«МЕКТЕПІШІЛІК БАҚЫЛАУДЫ ЖОСПАРЛАУ, ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ»
«Сіздің мансабыңыз қаншалықты жоғары болса да, сіз ең төменде не болып жатқанына жауап бересіз».
Генри Джеймс
Елімізде білім беру мен ғылымды дамыту бойынша жүйелі шаралар кешені іске асырылуда. Қазіргі жағдайда білім беру процесіне қатысушылардың қызметі білім беру сапасын арттыруға бағытталған.
Мектептегі әкімшілік және қоғамдық бақылаудың педагогикалық процестің әрбір қатысушысының өзін-өзі талдауы, өзін-өзі бақылауы және өзін-өзі бағалауымен үйлесуі мектеп жұмысына тән тәжірибе. Өзін-өзі басқару тәсіліне көшу барысында мектептің қызметін бағалау мектептің әдеттегі жұмысы.
Бақылау–басқарудың маңызды міндеттерінің бірі. Бақылау процесі стандарттарды (критерийлерді) орнатудан, қол жеткізілген нақты нәтижелерді өлшеуден және егер қол жеткізілген нәтижелер белгіленген стандарттардан айтарлықтай өзгеше болса, түзету әрекеттерінен тұрады.
Мұғалімнің жұмысының сапасы, оқушылардың білімі, олардың тәрбиесі сапаны басқарудың кешенді мақсатты бағдарламалары негізінде педагогикалық процесті мектепішілік басқарудың тиімділігі тұрғысынан зерттеліп, бағаланады. Мектептің инновациялық қызметін одан әрі жетілдіру мақсатында бақылау, зерделеу, тексеру, мониторинг, ақпарат жинау және өңдеу, оны талдау, жүйелеу, жүйенің жай-күйін айқындайтын мектепішілік бақылау.
Басқарудың мақсаты:
мектепішілік бақылауды жоспарлау, ұйымдастыру және іске асыру, білім беру процесінің сапасын мониторингілеу жолдарымен бөлісу.
Міндеттері:
- мектепішілік бақылауды жоспарлау алгаритмі;
- МІБ ұйымдастыру кезеңдері;
- МІБ іске асыру жолдары;
Педагогикалық бақылау түрлерінің, оның ұйымдастырушылық формалары мен құрылымдарының көптеген жіктелімі бар.
Соның ішінде:
Сыртқы бақылауды – білім беруді басқару органдары жүзеге асырады. Сыртқы бақылаудың мазмұны, әдетте мыналардан тұрады:
1. білім беру процесі жағдайларының лицензиялық талаптарға сәйкестігін бағалау
2. білім беру мазмұнының, деңгейі мен сапасының аттестаттау талаптарына сәйкестігін бағалау.
3. білім беру процесінің мақсатының, жағдайларының, мазмұны мен нәтижелерінің мәлімделген үлгідегі және мектеп үшін аттестаттау көрсеткіштеріне сәйкестігін бағалау.
4. Профилактикалық бақылауды жүзеге асыру.
Ішкі бақылау – білім беру ұйымдарының уәкілетті тұлғалары білім беру және тәрбие процестерінің жағдайын диагностикалау мақсатында жүргізілетін білім беру қызметін кешенді талдау.
Мектепішілік бақылаудың мақсаты мен міндеттері:
Мақсаттары:
а) мектептегі педагогикалық процестің қызмет етуі мен дамуының мемлекеттік білім беру стандартының талаптарына сәйкес келуіне қол жеткізу;
ә) білім алушылардың жас ерекшеліктерін, қызығушылықтарын, білім алу мүмкіндіктерін, денсаулық жағдайын ескере отырып, білім беру процесін жетілдіру.
Міндеттері:
білім беру саласындағы заңнамалық және өзге де нормативтік құқықтық актілерді бұзу және орындамау жағдайларын анықтау және олардың алдын алу жөнінде шаралар қабылдау;
педагог қызметкерлер қызметінің тиімділігін талдау және сараптамалық бағалау;
білім беру процесін ұйымдастырудағы жағымсыз және оң үрдістерді анықтау және оларды жою мен дамыту бойынша ұсыныстар әзірлеу;
мектептегі бұйрықтар мен өкімдерді іске асыру нәтижелерін талдау;
педагогтерге әдістемелік көмек көрсету.
Мектептің ішкі бақылау жүйесі: «Жоспарлау-Орындау-Тексеру-Олқылықтарды жою» циклі, бұл үздіксіз жетілдіру болып табылады.
Жоспарлау – кезеңінде мектеп: күшті және әлсіз жақтарына, мүмкіндіктер мен қауіптерге талдау жүргізе алады. Даму тұжырымдамасын әзірлей алады, мақсаттар қоя алады.
Орындау – кезеңінде мектеп жоспарды жүзеге асырады және білім беру басшылығын қамтамасыз ете алады, қызмет жоспарын жасай алады. Ішкі және сыртқы өзара іс-қимылды қамтамасыз ете алады.
Зерделеу – кезеңінде мектеп жоспарды бағалайды және бағалау процесіне іштей және сырттай қатысуды қамтамасыз ете алады, мониторингті қоладана алады, деректерді талдай алады.
Олқылықтарды жою кезеңінде – мектептер бағалау нәтижелері мен жоспарына сәйкес әрекет етеді, деректерді мониторинг жүйесіне біріктіреді, қолданбалы саланы кеңейтеді, кемшіліктерді тексереді.
Мектепішілік бақылаудың объектілері:
1. Оқу процесі – оқу бағдарламаларын орындау. Білім алушылардың білім деңгейі мен дағдылары. Мұғалім жұмысының өнімділігі. Дарынды білім алушылармен жеке жұмыс. Сыныптан тыс сабақ жұмысының сапасы.
2. Тәрбие процесі – білім алушылардың тәрбие деңгейі. Қоғамдық белсенділік деңгейі. Сынып жетекшісінің жұмыс сапасы. Ата-аналардың тәрбие процесіне қатысуы. Денсаулық пен дене тәрбиесінің деңгейі.
3. Әдістемелік жұмыс – әр мұғалімнің әдістемелік деңгейі. Әр сынып жетекшісінің әдістемелік деңгейі. Педагогикалық тәжірибені тарату механизмі. Қызметкерлердің біліктілігін арттыру.
4. Инновациялық қызмет – бұл іс-әрекеттің мектептің, өңірдің білім беру жүйесінің даму тұжырымдамасына сәйкес келуі. Жаңалықтардың ғылыми дайындық деңгейі. Білім алушылардың ғылыми-зерттеу әрекеті.
5. Ыңғайлы және қауіпсіз білім беру ортасы – білім алушылардың, мұғалімдердің психологиялық қолайлылық дәрежесі. Ұжымның кез-келген мәселені шешуге, өзгертуге психологиялық дайындығы.
6. Оқу-тәрбие процесінің қажетті жағдайлармен қамтамасыз етілуі – еңбекті қорғау. Санитарлық-гигиеналық жағдай. Оқу-әдістемелік әдебиеттермен қамтамасыз ету. Оқу-техникалық жабдықтармен қамтамасыз ету және үйлестіруді қолдау.
Жалпы алғанда, педагогикалық бақылау келесі элементтерден тұратын күрделі әрекеттер жүйесі: стандартты белгілеу, деректерді жинау және бағалау, әрекеттер. МІБ нәтижесі басқарушылық шешімдер қабылдау үшін жиналған педагогикалық талдау болып табылады.
Мектепті басқаруда мектепішілік бақылаудың маңызы зор. Мектепішілік бақылау – мектептегі басқару мен өзін-өзі басқаруды одан әрі оңтайландыру бойынша сындарлы шешімдер қабылдау мақсатында мұғалімдердің қызметі туралы ақпарат алуға және бағалауға бағытталған басқарудың негізгі функцияларының бірі.
Мектепішілік бақылау түрлері:
Тақырыптық бақылау – тәрбиелеу жүйесінде педагогикалық ұжымның, мұғалімдер тобының немесе жеке мұғалімнің қызметі жүйесіндегі қандай да бір нақты мәселені тереңдетіп зерделеуге бағытталған. Демек, тақырыптық бақылаудың мазмұны педагогикалық процестің әр түрлі бағыттарынан, жекелеген мәселелерден тұрады, бірақ терең және мақсатты түрде зерттеледі. Тақырыптық бақылаудың мазмұны мектепке енгізілген жаңалықтардан, озық педагогикалық тәжірибені енгізу нәтижелерінен тұрады.
Фронталды бақылау – педагогикалық ұжымның, әдістемелік бірлестіктің немесе жеке мұғалімнің қызметін жан-жақты зерттеуге бағытталған. Жұмысының көптігіне, фронталды бақылау кезінде тексерушілердің көп болуына байланысты, тәжірибе көрсеткендей, бақылаудың бұл түрін оқу жылында екі-үш реттен артық қолданбаған жөн.
Мектепішілік бақылау формалары:
1. Персоналды бақылау жеке мұғалімнің, сынып жетекшісінің, тәрбиешінің жұмысын бақылау түрінде жүзеге асырылады..
2. Сыныптық-жалпылаушы бақылау оқу және сыныптан тыс жұмыстар процесінде сынып ұжымын құруға әсер ететін факторлар жиынтығын зерттеу кезінде қолданылады.
3. Пәндік-жалпылаушы бақылау ол белгілі бір пәнді бір сыныпта немесе қатарлас сыныптарда немесе жалпы мектепте оқытудың жағдайы мен сапасы зерттелген жағдайларда қолданылады.
4. Тақырыптық- жалпылаушы бақылау өзінің негізгі мақсаты ретінде әр сыныптағы, бірақ оқу процесінің белгілі бір бағыттарындағы әр түрлі мұғалімдердің жұмысын зерттеу болып табылады.
5. Шолу бақылауы - жалпы білім беру қызметінің жекелеген мәселелерін бақылау.
6. Кешенді-жалпылаушы бақылау бір немесе бірнеше сыныпта бірқатар оқу пәндерін оқытуды ұйымдастыруды бақылау кезінде қолданылады.
Логикалық бірізділігі бойынша бірнеше бақылау түрін қарастыруға болады:
- кіріс бақылау – оқу жылының алдында.
- алдын-ала бақылау – қорытынды бақылау жұмыстарын жүргізу алдында, бітіруші сыныптардағы емтихандардың алдында, мектептің жаңа оқу жылына дайындығын тексеру.
- ағымдық бақылау – тақырыпты зерделегеннен кейін, білім беру ұйымының тоқсандағы, жартыжылдықтағы жұмыс нәтижелері.
- аралық бақылау – жыл соңында келесі сыныпқа ауыстыру.
- қорытынды бақылау – бітіруші сыныптардағы емтихандар -9, 11 сыныптар, білім беру ұйымының бір жылдағы жұмыс нәтижелері.
Бақылау формалары бақылау әдістерін қолдану арқылы жүзеге асады.
- бақылау – сабаққа қатысу, сабақтан тыс іс-шаралар және тағы басқалар, артынан талдау.
- құжаттаманы зерделеу – сынып журналдарымен, білім алушылардың күнделіктерімен, сабақ жоспарларымен, іс-құжаттармен жұмыс.
- мақсатты сұхбат, сауалнама – білім алушылармен, мұғалімдермен, ата-аналармен еркін әңгімелесу немесе арнайы дайындалған бағдарлама бойынша мақсатты сұхбат.
– тестілеу - жеке айырмашылықтарды өлшеуге арналған психологиялық диагностика әдісі.
- жедел талдау - жаңа ғана өткізілген сабақты немесе оның ұйымдастырушылармен немесе қатысушыларымен өткізілген іс-шараны талдау.
- ретроспективті талдау – өткен жылдардағы түлектердің, жоғары оқу орындарының түсу емтихандарын талдау негізінде мектептің қызметін бағалау.
- хронометрлеу – мектептің жұмыс режимін, сабақ уақытын, сыныптан тыс жұмыстарды ұтымды пайдалануды, білім алушылар мен мұғалімдердің жұмыспен қамтылуын, үй тапсырмаларының көлемін, оқу жылдамдығын анықтауда қолданылады.
Мектепішілік бақылау нәтижелері:
- талдамалық анықтамасы, МІБ нәтижелері туралы анықтама немесе бақыланған мәселе бойынша істің жай-күйі туралы баяндама түрінде рәсімделеді.
- жиналыстарда, пәндік-әдістемелік бірлестіктерде, педагогикалық кеңесте қызметкерлерге жеткізіледі. Директор жанындағы кеңесте ұсыныс беріледі, ал педагогикалық кеңесте қаулы шығарылады. Осылай жұмыстың нәтижелері қорытындыланып отырылады.
Мектепішілік бақылау құжаттарына келер болсақ, мектепішілік бақылау нәтижесін тіркеу (рәсімдеу) түрлері
-
Сараптамалық анықтама,
-
мектепішілік бақылау нәтижесі жайында анықтамалар,
-
Тексерілген істің жағдайы жайлы баяндама
-
Соңғы мәліметтер нақты фактілерді, қорытындыларды және қажет болса ұсыныстарды қамтуы қажет. Нәтиже жөніндегі ақпарат мектеп қызметкерлерінің назарына жеткізіледі.
Мектепішілік бақылаудың формасы, мақсаты мен міндеттеріне байланысты, сондай ақ істің нақты жағдайына қарай ЕҢ СОҢЫНДА:
-
Педагогикалық немесе әдістемелік кеңестер отырысы, педагогтар құрамымен шаруашылық және жұмысшы отырыстар өткізіледі;
-
айтылған ескертулер мен ұсыныстар мектеп ісінің номенклатурасына сай құжаттарға тіркеледі;
-
мектепішілік бақылау нәтижесі мұғалімдерді аттестациядан өткізу кезінде ескерілуі мүмкін, алайда сараптама жүргізуші (экспертік) топтың шешім қабылдауына негіз болмайды.
Мектеп басшысы БАҚЫЛАУ НӘТИЖЕСІ бойынша төмендегі ШЕШІМДЕРДІ қабылдайды:
-
Бұйрық шығару;
-
МІБ соңғы мәліметтерін алқалы орындарда талдау;
-
сараптамашыларды тарта отырып бақылауды қайта жүргізу;
-
лауазымды адамдарды тәртіптік жауапкершілікке тарту;
-
қызметкерлерді марапаттау;
-
өз құзырлығы шеңберінде басқа да шешімдер қабылдау
Мектепішілік бақылау жоспары
Биылғы жаңа оқу жылына Негіздеме: Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің бұйрығы 2020 жылғы 6 сәуірдегі № 130, 2022 жылғы 27 тамыздағы № 382 бұйрығы бойынша бақылау жоспары 8 бағытта берілген болатын. Қазіргі жаңа нұсқаулықта 6 бағыт бойынша жоспарланған. Осы жаңа бұйрық негізінде жасалған мектепішілік бақылау жоспарын үлгі ретінде төменде көрсетіледі. Биылғы 2023-2023 оқу жылына жасалған жоспар.
|
№ р/р |
Бақылау тақырыбы |
Бақылау мақсаты |
Бақылау объектісі |
Бақылау түрі |
Бақылау әдістері |
Орындау мерзім дері |
Жауап тылар |
Қарау орны |
Басқарушылық шешім |
Екінші бақылау |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
I. Нормативтік құжаттардың орындалуын және талаптарға сәйкес мектеп құжаттамасының жүргізілуін бақылау; |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ІІ. Оқу процесінің сапасын бақылау |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ІІІ. Оқушылардың білімдегі олқылықтарының орнын толтыру бойынша және үлгерімі төмен оқушылармен жұмысты бақылау |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
IV. Оқу-зерттеу қызметі |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
V. Мұғалімнің шеберлік деңгейі мен әдістемелік дайындығының жай-күйін бақылау |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
VІ. Тәрбие процесінің сапасын, іс-шараларды өткізуді бақылау |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
ЖИ арқылы жасау
ЖИ арқылы жасау
Бөлісу 1 - айлық Материал тарифі-96% жеңілдік 00 05 00 ҚМЖ
Ашық сабақ
Тәрбие сағаты
Презентация
БЖБ, ТЖБ тесттер
Көрнекіліктер
Балабақшаға арнарлған құжаттар
Мақала, Эссе
Дидактикалық ойындар
және тағы басқа 400 000 материал
Барлық 400 000 материалдарды шексіз жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз 1 990 ₸ 49 000₸ 1 айға қосылу Материалға шағымдану Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз Жариялаған: Сейтов Имадихан ТураровичШағым жылдам қаралу үшін барынша толық ақпарат жіберіңіз «МЕКТЕПІШІЛІК БАҚЫЛАУДЫ ЖОСПАРЛАУ, ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ»
Тақырып бойынша 11 материал табылды
«МЕКТЕПІШІЛІК БАҚЫЛАУДЫ ЖОСПАРЛАУ, ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ»Материал туралы қысқаша түсінік
Елімізде білім беру мен ғылымды дамыту бойынша жүйелі шаралар кешені іске асырылуда. Қазіргі жағдайда білім беру процесіне қатысушылардың қызметі білім беру сапасын арттыруға бағытталған.
Мектептегі әкімшілік және қоғамдық бақылаудың педагогикалық процестің әрбір қатысушысының өзін-өзі талдауы, өзін-өзі бақылауы және өзін-өзі бағалауымен үйлесуі мектеп жұмысына тән тәжірибе.
Материалдың қысқаша нұсқасы «МЕКТЕПІШІЛІК БАҚЫЛАУДЫ ЖОСПАРЛАУ, ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ»
«Сіздің мансабыңыз қаншалықты жоғары болса да, сіз ең төменде не болып жатқанына жауап бересіз». Генри Джеймс
Елімізде білім беру мен ғылымды дамыту бойынша жүйелі шаралар кешені іске асырылуда. Қазіргі жағдайда білім беру процесіне қатысушылардың қызметі білім беру сапасын арттыруға бағытталған. Мектептегі әкімшілік және қоғамдық бақылаудың педагогикалық процестің әрбір қатысушысының өзін-өзі талдауы, өзін-өзі бақылауы және өзін-өзі бағалауымен үйлесуі мектеп жұмысына тән тәжірибе. Өзін-өзі басқару тәсіліне көшу барысында мектептің қызметін бағалау мектептің әдеттегі жұмысы. Бақылау–басқарудың маңызды міндеттерінің бірі. Бақылау процесі стандарттарды (критерийлерді) орнатудан, қол жеткізілген нақты нәтижелерді өлшеуден және егер қол жеткізілген нәтижелер белгіленген стандарттардан айтарлықтай өзгеше болса, түзету әрекеттерінен тұрады. Мұғалімнің жұмысының сапасы, оқушылардың білімі, олардың тәрбиесі сапаны басқарудың кешенді мақсатты бағдарламалары негізінде педагогикалық процесті мектепішілік басқарудың тиімділігі тұрғысынан зерттеліп, бағаланады. Мектептің инновациялық қызметін одан әрі жетілдіру мақсатында бақылау, зерделеу, тексеру, мониторинг, ақпарат жинау және өңдеу, оны талдау, жүйелеу, жүйенің жай-күйін айқындайтын мектепішілік бақылау. Басқарудың мақсаты: мектепішілік бақылауды жоспарлау, ұйымдастыру және іске асыру, білім беру процесінің сапасын мониторингілеу жолдарымен бөлісу. Міндеттері: - мектепішілік бақылауды жоспарлау алгаритмі; - МІБ ұйымдастыру кезеңдері; - МІБ іске асыру жолдары; Педагогикалық бақылау түрлерінің, оның ұйымдастырушылық формалары мен құрылымдарының көптеген жіктелімі бар. Соның ішінде: Сыртқы бақылауды – білім беруді басқару органдары жүзеге асырады. Сыртқы бақылаудың мазмұны, әдетте мыналардан тұрады: 1. білім беру процесі жағдайларының лицензиялық талаптарға сәйкестігін бағалау 2. білім беру мазмұнының, деңгейі мен сапасының аттестаттау талаптарына сәйкестігін бағалау. 3. білім беру процесінің мақсатының, жағдайларының, мазмұны мен нәтижелерінің мәлімделген үлгідегі және мектеп үшін аттестаттау көрсеткіштеріне сәйкестігін бағалау. 4. Профилактикалық бақылауды жүзеге асыру. Ішкі бақылау – білім беру ұйымдарының уәкілетті тұлғалары білім беру және тәрбие процестерінің жағдайын диагностикалау мақсатында жүргізілетін білім беру қызметін кешенді талдау.
Мектепішілік бақылаудың мақсаты мен міндеттері: Мақсаттары: а) мектептегі педагогикалық процестің қызмет етуі мен дамуының мемлекеттік білім беру стандартының талаптарына сәйкес келуіне қол жеткізу; ә) білім алушылардың жас ерекшеліктерін, қызығушылықтарын, білім алу мүмкіндіктерін, денсаулық жағдайын ескере отырып, білім беру процесін жетілдіру. Міндеттері: білім беру саласындағы заңнамалық және өзге де нормативтік құқықтық актілерді бұзу және орындамау жағдайларын анықтау және олардың алдын алу жөнінде шаралар қабылдау; педагог қызметкерлер қызметінің тиімділігін талдау және сараптамалық бағалау; білім беру процесін ұйымдастырудағы жағымсыз және оң үрдістерді анықтау және оларды жою мен дамыту бойынша ұсыныстар әзірлеу; мектептегі бұйрықтар мен өкімдерді іске асыру нәтижелерін талдау; педагогтерге әдістемелік көмек көрсету.
Мектептің ішкі бақылау жүйесі: «Жоспарлау-Орындау-Тексеру-Олқылықтарды жою» циклі, бұл үздіксіз жетілдіру болып табылады. Жоспарлау – кезеңінде мектеп: күшті және әлсіз жақтарына, мүмкіндіктер мен қауіптерге талдау жүргізе алады. Даму тұжырымдамасын әзірлей алады, мақсаттар қоя алады. Орындау – кезеңінде мектеп жоспарды жүзеге асырады және білім беру басшылығын қамтамасыз ете алады, қызмет жоспарын жасай алады. Ішкі және сыртқы өзара іс-қимылды қамтамасыз ете алады. Зерделеу – кезеңінде мектеп жоспарды бағалайды және бағалау процесіне іштей және сырттай қатысуды қамтамасыз ете алады, мониторингті қоладана алады, деректерді талдай алады. Олқылықтарды жою кезеңінде – мектептер бағалау нәтижелері мен жоспарына сәйкес әрекет етеді, деректерді мониторинг жүйесіне біріктіреді, қолданбалы саланы кеңейтеді, кемшіліктерді тексереді.
Мектепішілік бақылаудың объектілері: 1. Оқу процесі – оқу бағдарламаларын орындау. Білім алушылардың білім деңгейі мен дағдылары. Мұғалім жұмысының өнімділігі. Дарынды білім алушылармен жеке жұмыс. Сыныптан тыс сабақ жұмысының сапасы. 2. Тәрбие процесі – білім алушылардың тәрбие деңгейі. Қоғамдық белсенділік деңгейі. Сынып жетекшісінің жұмыс сапасы. Ата-аналардың тәрбие процесіне қатысуы. Денсаулық пен дене тәрбиесінің деңгейі. 3. Әдістемелік жұмыс – әр мұғалімнің әдістемелік деңгейі. Әр сынып жетекшісінің әдістемелік деңгейі. Педагогикалық тәжірибені тарату механизмі. Қызметкерлердің біліктілігін арттыру. 4. Инновациялық қызмет – бұл іс-әрекеттің мектептің, өңірдің білім беру жүйесінің даму тұжырымдамасына сәйкес келуі. Жаңалықтардың ғылыми дайындық деңгейі. Білім алушылардың ғылыми-зерттеу әрекеті. 5. Ыңғайлы және қауіпсіз білім беру ортасы – білім алушылардың, мұғалімдердің психологиялық қолайлылық дәрежесі. Ұжымның кез-келген мәселені шешуге, өзгертуге психологиялық дайындығы. 6. Оқу-тәрбие процесінің қажетті жағдайлармен қамтамасыз етілуі – еңбекті қорғау. Санитарлық-гигиеналық жағдай. Оқу-әдістемелік әдебиеттермен қамтамасыз ету. Оқу-техникалық жабдықтармен қамтамасыз ету және үйлестіруді қолдау. Жалпы алғанда, педагогикалық бақылау келесі элементтерден тұратын күрделі әрекеттер жүйесі: стандартты белгілеу, деректерді жинау және бағалау, әрекеттер. МІБ нәтижесі басқарушылық шешімдер қабылдау үшін жиналған педагогикалық талдау болып табылады. Мектепті басқаруда мектепішілік бақылаудың маңызы зор. Мектепішілік бақылау – мектептегі басқару мен өзін-өзі басқаруды одан әрі оңтайландыру бойынша сындарлы шешімдер қабылдау мақсатында мұғалімдердің қызметі туралы ақпарат алуға және бағалауға бағытталған басқарудың негізгі функцияларының бірі.
Мектепішілік бақылау түрлері: Тақырыптық бақылау – тәрбиелеу жүйесінде педагогикалық ұжымның, мұғалімдер тобының немесе жеке мұғалімнің қызметі жүйесіндегі қандай да бір нақты мәселені тереңдетіп зерделеуге бағытталған. Демек, тақырыптық бақылаудың мазмұны педагогикалық процестің әр түрлі бағыттарынан, жекелеген мәселелерден тұрады, бірақ терең және мақсатты түрде зерттеледі. Тақырыптық бақылаудың мазмұны мектепке енгізілген жаңалықтардан, озық педагогикалық тәжірибені енгізу нәтижелерінен тұрады. Фронталды бақылау – педагогикалық ұжымның, әдістемелік бірлестіктің немесе жеке мұғалімнің қызметін жан-жақты зерттеуге бағытталған. Жұмысының көптігіне, фронталды бақылау кезінде тексерушілердің көп болуына байланысты, тәжірибе көрсеткендей, бақылаудың бұл түрін оқу жылында екі-үш реттен артық қолданбаған жөн.
Мектепішілік бақылау формалары: 1. Персоналды бақылау жеке мұғалімнің, сынып жетекшісінің, тәрбиешінің жұмысын бақылау түрінде жүзеге асырылады.. 2. Сыныптық-жалпылаушы бақылау оқу және сыныптан тыс жұмыстар процесінде сынып ұжымын құруға әсер ететін факторлар жиынтығын зерттеу кезінде қолданылады. 3. Пәндік-жалпылаушы бақылау ол белгілі бір пәнді бір сыныпта немесе қатарлас сыныптарда немесе жалпы мектепте оқытудың жағдайы мен сапасы зерттелген жағдайларда қолданылады. 4. Тақырыптық- жалпылаушы бақылау өзінің негізгі мақсаты ретінде әр сыныптағы, бірақ оқу процесінің белгілі бір бағыттарындағы әр түрлі мұғалімдердің жұмысын зерттеу болып табылады. 5. Шолу бақылауы - жалпы білім беру қызметінің жекелеген мәселелерін бақылау. 6. Кешенді-жалпылаушы бақылау бір немесе бірнеше сыныпта бірқатар оқу пәндерін оқытуды ұйымдастыруды бақылау кезінде қолданылады.
Логикалық бірізділігі бойынша бірнеше бақылау түрін қарастыруға болады: - кіріс бақылау – оқу жылының алдында. - алдын-ала бақылау – қорытынды бақылау жұмыстарын жүргізу алдында, бітіруші сыныптардағы емтихандардың алдында, мектептің жаңа оқу жылына дайындығын тексеру. - ағымдық бақылау – тақырыпты зерделегеннен кейін, білім беру ұйымының тоқсандағы, жартыжылдықтағы жұмыс нәтижелері. - аралық бақылау – жыл соңында келесі сыныпқа ауыстыру. - қорытынды бақылау – бітіруші сыныптардағы емтихандар -9, 11 сыныптар, білім беру ұйымының бір жылдағы жұмыс нәтижелері. Бақылау формалары бақылау әдістерін қолдану арқылы жүзеге асады. - бақылау – сабаққа қатысу, сабақтан тыс іс-шаралар және тағы басқалар, артынан талдау. - құжаттаманы зерделеу – сынып журналдарымен, білім алушылардың күнделіктерімен, сабақ жоспарларымен, іс-құжаттармен жұмыс. - мақсатты сұхбат, сауалнама – білім алушылармен, мұғалімдермен, ата-аналармен еркін әңгімелесу немесе арнайы дайындалған бағдарлама бойынша мақсатты сұхбат. – тестілеу - жеке айырмашылықтарды өлшеуге арналған психологиялық диагностика әдісі. - жедел талдау - жаңа ғана өткізілген сабақты немесе оның ұйымдастырушылармен немесе қатысушыларымен өткізілген іс-шараны талдау. - ретроспективті талдау – өткен жылдардағы түлектердің, жоғары оқу орындарының түсу емтихандарын талдау негізінде мектептің қызметін бағалау. - хронометрлеу – мектептің жұмыс режимін, сабақ уақытын, сыныптан тыс жұмыстарды ұтымды пайдалануды, білім алушылар мен мұғалімдердің жұмыспен қамтылуын, үй тапсырмаларының көлемін, оқу жылдамдығын анықтауда қолданылады.
Мектепішілік бақылау нәтижелері: - талдамалық анықтамасы, МІБ нәтижелері туралы анықтама немесе бақыланған мәселе бойынша істің жай-күйі туралы баяндама түрінде рәсімделеді. - жиналыстарда, пәндік-әдістемелік бірлестіктерде, педагогикалық кеңесте қызметкерлерге жеткізіледі. Директор жанындағы кеңесте ұсыныс беріледі, ал педагогикалық кеңесте қаулы шығарылады. Осылай жұмыстың нәтижелері қорытындыланып отырылады.
Мектепішілік бақылау құжаттарына келер болсақ, мектепішілік бақылау нәтижесін тіркеу (рәсімдеу) түрлері
Мектепішілік бақылаудың формасы, мақсаты мен міндеттеріне байланысты, сондай ақ істің нақты жағдайына қарай ЕҢ СОҢЫНДА:
Мектеп басшысы БАҚЫЛАУ НӘТИЖЕСІ бойынша төмендегі ШЕШІМДЕРДІ қабылдайды:
Мектепішілік бақылау жоспары Биылғы жаңа оқу жылына Негіздеме: Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің бұйрығы 2020 жылғы 6 сәуірдегі № 130, 2022 жылғы 27 тамыздағы № 382 бұйрығы бойынша бақылау жоспары 8 бағытта берілген болатын. Қазіргі жаңа нұсқаулықта 6 бағыт бойынша жоспарланған. Осы жаңа бұйрық негізінде жасалған мектепішілік бақылау жоспарын үлгі ретінде төменде көрсетіледі. Биылғы 2023-2023 оқу жылына жасалған жоспар.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||













