Мектепке дейінгі ұйымдарда танымдық-зерттеу әрекетін ұйымдастыруға арналған дидактикалық ойындар жиынтығы

Кіріспе

Мектепке дейінгі кезең – баланың қоршаған ортаны белсенді танитын, сұрақ қоятын, бақылау жасап, тәжірибе арқылы үйренетін шағы. Осы кезеңде танымдық-зерттеу әрекетін тиімді ұйымдастыру – баланың ойлау, салыстыру, талдау, қорытынды жасау дағдыларын қалыптастырудың негізі.

Баланың табиғи қызығушылығын дамыту идеялары Мария Монтессори, Жан Пиаже, Лев Выготский еңбектерінде ғылыми тұрғыда дәлелденген. Олар баланың белсенді әрекет арқылы білім алуы оның дамуына тікелей әсер ететінін атап көрсеткен.

Дидактикалық ойындар – мектепке дейінгі ұйымдарда зерттеушілік әрекетті ұйымдастырудың тиімді құралы.

Танымдық-зерттеу әрекетінің мәні

Танымдық-зерттеу әрекеті – баланың:

• бақылау жүргізуі;

• сұрақ қоюы;

• болжам жасауы;

• тәжірибе жасауы;

• нәтижені салыстырып, қорытынды шығаруы.

Бұл әрекет барысында балалар себеп-салдарлық байланысты түсінеді, логикалық ойлау қабілеті дамиды, сөздік қоры молаяды.

Танымдық-зерттеу бағытындағы дидактикалық ойындар жиынтығы

1. «Сиқырлы су» (тәжірибе ойыны)

4

Мақсаты: Судың қасиеттерін зерттеу (жүзу, бату, мөлдірлік).
Құралдар: Ыдыс, су, әртүрлі заттар (тас, ағаш, пластик, қағаз).
Барысы: Балалар заттарды суға салып, қайсысы бататынын, қайсысы жүзетінін анықтайды.
Зерттеу сұрақтары:
– Неге кейбір заттар батады?
– Заттың салмағы әсер ете ме?

Бұл ойын бақылау мен салыстыру дағдыларын дамытады.

2. «Құпия қапшық» (сипап тану ойыны)

4

Мақсаты: Сезім мүшелері арқылы танымды дамыту.
Барысы: Балалар қапшық ішіндегі затты қолмен сипап, оның пішінін, көлемін, құрылымын сипаттайды.
Нәтиже: Тіл байлығы, салыстыру, сипаттау дағдылары қалыптасады.

3. «Өсімдік қалай өседі?» (бақылау ойыны)

қсаты: Тірі табиғат туралы түсінік қалыптастыру.
Барысы: Балалар дән егіп, күнделікті бақылау жүргізеді, өзгерістерді белгілейді.
Зерттеу элементі: Су құйылған және су құйылмаған өсімдікті салыстыру.

Бұл ойын ұзақ мерзімді бақылау дағдысын дамытады.

4. «Не өзгерді?» (зейін және талдау ойыны)

4

Мақсаты: Зейін мен есте сақтау қабілетін дамыту.
Барысы: Үстелге бірнеше зат қойылады. Балалар көзін жұмғанда бір зат алынып немесе ауыстырылып қойылады. Балалар өзгерісті табады.

Бұл ойын талдау және салыстыру қабілетін жетілдіреді.

Ұйымдастыруға қойылатын талаптар

1. Баланың жас ерекшелігін ескеру;

2. Қауіпсіздік талаптарын сақтау;

3. Ашық сұрақтар қою арқылы ойлануға жетелеу;

4. Баланың өз бетінше қорытынды жасауына мүмкіндік беру;

5. Зерттеу нәтижесін талқылау және бекіту.

Тиімділігі

Дидактикалық ойындар арқылы ұйымдастырылған танымдық-зерттеу әрекеті:

• баланың логикалық ойлауын дамытады;

• танымдық қызығушылығын арттырады;

• дербестікке тәрбиелейді;

• коммуникативтік дағдыларын қалыптастырады;

• ғылыми дүниетанымның бастапқы негізін қалайды.

Қорытынды

Мектепке дейінгі ұйымдарда танымдық-зерттеу әрекетін дидактикалық ойындар арқылы ұйымдастыру – баланың интеллектуалдық және тұлғалық дамуына бағытталған тиімді педагогикалық тәсіл.

Жүйелі түрде ұйымдастырылған зерттеу ойындары баланың табиғи қызығушылығын сақтап, оны белсенді ізденуші тұлға ретінде қалыптастырады.