БАЯНДАМА

«Мектепке дейінгі тәрбиедегі ұлттық құндылықтардың маңызы»

Дайындаған:Арыстанбаева Гүлнара Сәдуақасқызы

тәрбиеші

Кіріспе

Ұлттық құндылықтар — халқымыздың ғасырлар бойы қалыптасқан рухани мұрасы, мәдениеті мен тәлім-тәрбиесінің негізі. Қазіргі таңда жас ұрпақ тәрбиесінде ұлттық құндылықтарды дәріптеу маңызды міндеттердің біріне айналып отыр. Себебі ұлттық тәрбие арқылы бала туған жерін, елін, тілін құрметтеуге үйренеді.

Мектепке дейінгі кезең — баланың тұлғалық қасиеттері қалыптасатын ең маңызды шақ. Осы кезеңде балаға ұлттық құндылықтарды сіңіру оның рухани дамуына, адамгершілік қасиеттерінің қалыптасуына үлкен әсер етеді. Сондықтан балабақшада ұлттық тәрбиеге ерекше көңіл бөлінуі қажет.

Негізгі бөлім

Ұлттық құндылықтардың бала тәрбиесіндегі рөлі

Ұлттық құндылықтар баланың бойында ұлттық сана-сезім мен патриоттық рухты қалыптастырады. Халқымыздың салт-дәстүрі, әдет-ғұрпы, ұлттық ойындары мен мақал-мәтелдері — тәрбиенің маңызды құралдары.

Балаға ұлттық тәрбие беру арқылы:

* үлкенді сыйлау;

* кішіге қамқор болу;

* әдептілік сақтау;

* мейірімділік таныту;

* туған жерге сүйіспеншілікпен қарау қасиеттері қалыптасады.

Қазақ халқы бала тәрбиесіне ерекше мән берген. «Бала — болашағымыз» деп ұрпақ тәрбиесін басты орынға қойған. Сондықтан ұлттық құндылықтарды мектепке дейінгі жастан бастап бойына сіңіру — болашақтың берік іргетасы.

Ұлттық тәрбиені жүзеге асыру жолдары

1. Ұлттық ойындарды қолдану

Ұлттық ойындар балалардың дене дамуына ғана емес, ойлау қабілетінің артуына да ықпал етеді. Мысалы:

* «Асық ату»;

* «Арқан тарту»;

* «Ақсерек-көксерек»;

* «Тақия тастамақ».

Бұл ойындар балаларды ептілікке, ұйымшылдыққа, батылдыққа тәрбиелейді.

2. Халық ауыз әдебиетін пайдалану

Ертегілер, мақал-мәтелдер, жаңылтпаштар мен жұмбақтар арқылы балалардың тіл байлығы дамиды. Сонымен қатар бала жақсылық пен жамандықты ажыратып, адамгершілік қасиеттерді меңгереді.

Мысалы:

* «Жақсы сөз — жарым ырыс»;

* «Отан — отбасынан басталады»

сияқты мақалдар арқылы бала тәрбиелік мәні зор ұғымдарды түсінеді.

3. Салт-дәстүрлермен таныстыру

Балаларды қазақ халқының салт-дәстүрлерімен таныстыру олардың ұлттық мәдениетке деген қызығушылығын арттырады. Мысалы:

* тұсаукесер;

* бесікке салу;

* шілдехана;

* Наурыз мерекесі.

Осындай тәрбиелік іс-шаралар арқылы балалар ұлттық болмысты таниды.

4. Ұлттық бұрыш ұйымдастыру

Балабақшада ұлттық бұрыш ұйымдастыру арқылы балалар қазақ халқының тұрмыстық заттарымен, киім үлгілерімен және ұлттық аспаптарымен танысады. Бұл олардың танымдық қызығушылығын арттырады.

Тәрбиешінің рөлі

Ұлттық құндылықтарды бала бойына сіңіруде тәрбиешінің рөлі ерекше. Тәрбиеші балаларға ұлттық тәрбие беруде үлгі бола отырып, тәрбиелік жұмыстарды жүйелі ұйымдастыруы қажет.

Тәрбиеші:

* балалардың ұлттық мәдениетке қызығушылығын арттырады;

* ұлттық ойындар мен дәстүрлерді күнделікті оқу іс-әрекетінде қолданады;

* ата-анамен тығыз байланыс орнатады;

* балаға мейірім мен адамгершілік қасиеттерді насихаттайды.

Қорытынды

Қорыта айтқанда, мектепке дейінгі тәрбиедегі ұлттық құндылықтардың маңызы зор. Ұлттық тәрбие арқылы бала бойында рухани-адамгершілік қасиеттер қалыптасып, туған еліне, жеріне деген сүйіспеншілігі артады.

Ұлттық құндылықтарды дәріптеу — болашақ ұрпақтың саналы, тәрбиелі әрі отансүйгіш азамат болып қалыптасуына негіз болады. Сондықтан мектепке дейінгі ұйымдарда ұлттық тәрбие жұмыстарын жүйелі түрде ұйымдастыру — уақыт талабы.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік стандарты.

2. Қалиев С. Қазақ этнопедагогикасының теориялық негіздері.

3. Қоянбаев Ж.Б. Педагогика.

4. Мектепке дейінгі педагогика. Оқу құралы.

5. Ұлттық тәрбие бағытындағы әдістемелік құралдар жинағы.