Бөлім

Педагогтың аты-жөні

Күні

Сынып

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

Материктер мен мұхиттар

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

5.2.6.1 материктер мен дүние бөліктерін игеру және зерттеу тарихын сипаттау

5.2.6.2 мұхиттарды зерттеу тарихын сипаттау

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар:

• Материктер мен дүние бөліктерін игеру және зерттеу тарихы туралы түсінік қалыптастыру, зерттеушілердің еңбегін сипаттау.

• Мұхиттарды зерттеу тарихы жайлы мәлімет алу, зерттеу жұмыстарының маңызын анықтау.

Бағалау критерииі

1. Материктер мен дүние бөліктерінің игерілуі зерттеу тарихы жайлы түсінік қалыптасады.

2. Материктер мен мұхит зерттеушілері саяхатының маңызын түсінеді,зерттеу аймақтарын талдайды.

3. Мұхиттық зерттеушілер туралы өз ойын нақтылайды.

ОДД

Білу түсіну

Құндылық

Тәуелсіздік және отаншылдық

Апта дәйек сөзі

Тәуелсіздік - ұлтымыздың мәңгілік ұраны

Сабақтың кезеңі/ уақыты

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

10мин

Ұйымдастыру шаралары (сәлемдесу, оқушыларды түгендеу).

1. Оқушылармен амандасу. Психологиялық ахуал

ЖИ арқылы «Глобус» әдісімен үй тапсырмасын сұрау

Тапсырма 1 «Ғарышкердің хаты» әдісі

Идея: Сабақ басында мұғалім «ғарышкердің хатын» оқиды:

«Сәлем, балалар! Мен ғарыштан Жерге қарап отырмын. Ол көк түске боялған ғажайып планета. Көк түстер нені білдіреді деп ойлайсыңдар?»

Осылай балалар өздері ой қорытады, мұғалім жаңа ұғымға әкеледі.

Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы не туралы деп болжайсындар?

Жаңа тақырыптың мазмұны ашылады.

Оқушылар назарын сабаққа аудару.

Оқушылар үй тапсырмасына жауап береді

«Карта» әдісі арқылы топқа бірігеді

балалар өздері ой қорытады, мұғалім жаңа ұғымға әкеледі

Қол шапалақ

Барлық тапсырмаларды

«Белгі» әдісі арқылы бағалау

«Тынық», «Атлант»,

атауларымен білім алушылар топқа бірігеді парақтар

Мұхиттардың суреті бес бармақ

Ортасы

12мин

Ортасы

13мин

Ортасы

5мин

Мұғалім кіріспе сөзі: Жер шары бетінің жалпы ауданы 510,2 млн.км-ге тең. Ол материктер мен мұхиттарға бөлінген. Құрлықты құрайтын материктер мен аралдар үлесіне шамамен 149,1 млн км немесе бүкіл Жер бетінің 29,2%-ы келеді.
Жер шарында барлығы алты материк бар. Материктер қалыптасуы мен қазіргі табиғат ерекшеліктеріне сәйкес, солтүстік және оңтүстік жарты шар материктеріне топтастырылып, мынадай тәртіппен қарастырылады: Еуразия (54 млн км астам), Солтүстік Америка (24,2 млн км), Оңтүстік Америка (18,3 млн км), Африка (30,3 млн км), Аустралия мен Мұхит аралдары (9,0 млн км-ге жуық), Антарктика (14 млн км). Материктерге таяу жағалаудағы қайраңдар мен материктік беткейлерде материктік аралдар орналасқан. Олар – жер қыртысындағы қозғалыстар әсерінен құрлықтың кейіннен бөлініп қалған бөліктері, көбінесе ауданы ауқымды келеді (Гренландия, Мадагаскар, Британ аралдары және т.б.). Мұхиттардың қозғалмалы бөліктерінде жанартаулық аралдар (Исландия, Гавай, Азор аралдары), ал судың беткі температурасы +25С-тан жоғары аймақтарында маржандық аралдар (Үлкен Аустрия Тосқауыл рифі, Маржан теңізінің аралдары) орналасқан. Аралдар жеке-дара және топ болып кездеседі, аралдар тобын архипелаг деп атайды. Жер шарындағы ірі архипелагтар қатарына Канаданың Арктикалық архипелагы, Малайя архипелагы, Шпицберген архипелагы жатады.
Құрлық материктерге бөлінумен қатар, дүние бөліктеріне де жіктеледі. Дүние бөліктері дегеніміз құрлықтың ашылуы мен қоныстану ерекшеліктеріне сәйкес шартты түрде ажыратылатын тарихи-географиялық ірі аймақтар. Дүние бөліктері де алтау: Еуропа, Азия, Африка, («Ескі дүние»), Америка, Аустралия, Антарктика («Жаңа Дүние»).
Жер шарының аса ірі материгі Еуразияны ежелгі грек географтары екі дүние бөлігіне ажыратқан. Бұл дүние бөліктері Месопотамияны мекендеген ежелгі халықтар – финикиялықтардың «эреб»-батыс, «асу»-шығыс деген сөздерінің негізінде Еуропа және Азия деп аталған. Кейінірек ашылған Солтүстік және Оңтүстік Америка материктері табиғат жағдайларының айырмашылықтарына қарамастан, біртұтас Америка дүние бөлігіне біріктірілген. Дүние бөліктерінің құрамына көршілес жатқан аралдар да енеді.
Дүниежүзілік мұхит. Дүниежүзілік мұхиттың жалпы ауданы 316 млн км, бұл Жер беті ауданының 70,8%-ын құрайды. Ол материктер арқылы төрт мұхит айдынына бөлінеді: Тынық, Атлант, Үнді және Солтүстік Мұзды мұхиттары.
Дүниежүзілік мұхиттың ең терең жері – Тынық мұхиттағы Мариана шұңғымасы (11 022м). Мұхиттар құрлықтың бөліктерімен тығыз байланыста бола отырып, ондағы табиғат жағдайларының қалыптасуына зор ықпал жасайды.

Тапсырма 2. Топтық жұмыс “Ең ерекше мұхиттар”

« Ең ерекше»
Өзіндік ерекшелігі	Мұхиттың аты
Ең үлкен	Тынық мұхиты
Ең суық	Солтүстік мұзды мұхиты
Ең жылы	Тынық мұхиты
Ең ұзын	Атлант мұхиты
Ең кіші	Солтүстік мұзды мұхиты
Ең аралы көп	Тынық мұхиты

Дескрипторлар:

• Мұхиттардың атауларын дұрыс сәйкестендіреді;

• Әр мұхиттың ерекшелігін (ең жылы, ең терең, ең суық т.б.) анықтайды;

ҚБ

Өзара бағалау ( дескриптор бойынша)

Тапсырма 3. Кестені толтыр.(Жұптық жұмыс)

Дескрипторлар:

• Суреттегі зерттеушіні дұрыс анықтайды;

• Зерттеушінің саяхат жасаған аймағын (мұхит, материк, бағыт) дұрыс жазады;

• Саяхаттың негізгі мақсатын немесе нәтижесін сипаттайды;

Дайын үлгі жауап арқылы жұптардың өзара формативті бағалауы жүзеге асырылады.

Тапсырма 4. (Топтық жұмыс)

Оқушылар оқулықтағы мәтінмен танысып саяхатшылардың жүріп өткен жолдарын сәйкестендіреді

Жауаптарды кестеге жаз:

Дискрипторлар:

• Оқулықтағы мәтінді мұқият оқып, зерттеушілердің есімдерін анықтайды;

• Әр саяхатшының жүріп өткен бағытын (мұхит, материк, елдер) мәтінге сүйеніп табады;

• Картамен жұмыс жасап, бағытты дұрыс сәйкестендіреді;

Тапсырма 3. Кестені толтыр.(жұптық жұмыс)

Сурет пен Әлемнің қазіргі кездегі географиялық картасын салыстыр.

Дескрипторлар:

• Суреттегі жер бедерін немесе карта бөліктерін таниды;

• Сурет пен қазіргі географиялық картаның ұқсастықтарын анықтайды;

• Айырмашылықтарын атайды (мысалы: материк пішіні, мұхит шекарасы, атаулардың өзгерісі);

Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі

Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды

Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады

• Мұхиттардың атауларын дұрыс сәйкестендіреді;

• Әр мұхиттың ерекшелігін (ең жылы, ең терең, ең суық т.б.) анықтайды;

• Суреттегі зерттеушіні дұрыс анықтайды;

• Зерттеушінің саяхат жасаған аймағын (мұхит, материк, бағыт) дұрыс жазады;

• Саяхаттың негізгі мақсатын немесе нәтижесін сипаттайды;

Суреттегі жер бедерін немесе карта бөліктерін таниды;

 Сурет пен қазіргі географиялық картаның ұқсастықтарын анықтайды;

 Айырмашылықтарын атайды (мысалы: материк пішіні, мұхит шекарасы, атаулардың өзгерісі);

Барлық тапсырмаларды

«Белгі» әдісі арқылы бағалау

Барлық тапсырмаларды

«Белгі» әдісі арқылы бағалау

Барлық тапсырмаларды

«Белгі» әдісі арқылы бағалау

Бейнеролик

5-сыныпқа арналған оқулық.

фотосуреттер

Интербелсенді тақта,

https://youtu.be/lvA71KoeMv4

(видеоролик).

оқулық

Карталар,

суреттер.

Сабақтың

Соңы

5мин

Рефлексия ЖИ арқылы

Үйге тапсырма:

Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.

Рефлексия