің білім траекториясын жобалаудың бастапқы кезеңінде қажетті болып табылады.

Рефлексия парағы 

• 
  ақпарат Сіз үшін қаншалықты жаңа болды: --------------------------------------------------------- 

--------------------------------------------------------------------------

• 
  нақты жұмыс үшін алған білім мен дағдылардың пайдалылығы: -----------------------
  
  

• 
  шебер сынып қаншалықты қызықты болды: ------------------------------------------------

• 
  практикаға енгізу үшін сіздің дайындық деңгейіңіз: -------------------------------------------- 

Кері байланыс 

Қатысушының аты- жөні 

№1.«Қызықты математика әлемінде бір күн» тақырыбындағы математикалық кеш.

1-жүргізуші. Құрметті ұстаздар мен оқушылар! «Қызықты математика әлемінде бір күн» тақырыбындағы кешімізге қош келдіңідер.

2 –жүргізуші: Бүгінгі шәкірт ертеңгі азамат. Сол азамат бойынан тапқырлықты, алғырлықты қалыптастыру мектеп қабырғасынан басталады.

«Білімді азамат –ел ертеңі» , «білекті бірді, білімді мыңды жығар»- деген халықтың даналық сөзі бар.

1. Жүргізуші: Сәлеметсіздерме оқушылар!

Нақты ғылымға қызығушылар.

Естігенін есінде сақтап,

Оқығанын санаға тоқушылар!

2. Жүргізуші: Математика ғылымдар патшасы деп,

Мойындаған бар ғылым жер шарында

Сол қағида тағыда дәлелденбек

Бүгінгі кештің бағдарлы жоспарында

Кештің жоспары:

1. Кіріспе.

2. Бір бөлімнен тұратын сахналық көрніс.

1. Профессор- Ғалым Тоқсанұлы. 10г сынып оқушысы

2. Ассистент:- Көркем Білімқызы. 10г сынып оқушысы

Сахна ашылады. Сахнада сынып тақтасы. Стол және үш орындық.

1-жүргізуші хабарлайды:

-Құрметті көрермен. Математикалық сеанс басталды. Бұл сеансты физика-математика пәндері докторы, профессор ғалым және оның ассистенті өткізеді.( Сахнада «ақ сақалды», көзілдірікті профессор мен жас ассистент қыз келеді)

- Профессор: - Саламатсыздарма құрметті жас ғалымдар,математиктер және оқушылар.Өзімді жүргізуші таныстырды сол үшін өзімді таныстырмай-ақ қояйын.

- Ассистент:- Жолдас профессор жүргізуші менің ассистент және сіздің профессор екеніңізді айтты, бірақ аты-жөніңізді айтпады.

-Профессор:-онда аты-жөнімізді айтып таныстырайық.

Ассистент: Бүгінгі біздің кездесуіміз математикалық сеанс болғандықтан, көрермендерге бір номер көрсетеміз, оның шешімі біздің аты-жөніміз болады. Солай олар біздің аты-жөндерімізді білетін болады.

Профессор:- өте дұрыс, бұл қызықты болады.

Ассистент:- Егер сіз қарсы болмасаңыз,осы номерді өзім көрсетейін.

Профессор:- Сахнадан шығып кетеді.

( Ассистент сахнадан шығып кетіп,дөңгелек секторды алып келеді, кіші сектор центрі бойыншы айналады. Ассистент оны айналдырып 33 цифры жазылған секторға Ғалым Тоқсанұлы дегенге туралап қояды).

Ассистент:- Құрметті көрермендер сіздермен жай арақашықтық амалын орындайды. Мына үлкен дөңгелекте ұлы математиктердің аты-жөні жазылған және алдарыңыздағы профессордың да есімі жазылған.

Профессор: Мына қағаздада менің аты-жөнім жазылған, кім тапса, көрсетуіңізге болады.(аты-жөні жазылған

Ассистент:- әр бір оқушы кез келген секторға санды таңдап, сол сектордан бастап сағат стрелкасын теріс санап шықсам: Мысалы: 9 саны тұрған секторды таңдадық, енді осы 9 секторы тұрған сектордан сағат тіліне қарсы бағытта 1;2;3;,,,,,,,,9 секторын санаймыз. т.б солай санаймыз. (Ассистент бірнеше оқушыдан сұраған соң, Ғалым Тоқсанұлы секторына келіп тоқтағанын байқайды)

1 оқушы: Ғалым Тоқсанұлы

2 оқушы: Ғалым Тоқсанұлы

3 оқушы: Ғалым Тоқсанұлы,,,,,,,,

Ассистент:( дөңгелек секторды 33 саны жазылғанын секторға туралап қояды, көрермендерге көрсетеді, сонымен өзінің есімі табылады)

Көркем: - Ал,Ғалым ағай, көрермендермен танысып алдық, енді сеансты бастаймыз ба?

Ғалым профессор сіз өте тамаша ойлап тауыпсыз.сізге рахмет. Ал мен шаршап қалдым. Демалғым келіп отыр.

Көркем- неге шаршайсыз,сіз жассызғой, сонда жасыңыз қаншада(профессор сахнадағы столға отыра кетеді).

Ассистент сахна алдына шығып: құрметті көрермен! Біздің Ғалым демалып алғанша, мен бірнеше достарымды шақырған едім, соларды шақырайын деп шетке барып(1-2 қызбен әңгімелеседі).

Сахнада : Би «Учитель школе, учитель школе»

Ассистент:- Ал профессор ғалым аға демалып қалған болар,ол кісінің жасын сұраған едім біліп алайын (деп қасына жэақындайды, сұрайды).

Профессор менің жасым сіңлімнің жасынан 650 есе үлкен, сіңлімнің жасы, туылғанына жарты сағат болған немеремнің жасынан 1464 есе үлкен,(ассистент күледі). Неге күлесін. Мен дұрысын айттым. Өзің білесң көрермендерді есептеп беруге көмекке шақыр.(Бір оқушы оратға шығады).

½*1464=732. Сағат, 732*650=475800 сағат

475800/24=19825 (күн, сутка) 19825/365=54.3 жыл.

Ассистент орындаған оқушыдан сұрайды: Профессордың жасы нешеде екен?

Оқушы:-54,3 жаста. Сіз бұл тапсырманы дұрыс орындадыңыз. Сіз жылды анықтау үшін 365-ке бөлдіңіз. Бірақ нақты есептесеңіз, 365 күн 5 сағат48 минут 47 секундтан тұрады.

Профессор оқушыға сыйлық жазылған талон береді. Сеанс соңында осы номердегі сыйлығыңызды аласыз.

Ал, мен жас екенмін, енді қызықты сеанстарымды бастайын.

Көрермен сіздер маған «Шар мен жібімді» алып келіп берсеңіздер.

Профессор мен математиканың, қыр-сырын,ереже,анықтамаларын,мұқият үйренгенім үшін жансыз нәрселер менің бұйрығымды орындайды.

1) Жіп

ЖӘНЕ

Дөңгелектің жылжыуын көрсетеді.

2) Фокус « шишалар»

Жіпті дөңгелек тесігінен өткізіп, бір ұшы қолында екінші ұшын аяқтың астына қояды. Шарды жоғары көтеріп жібереді. Шар төменге түседі.Бұл әдісті бірнеше рет қайталайды.Сосын көрермендерге қарап, шар қай жерде тоқтасын дейді?

Көрермендер:- жіптің ортасында тоқтасын дейді.

Профессор жақсы, шарды жоғары көтереді, жіпті созып атартады. Шар әсте-әсте түсе бастайды, ортасына келгенде жіпті қатты созады. Щшар тоқтап қалады. Көріңіздер мен шарға түс десем, түсе бастайды. «Төмен түс «-деп бұйыра сөйлейді. Жіпті азғана босатады, шар төмен жылжып түсе бастайды.

Ассистент бұл номеріңіз өте күшті екен. Ал математикамен қандай байланыс бар.

Профессор бұл номердің математикамен өте тығыз байланыс бар. Сырын менің шәкірттерім түсіндіріп береді.(Бір ұл бала түсіндіредлі).

Оқушы: кім шеңбердің хордасымен диаметрдің анықтамасын біледі.(бір екі көрермен жауап береді) және сынық сызық ережесінде сұрайды. Демек бұл номердің сыры осында. Мұнда шишаны көрсетеді шар хорда немесе диаметр бойынша алынбаған, ол сынық сызық бойынша жасалған. Резина жіпті тартқанда, сынық сызық кесіндіге қарап жылжыйды.Нәтижесінде шар тоқтап қалады.

Ал математикаға тиісті, тиісті емес номерлерде өте көп. Оларды цирктерде көп қолданады.

-Екі шиша бутылканы алып шығады. Жіпті аузы ашық бутылкаға салып көрсетеді, жіпті кіргізіп, шығарып көрсетеді. Егер 2-ші бутылкаға жіпті салып, үстіне су құйсақ, жіп шықпай қалады.

Ассистент не үшін жіп шықпай қалады? ( осы фокусты көрсеткен оқушы сырын айтады) Бутылкалар қараға боялған, біреуінің ішіне тығып салынған болады.

Профессор:Келесі сеансты көрсетейік.

Бір шәкіртім, және үш оқушы керек. Шәкірттің көзін орамалмен байлап, 1,2,3 орындыққа үш оқушыны отырғызамыз. Орындыққа отырмай тұрып олардың есімдерін біліп алыңыз. Мысалы: ДИАНА,МЕРУЕРТ,РОЗА енді қалаған орындықтарыңызға отырыңыздар.

Көркем: қайсы столда диана отырған болса, орындық номерін 2-ге көбейт, Меруерт отырған орындықты 9-ға көбейт, Роза отырған орындықты 10-ға көбейт. Болдыма? Шыққан сандарды қосып тақтаға жазады. Олар осы сандарды жазған соң (көзі байланған шәкірт 60 тан шыққан санды азайтып, айырманы 8-ге бөледі, шыққан бөлінді, өз номерін 2-ге көбейткен оқушы, яғни Диана отырған орындық. Қалдық Меруерт отырған стол номері, Мысалы шыққан сан -41.

60-41=196 19/8=2(3 )

Диана -2 орындықта,Меруерт-3 орындықта, Роза-1-де.

Құрметті көрермендер бүгінгі сеанс сіздерге ұнадыма?

Олай болса ,бүгінгі кешіміз аяқталды .Сау саламат болыңыздар!

№2.Математика-информатика онкүндігінің ашылу кеші

Кіріспе сөз:

Құрметті оқушылар мен ұстаздар! Бүгінгі «Математика-информатика» апталығының ашылу салтанатына қош келдіңіздер! Оқушылардың қызығушылығын арттыруда пән апталықтарының орны ерекше. Бұл апталықты өткізудегі негізгі мақсатымыз – оқушыларға информатика мен математиканы тек сабақта ғана пайдаланып қоймай , өмірмен де байланысты екенін түсіндіру. Түрлі сайыстар мен іс-шаралар өткіземіз. Сол іс-шаралар арқылы осы пәндерге деген қызығушылықтарыңыз бен құрметтеріңізді оятуға барынша атсалысамыз. Олай болса, бүгінгі апталыққа байланысты дайындап келген оқушылардың өлеңдерін тыңдайық.

1-оқушы:
Ғылымдардың патшасы атанған,
Евклид, Фалес, Пифагордан бата алған,
Төзбейтін өтірікке жалғандыққа,
Жасықтан емессің сен қаталдансың,
Ақыл-ойды тәртіпке келтіретін
Нағыз пән математика атанғансың.

2-оқушы: 
Армысыңдар, бүгінгі кешке жиналған қауым!
Құтқарып ауыр бейнеттен,
Техниканы үйреткен,
Роботтай адамды
Тіл бітіріп сөйлеткен,
Компьютер емей немене!
Білмегенді білдірген,
Өлшеп киім кигізген,
Барлық істі атқарып,
Пайдасын елге тигізген!

Компьютер емей немене!

3-оқушы
Ұстаз да, шәкірт те бас иетін,
Компьютер, бар сенің қасиетің.
Бір емес бірнеше іс атқарасың,
Жалғыз өзің мыңның ісін қопарасың.
Ақпарат, ақпараттық әрекетті,
Жүзеге асырасың, бас ұрасың,
Интернет желісін жүктейсің де,
Әлемдік жүйеге сен енесің.
Өмірдің тулап жатқан толқынында.
Өзіңді өзгелермен бір көресің.

4-оқушы 

Қатысыңыздар! Қолдаңыздар!

Есептен шет қалмаңыздар!

Ойлаңыздар! Ойнаңыздар!

Жайбарақат болмаңыздар!

Кірісейік жұмысқа!

Есеп додасы басталды,

Қатыратын ой-миды,

Апталық міне басталды!

Викторина.

Информатка мен математика пәні бойынша білімдерімізді толықтырайық.

1. «Геометрияны білмейтіндер академияға кірмей-ақ қойсын» деген кімнің сөзі? (Платон)

2. Информатика қандай ғылым (ЭЕМ арқылы ақпаратты жинау, сақтау, түрлендiру, жеткiзу және оны пайдалану заңдылықтары мен тәсiлдерiн зерттейтiн жаңа ғылыми пән.)

3. Арифметика дегеніміз – бұл математиканың негізі. Осы сөзді айтқан орыс жазушысы кім? (Л.Н.Толстой)

4. Компьютердің құрылғылары нешеге бөлінеді және оларды ата (2-ге: негізгі және қосымша).

5. Бірінші баланың әкесі ұлына 150 сом, ал екінші ұлына 100 сом берді. Дегенмен екі ұлы бірігіп өздерінің қорларына 150 сомға ғана көбейткені белгілі болды. Неліктен?

6. Самолет А-дан В қаласына дейінгі қашықтықты 1 сағат 20 минутта ұшып өтті. Ал қайтар жолда 80-ақ минутта ұшты. Бұл қалай?

7. Ақпараттар ағынын есіңде мол сақтайды.

Оқушының сенімін ол әркез ақтайды (Ж: процессор).

8. Кішкене ғана саусаққа ұқсайды ма, білмеймін,

Сақтай алар өзіне барлық қызық дүниені. (Ж: Флешка)

9. Аналитикалық машинаның жобасын жасаған кім? (Ж: 1834 жылы оқымысты Чарлз Бэббидж «аналиталық машинаның» жобасын жасады.)

10. Адам мен монитор арасындағы қашықтық қанша болуы қажет? (Ж: 50-70 см).

11. Microsoft фирмасын құрған адам (Ж: Билл Гейтс).

12. Ақпараттың ең кіші өлшем бірліктері (Ж: Бит).

13. Теріс санды «бересі» демей нөлден кіші сан деп атаған математиктер кімдер? (Ж: Неміс математиктері М.Штифель, А.Жирар)

14. Windows сөзінің қазақша баламасы қалай аталады? (Ж: Терезе).

15. Айнымалы шама ұғымын ең алғаш математикаға енгізген француздың атақты математигі кім? (Ж: 1641 жылы Лейбниц)

16. Вирустың кері әсерін жоятын программа (Ж: Антивирус)

17. Жиын теориясының негізін салушы кім? (ХІХ ғасырдың екінші жартысы, Г.Контер)

18. Қазіргі қолданылып жүрген теңдік (=) белгісін бірінші рет қолданған ағылшын дәрігері кім? (Рекорд, 1557 жыл)

Компьютердің айналасындағы әзіл-қалжыңдар.

1. Баласының ұмытқанын көрген әкесі баласына: «Балам-ау, сенің жадын форматталып кеткен ба? Әлде вирус кіріп кеткен ба? Не қарап тұрсың? - депті.

3. Бір тарақан өлтіру үшін неше программалаушы қажет? (Екеу: біреуі тарақанды ұстап тұрады, екіншісі оны тышқанмен бастырады).

4. Оқушы программалаушыдан Windows 95, Windows XP, DOS операциялық жүйелерінің айырмасын түсіндіруді сұрады. Программалаушы оған:

– Аэропортқа келдің дейік. Ұшуға дайындалып тұр, ішке кірсең кілем, күшті орындықтар, шамдары жарқырап тұр. Жолаушылар отырған соң, ұшақ аэропортты бір айналады да, қайта қонып жолаушылардың одан шығуын сұрады. Бұл – Windows XP.

– Келесі орында тағы бір ұшақ тұр, оған жолаушылар отырған соң, ол аэропортты бір айналады да жарылып, жерге құлайды. Бұл – Windows 95.

– Ал үшіншісі ұшақтың түрі нашар, сырты кір, дөңгелектері де қисайған секілді .Жолаушылар жүктерін ұшаққа тиеп, өздері оны итеріп оталдырып, ішіне секіріп мінген соң, ақырын ұшып барып барар жеріне жетеді. Бұл – DOS деп түсіндіреді.

Апталық жоспарымен таныстыру.

Қорытынды сөз:

Елбасымыз: «ХХІ ғасыр – білім мен ғылым ғасыры» деп айтқан. Математика – ғылымдар патшасы, информатика – ақпараттар ғылымы. Яғни, оған бүгінгі күнде көзіміз жетіп отыр, күннен күнге ғылым мен техника өрлеп дамып келе жатыр. 50 елдің қатарына қосылу үшін әрбір жас өз үлесін қосуы керек.

Апталықты «Білімсіз адам тұзсыз тағаммен тең» деп аяқтағым келіп отыр. Барлығымыз бір жеңнен қол, бір жағадан бас шығарып, жұмыс жасайық. Білімді және Белсенді болыңдар!

№3. Математикалық ринг

Оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру, ойлау қабілеттерін дамыту, ынтымақтастықта болуға тәрбиелеуде сыныптан тыс жұмыстардың берері көп. Математикалық кештер оқушылардың білімдерін тереңдете отырып, шығармашылық ойлау қабілеттерін дамытады.

Сабақтың мақсаты:
1.Білімділік.Оқушылардың өз бетімен тапсырмаларды орындауға үйрету.
2.Дамытушылық. Оқушылардың жекелеме ерекшеліктеріне байланысты оқу
үрдісінің логикалық құрылымына, оқушылардың ойлау қабілетін есте сақтау, сөйлеу мәнерін, ынтасын дамыту.
3.Тәрбиелік. Оқушылардың өз бетінше жұмыс істеуге үйрету, еңбекке баулу.

Сабақтың түрі: Тәлімдік.
Көрнекілік:Интерактивті тақта.
Қымбатты ұстаздар мен оқушылар!Математиканың жанкүйерлері!
Бүгін өткізіліп отырған 9 – сынып пен 10 – сынып оқушыларының арасындағы математикалық сайысқа қош келдіңіздер!

Жас достарым мұны жақсы ұғайық,
Математика құрметтеуге лайық.
Дүниеде құбылыстың бәрінде
Мүмкін емес есептерсіз түсіну
Есебіңіз дүние кілті әлі де.
Ортаға 9 –сынып оқушыларынан құралған «Архимед» тобын және
10 – сынып оқушыларынан құралған «Пифагор» топтарын шақырамыз.

Сайыстың шарттары:
I. Сәлемдесу.
II. «Зерделілер» сайысы
III. «Кім көп біледі?» (сұрақтарға жауап беру)
IY. Формулаларды білесің бе?
Y. Жұмбақтар сайысы
YI. Топ жетекшілерінің сайысы (жаңылтпаш айту).
I.Топтардың таныстыруы.

«Архимед»тобы:
Ұраны: «Нақтылы жауап, сапалы білім бере біл,
Қарсыластарды сайыстарда жеңе біл».

Сәлемдесуі: Мәселенің түйінін
Мазмұннан білеміз.
Ізделінді нәрсені
Тез - ақ тауып береміз.
Сайысқа түсу сіздермен
Біздер үшін мол бақыт.
Математикалық фокусты
Көрсетуге біз дайын.
Сайыскерлер сәлемін
Қабылдашы ағайын.
Сайысқа біз түсейік
Жанкүйерлер қолдасын.
Тәртіп болсын арада,
Тыныштықты сақтайық,
Көңілденіп баршамыз,
Үйімізге тарқайық.

«Пифагор» тобы:
Ұраны: « Қандай сынақ болса дағы беріспе
Әрқашанда ұмтыла біл жеңіске».

Сәлемдесуі: Ақыл – оймен кеңескен,
Күштілермен күрескен.
Біз Пифагор тобы
Жеңілмейміз күрестен.
Қойылған сұрақ – есепке
Ойланып жауап іздейік.
Уақытты біз өткізбей
Лезде шешіп берейік.
Математика сырларын
Білсек достым заңдарын.
Формула мен заңдарын
Ойға жаттап берейік.
Ұтсақ та,егер ұтылса
Ренжулер болмасын.
Жіберілген қателік
Екінші рет болмасын.

II. «Зерделілер» сайысы
Топ екі математик жайлы қысқаша баяндап береді.

III. «Кім көп біледі?»
«Архимед» тобының сұрақтары:
Глобус қандай фигураға ұқсайды? (Шар)
Геометрия сөзінің мағынасы? (Жер өлшеу)
Төрт қабырғасы тең төртбұрыш? (Квадрат)
Вектор дегеніміз? (Бағытталған кесінді)
ах+by = c қандай теңдеу ? (Екі айнымалысы бар сызықтық теңдеу)
Сандар тізбегін неше тәсілмен шешуге болады? (4)
Шексіз кемел геометриялық прогрессия дегеніміз? (Еселігі [q<1]болатын геометриялық прогрессия)
Қозғалыс дегеніміз не? (Жазықтықтағы нүктелер жұбының ара қашықтығын сақтайтын түрлердіру)
x 2 + y 2 = R 2 функциясының графигі (шеңбер)
«Геометрияны білмейтіндер академияға кірмей – ақ қойсын» сөзінің авторы? (Платон)

«Пифагор» тобының сұрақтары:
Әрі қиылыспайтын, әрі параллель емес түзулер. (Айқас түзулер)
Координаталар жүйесін ең алғаш енгізген адам? (Р.Декарт)
Жарты түзудің басқаша атауы? (Сәуле)
3 пен 4-тің арасына қандай таңба қойғанда, 3-тен кем 4-тен артық сан шығады? (үтір)
Конус дегеніміз? (Тік бұрышты үшбұрыштың катеттерінің бірінен айналдырғанда пайда болатын геометриялық денені айтамыз)
y = sin x функциясының графигі? (Синусоида)
y = tg x қандай функция? (тақ,периодты)
Тригонометриялық теңдеу дегеніміз? (Айнымалысы функция таңбасының ішінде болатын теңдеу)
Функция дегеніміз? (Х жиынындағы х - тің әрбір мәніне У жиынының нақты бір мәнін сәйкес қоятын ереже немесе заңдылық)
«Математика – ғылымдардың патшасы, ал арифметика математиканың патшасы» сөзінің авторы? (Гаусс)

IY. Формулаларды білесің бе? (әр командаға 5 формуладан)

«Архимед» тобына:
Арифметикалық прогрессияның алғашқы n мүшесінің қосындысы?
Геометриялық прогрессияның n мүшесінің формуласы?
Синустар теоремасы .
Екі вектордың скаляр көбейтіндісі?
Квадраттың ауданы?

«Пифагор» тобына:
Тік бұрышты параллелипипедтің көлемі?
Геометриялық прогрессияның n мүшесінің қосындысының формуласы?
sin α – sin β айырымын көбейтіндіге түрлендір?
Косинустар теоремасы?
sin х = а теңдеуінің жалпы шешімі.

Y. Жұмбақтар сайысы

Дүниеде бүтін сан бола бермейді,
Көңілге армандаған қона бермейді.
Бүтін нәрсе бөлігін көрсететін
Қандай сан бар, достарым айтыңдаршы.
(Бөлшек сан)

Түзудің бір бөлігі
Екі шеткі нүкте көрігі
Ұзындығы және бар
Айтшы сыйлық сенікі
(Кесінді)

Нүктеден екі сәуледен
Құрылған айтшы бұл не екен?
(Бұрыш)

Айналған шешу құралынан
Төрт саны араласқан құрамына
Теңдеудің түбірі нешеу деген
Қандай сан жауап берет сұрағыңа.
(Дискриминант)

Егіз туған қос жүйрік
Жарысқа шауып терлейді.
Бірін – бірі көрмейді
Бір мәреге келмейді.
(Параллель тузулер)

Бірдей сан бірнеше рет,
Көбейтуден тұрады.
Егер оны ықшамдасаң
Қандай атау болады
(Дәреже)

Нәрселерді санағанда
Керек ол бізге ауадай
Айтыңдаршы бұл қандай сан
Жан – жағыңа қарамай
(Натурал сан)

Күшіне мінген бір мықты
Жығып салып сегізді
(Шексіздік)

Оң сандарға қол шатырдай,
Қалпақ болған беделі.
Квадраттасаң егер оны
Жоғалтпассың сен оны.
(Квадрат түбір)

Он екі бұтағы бар алып емен,
Елу екі шыбық тарап өсіп өнген.
Шыбық сайын жетіден жапырағы,
Бар ма еді, сондай ағаш көзің көрген
(12 ай, 1 жылда 52 апта, 1 аптада 7 күн)

YI. Топ жетекшілерінің сайысы (жаңылтпаш айту).
«Архимед» тобына :
Шеңбер, шеңбер доп емес.
Доп сияқты, доп емес.
Доп, доп, доп сен оны
Ойлама шеңбер ол емес.

Бес түп алма бестік алғандікі,
Төрттік алма төрттік алғандікі.
Бестік алған бес түп алма алмайды.
Төрттік алған төрт түп алма алмайды.

«Пифагор» тобына

Рационал сан, иррационал сан,
Иррационал сан, рационал сан.
Біріккен сан болған соң
Нақты сан деп аталған сан.

Айқыш бұрыш, айқыш бұрыш,
Тең, тең бұрыш тұтас бұрыш.
Тұтас бұрыш тұстас бұрыш
Сәйкес бұрыш құрған бұрыш
Жазыңқы бұрыш құрған бұрыш.

Қорытынды.
Сайыста көп ұпай жинаған команда жеңіске жетеді.

2011 жыл келді төрімізге,
Жаңа ғасыр басталды елімізде.
Жаңа ғасыр, жаңа күн, жаңа бақыт.
Бәріміздің тек қана үйімізде.

Көңіл бөліп бұл кеште,
Келгендерге көп рахмет,
Шын сезінген көрерменге
Мың рахмет, мың рахмет!!!

№4.Сайыс түріндегі математикалық кеш

№5.«Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ»атты математикалық сайыс.

Математикалық жаңа бағдарламаның түсіндірмесінде оқушылардың математикалық білімін байыту, олардың математика пәніне деген сүйіспеншілігін арттыру дұрыс ұйымдастырылған жұмыстарға тікелей байланысты деліеген. Дұрыс ұйымдастырылған математикалық сыныптан тыс жұмыстар біріншіден оқушылардың сабақ үлгерімің көтерсе, екіншіден олардаң шығармашылық қабілетің дамытып, ой-өрісің кеңейтеді. Әдетте апталықта немесе тарау соңында оқушылардың білімін пысықтау мақсатында мұғалімнің ұйымдастыруымен кештер өткізіліп жатады. Сондай –ақ қазіргі заман талабына ой күнделікті теледидардан көрсетіліп жүрген танымдық бағдармаларды негізге ала отырып, сайыс кештер өткізілсе нұр үстіне нұр болатыныанық. Төменде халықтық педагогиканың бір элементі – ауыз әдебиеті қолданып «Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ» теле – ойыны негізде өткізілген математикалық жұмбақтар мен мақалдар сайысың үлгісін юойынша сыныптан тыс сабақ.

Кештің мақсаты:

Жұмбақтарды тез шешуге, мақал мәтінін түсіне білуге баулу, мақал – 

мәтел, жұмбақтарды математика пәніне де қолдана білуге үйрету. 

Пәнге деген қызығушылықтарын арттыру.

Оқушылардың ой- өрісін дамыту. Шығармашылыққа, шапшаңдыққа 

баулу.

Салт – дәстүрді өмірмен байланыстыру.

Сөз мәйегін түсіне білуге, өмірде қолдана білуге үйрету.

Көрнекілігі: Плакаттар: «Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ», бағдарлама, 

түрлі – түсті шарлар.

Түрі: ойын – сайыс.

Өту барысы: I. Ұйымдастыру бөлімі: (Бағдарламамен таныстыру, 

ойынға қатысатың оқушыларды таныстыру).

Бағдарлама: 1. Мақалшылар сайысы

2. Көрермендер сайысы

3. Жұмбақшылар сайысы

4. Көрермендер сайысы

5. Шешуші сайыс

II. Мақалшылар сайысы:

а) Жүргізуші мақалдардың бір бөлігін айтады, ойыншылар әрі қарай жалғайды. Ең аз ұпай жинаған ойыншы ойыннан шығады.

1. Бір түйір дәнде, бір тамшы тер бар.

2. Алтау ала болса,
Ауыздағы кетеді.
Төртеу түгел болса,
Төбедегі келеді.
3. Екі жақсы қос болмас,

Екі жаман дос болмас.

4. Бес бармақ жиылса, жұдырық болады.

5. Алдыңа бір қарасаң,

Артыңа оң қара.

6. Досыңның мың болғанына мақтан,

Дұшпаның жалғыз болсада сақтан.

7. Алты аға бігіріп әке болмас,
Жеті жеңге бігіріп ана болмас.
8. Дос сегіз болса,

Дұшпан сегіз.

9. Досыңды үш күн сынама, үш жыл сына.

10. Бермегенде бесеу де көп,

Алғанға он болса да аз.

ә) Қалған екі мақалшының біреу екіншісіне мақал айтады. Екіншісі сол мақалдың ішіндегі бір сөзге мақал құрастырады. Мақалдардың ішінде сан есімдер болуы шарт.

III. Көрермендер сайысы. Мақалдар.