Эссе «Мектеп жасына дейінгі балалардың шығармашылық белсенділігін тәрбиелеу және осы процестегі тәрбиешінің рөлі»

Шығармашылық – баланың өзін-өзі танытуының және дамытудың маңызды құралы. Ол баланың ойлау қабілетін дамытып, қиялын шыңдап, өзін еркін білдіруіне мүмкіндік береді. Мектеп жасына дейінгі кезең – шығармашылық қабілеттердің ең қарқынды дамитын уақыты. Бұл процесте тәрбиешінің рөлі ерекше, өйткені ол баланың шығармашылық әлеуетін ашып, оны қолдап, дамытуға бағыт береді.

Балалардың шығармашылық белсенділігі олардың интеллектуалдық және эмоционалдық дамуына тікелей әсер етеді. Мағжан Жұмабаев: «Баланың қиялы – оның болашағының бастауы» деп айтқандай, шығармашылық ойлау қабілеті ерте жастан қалыптасады. Балалар ойын арқылы жаңа идеяларды ойлап табады, қоршаған ортаны зерттейді, өздерінің ішкі дүниесін көрсетеді.

Шығармашылыққа баулудың басты әдістеріне мыналар жатады:

• Сурет салу және мүсіндеу – бала бейнелер арқылы өз ойын жеткізеді.

• Музыка және би – ырғағы мен әуенін сезіну арқылы эмоцияларын білдіреді.

• Рөлдік және драмалық ойындар – бала қиялын дамытып, әлеуметтік дағдыларды қалыптастырады.

• Қолөнер және құрастыру – бала өз идеясын материалдық формада жүзеге асырады.

Тәрбиеші – баланың шығармашылық қабілетін дамытатын негізгі тұлға. Жүсіпбек Аймауытов: «Тәрбиеші баланың табиғи қабілеттерін аша білуі керек» деп атап көрсеткен. Бұл тұрғыда тәрбиеші күн сайын баланы еркін ойлауға және өз идеяларын айтуға ынталандыруы керек, жаңа шығармашылық тапсырмалар беріп, балалардың қызығушылығын арттыруы тиіс. Қолайлы орта жасап, баланың өзін еркін сезінуіне жағдай жасауы қажет.

Нәзипа Құлжанова: «Бала шығармашылығы шектеуді емес, еркіндікті қажет етеді» деген. Демек, тәрбиеші балалардың ойлау еркіндігін қолдауы қажет. Балабақшада шығармашылық орта қалыптастыру үшін:

• Балаларға әртүрлі материалдар (қарындаш, бояу, түрлі-түсті қағаз, саз балшық) беру керек.

• Түрлі ертегілер оқып, сол бойынша қойылымдар ұйымдастыру қажет.

• Музыка сабақтарында балаларға еркін қимылдауға мүмкіндік жасау маңызды.

Шығармашылық тәрбиені ерте жастан бастау – баланың болашақта өзін-өзі дамытуына, жаңашыл ойлауына, өмірге деген қызығушылығын арттыруға септігін тигізеді. Абай Құнанбаев: «Өнерсіз адам – қанатсыз құс» деп айтқандай, өнер мен шығармашылық адам өмірінің ажырамас бөлігі болуы керек. Балалардың шығармашылық белсенділігін дамытуда тәрбиеші олардың қолдаушысы, бағыт берушісі болуы қажет. Егер бала еркін ойлап, өз идеясын жүзеге асыруға мүмкіндік алса, ол болашақта жаңашыл, ізденімпаз, шығармашыл тұлға болып қалыптасады