Байдуллаева Жадыра Мусалыевна

Астана қаласы әкімдігінің

№81 «Әсемгүл» балабақшасы МКҚК

тәрбиешісі

Мектепке дейінгі ұйымдарда қимылды ойындарды қолдану

Қимылды ойындар – мектепке дейінгі жастағы балалардың физикалық, әлеуметтік және эмоционалдық дамуының маңызды құралы. Бұл ойындар балаларға өз денесін дұрыс пайдаланып, қозғалыс дағдыларын жетілдіруге, күшін және төзімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, қимылды ойындар балалардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға, топпен жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыруға және эмоциялық тепе-теңдікті сақтауға септігін тигізеді.

1. Қимылды ойындардың мәні мен түрлері

Қимылды ойындар – бұл баланың қозғалыс әрекеттеріне негізделген ойындар. Олар әртүрлі болады:

Дене қозғалысы ойындары – жүгіру, секіру, жүзіру, қармақпен ойындар.

Құрылымдық ойындар – доппен ойын, снарядтармен жаттығулар.

Сюжеттік-рөлдік қимылды ойындар – ертегідегі кейіпкерлерді сомдау арқылы қозғалысты қолдану.

Ұжымдық ойындар – командалық ойындар арқылы балалардың бір-бірімен қарым-қатынасын дамыту.

2. Қимылды ойындардың балалар дамуына әсері

Физикалық даму: қозғалыс белсенділігі бұлшық еттің дамуына, үйлесімді қозғалысқа, тепе-теңдік пен икемділікке ықпал етеді.

Когнитивтік даму: қозғалыс арқылы баланың зейіні, назар аудару қабілеті және ойлау дағдылары дамиды.

Әлеуметтік даму: командалық ойындар балалардың достық қарым-қатынасын, ынтымақтастық қабілетін қалыптастырады.

Эмоциялық даму: ойын барысында балалар эмоцияларын білдіруді үйренеді, стрессті жеңілдетеді.

3. Мектепке дейінгі ұйымдарда қимылды ойындарды ұйымдастыру

Қимылды ойындарды тиімді қолдану үшін бірнеше маңызды ережелер бар:

Жас ерекшелігіне сәйкестендіру – әр жас кезеңіне сәйкес ойын түрін таңдау.

Қауіпсіздік – қозғалысқа арналған ойындарда жарақаттану қаупін азайту.

Қызығушылықты арттыру – ойындар қызықты, балалардың қиялын дамытатындай болуы тиіс.

Күн тәртібіне енгізу – қимылды ойындар күнделікті сабақтар мен серуендерге жүйелі түрде енгізілуі қажет.

4. Доппен ойындар:

Балалар топқа бөлініп, допты бір-біріне беріп ойнайды. Бұл ойындар топтық әрекетті және ептілікті дамытады.
Мысалдар:

«Допты ұстап жеткіз» – балалар допты командалық түрде белгіленген жерге жеткізеді.

«Доппен шеңбер» – шеңберде тұрып допты бір-біріне лақтыру, төзімділік пен дәлдікке үйретеді.

2. Серпіліс (қимыл-қозғалыс) ойындары

Бұл ойындарда балалар белгілі бір қозғалыстарды бірге орындап, топтық үйлесімділікті дамытады.
Мысалдар:

«Қаздар – суға ұш» – балалар еденде қаздай жүгіру, белгіге жеткенде секіру немесе қолдарын жайып қозғалу.

«Жануарлар» – әр бала бір жануардың қозғалысын көрсетеді, топпен бірге бір сахна құрастырады.

3. Сюжеттік-рөлдік ұжымдық ойындар

Балалар белгілі бір ертегі немесе оқиға бойынша рөл бөлісіп, қозғалыс арқылы әрекет жасайды.
Мысалдар:

«Құтқарушылар» – балалар жарақат алған жануарды немесе досын «құтқару» үшін бірге әрекет жасайды.

«Жолсеріктер саяхаты» – балалар бірге кедергілерден өтіп, белгіге жетуге ұмтылады.

«Жолсерікпен саяхат» – балалар әртүрлі кедергілерден өтіп, сюжеттік рөлдерді ойнайды.

4. Эстафеталық ойындар

Балалар топқа бөлініп, кезекпен белгілі бір тапсырманы орындайды. Бұл ойындар командалық рух пен жылдамдықты дамытады.
Мысалдар:

«Доппен эстафета» – допты белгіленген нүктеге алып барып, келесі балаға беру.

«Құбырдан шар өткіз» – балалар шарды құбыр арқылы топтық түрде өткізіп, жарысқа қатысады.

5. Қозғалыс пен музыка үйлесімді ойындар

Балалар музыка немесе ырғаққа сәйкес топтық қозғалыстар орындайды.
Мысалдар:

«Бір ырғақта жүр» – музыкаға үйлесіп, топпен бірге түрлі қозғалыстар жасау.

«Топтық би» – әр бала өз қозғалысын қосып, топтық бір би құрастыру.

Сюжеттік қимылды ойын:

Қимылды ойындар – мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың жан-жақты дамуына ықпал ететін тиімді әдістеме. Олар физикалық, когнитивтік, әлеуметтік және эмоционалды қабілеттерін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Сондықтан тәрбиешілерге қимылды ойындарды күнделікті сабаққа енгізу, жас ерекшелігіне және қауіпсіздікке көңіл бөлу маңызды.