М.Мақатаев "Аққулар ұйықтағанда" паэмасы

Сабақ: Қазақ әдебиеті

Тақырыбы: Мұқағали Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы

Мектеп: «Балдәурен» РОСО

Сынып: 8 «А», «Г»

Күні: 4.03.2019ж

Мүғалімнің есімі:Н.Тоқтағұлова

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Мұқағали Мақатаев шығармашылығымен танысып,ақынның поэзия әлеміне келу жолын,отбасы мен

достары,төңірегіндегі қаламгерлер,олардың ақын шығармашылығының ұшталуына тигізген әсері жайлы

ой қозғау. «Аққулар ұйықтағанда» поэмасының тақырыбы мен идеясы және түйінді ойы жайында пікір

қалыптастыру.

Сабақ мақсаттары:

Барлық оқушылар:

Мұқағали ақын шығармаларын талқылау,ақын өлеңдерінің тақырыптары мен ондағы ақынның лирикалық бейнесін түсінеді

Ақын шығармасының тақырыбы мен идеясын, көркемдік тілін оқушы өз бетінше іздене отырып ашады.
Мұқағали өлеңдерінің ерекшеліктерін біледі,басқа ақындар туындыларымен салыстырады.

Оқушылардың басым бөлігі

• Ақын өлеңдерін мәнерлеп оқи алады, өлеңдеріндегі көтерілген негізгі мәселелерді жыр жолдарынан

• анықтап, зерделей алады.

Кейбір оқушылар

• Ақын болмысын,мінезін оның заман жайы туралы ойларын түсінеді.Мұқағали туралы танымал

• тұлғалардың қандай пікірлер айтқанын,ақынның шығармаларының несімен құнды екенін талқылайды.

Тілдік мақсат

Оқушылар

«Аққулар ұйықтағанда» поэмасындағы ақынның сөз қолану ерекшелігін,стилін талдай алады.Поэмада қандай көркемдеу тәсілдері қолданылғанын анықтай алады.Тіл шеберлігі мен әдеби сауаттылығы дамиды.

Негізгі талқылауға ұсынылатын шығармалар: «Автограф», «Қара өлең», «Пай, пай өмір», «Сәби болғым

келеді», «Үш бақытым», «Отан», «Майгүлге», «Поэзия», «Туған жер», «Шеше сен бақыттысың» т.б

Талқылауға арналған тармақтар:

1.Қарастырылатын шығармалардан архаизм мен историзмдерді анықтау

2.Табу сөздер мағыналарын түсіндіру

3.Поэма тақырыбы мен идеясы не?

4.Неліктен поэма да Қабай жырау Райымбек балаға сын ретінде ауыр жұмыс тапсырады?

Жазылым бойынша ұсыныстар:Өлең жолдарынан эпитет және теңеу болатын сөздерді анықтау.Көнерген

сөздердің синонимдерін дәптерге түсіру

Табыс критерийі:

Ынтымақтаса әрекет жасай отырып,ұжымдық жұмыс нәтижесін көрсету.Мұқағали ақын шығармашылығын

топтық жұмыс барысында меңгеру,Ақынның лирикалық бейнесін ашу,тарихи деректерге сипаттама жасау

Күтілетін нәтиже:

Мазмұнға байланысты - ақын шығармасын оқи отырып, композициялық құрылысымен танысу, шығарманы оқи отырып, ой тереңдігін, тіл шеберлігін сипаттау; СТО - ға байланысты - тақырыпты меңгерту барысында СТО әдістері білімдерін ортаға салып, өз ой - пікірлерін қорытындылау; топтық жұмысқа байланысты – топтағы жұмысты ұйымдастыру, жұмыс нәтижелерін көрсету.

Алдыңғы оқу

Үйге тапсырма

Мұқағали ақын шығармашылығы(жалпы сипаттама)

Жоспар

Жоспарланған жаттығулар

Жоспарланған кезеңдері

Уақыты

Мұғалім іс-әрекеті

Оқушы іс-әрекеті

Қолданылған ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Топтастыру2 минут

1.«Шашыраған тармақтар» әдісіне сүйеніп,қималардағы тармақтардан бір шумақ өлеңді құрастыруды тапсырамын.

2. Топ атауын өлең шумақтағы өлең мазмұнына қарай анықтауды нұсқаймын.

3.Тақырып,мақсаты мен күтілетін нәтиже,табыс критерийін бірлесе айқындап аламын. оқушылардың жақсы көңіл – күйлерін, сыныптың ынтымақтастық атмосферасын қалыптастырамын.

1.Шашыраған тармақтардан өлең шумағын құрастырады.

2.Топтарға құрылымданады,тобына атау береді.

3.Топтасып,ынтымақтасып,көңіл-күйлері тіктеледі.

АКТ(интербелсенді тақта,слайдтар)

«Ой шақыру» әдісі

3 минут

«Менің Мұқағалиым» бағытында оқушылардың сабаққа ынтасын арттыру үшін ақын өлеңдерінен үзінділер оқып шығуына мүмкіндік жасаймын.

Әр топтан бір-екі оқушыдан ақын өлеңдерінен үзінділерді мәнерлеп оқып береді.

Слайдтар

Сабақтың ортасы

20 минут

«Кластер» әдісі

3 минут

Әр топ төмендегі бағыттар бойынша кластер құрып,таныстырылым жасайтынын түсіндіріп өтемін.

1-топ Мұқағали отбасында

2-топ Мұқағали қаламгерлер ортасында

3 топ Мұқағали қазіргі жастар арасында

Оқушылар форматқа өз ойларын түсіріп,құрған кластер үлгілерін оқып таныстырылым жасайды.

Формат,маркерлер

Тыңдалым

«Тұсаукесер» әдісі

3 минут

«Тұсаукесер» стратегиясы бойынша ақын мен оның үздік туындыларының бірі «Аққулар ұйықтағанда» поэмасынан үзінді ретінде бейне материалды таныстырылым ретінде көрсетіп шығамын.

Бейне материалды тамашалап, деректерді тыңдап шығады, маңызды ақпараттарды жұмыс дәптеріне түртіп алады.

АКТ(бейне көрсетілім),жұмыс дәптері

Өткенге шолу

«Лездеме сауалдар»

5 минут

Әр топқа лездеме сауал түрінде сұрақтар қойып,білімін саралап өтемін.

1-топқа

1.Мұқағалидың азан шақырып қойған аты кім? – Мұқаметқали

2. Мұқағалидың әкесінің аты? - Сүлеймен
3. Ақынның қай жылы дүниеге келді?- 1931ж. 9 ақпан
4. Ақынның туған жері?– Алматы облысы, Нарынқол ауданы, Қарасаз ауылы
5. Ақынның әжесінің аты? – Тиын

2-топқа

1.Мұқағалидың «Фариза қыз» өлеңі кімге арналған? Фариза Оңғарсыноваға

2.. «Аққулар ұйықтағанда» поэмасындағы көлдің аты? Жетімкөл
3. Ақын өзінің өмірбаянын қай өлеңінде жазды?- «Менің анкетам».
4. Мұқағалиға алтын қаламын сыйға тартқан кім? – Ғ. Мүсірепов
5. Мұқағали өлеңдеріне ең көп ән жазған сазгер кім? Н.Тілендиев

3-топқа

1. Мұқағалидың ұлдарының аты кім? – Айбар, Жұлдыз
2. Қарасаздағы мектепте қандай пәннің мұғалімі болған? Орыс тілі
3. Мұқағалидың анасының есімі кім? Нағиман
4. Ақынның жарының аты - Лашын
5.Мұқағалидың жол апатынан қайтыс болған қызы кім? Майгүл

Слайдтардан ұсынылған сұрақтарға жылдам жауап беріп,ұпай иеленіп отырады,жинаған ұпайларын бағалау парақшасына түсіреді. Ақынның өміріне қатысты деректерді еске түсіреді.

Слайдтар,жұмыс дәптері

Айтылым

«Мағынаны тану» әдісі

5 минут

Оқушыларға поэма тақырыбын анықтауды тапсырамын.Поэманың үш негізгі арқауы болған мәселені тарқатып айтып шығуға нұсқаулық беремін.

Махаббат,сұлулық,зұлымдық сөздерінің мағынасы қандай?Шығармада қайсысы басымырақ көрінген?Неге ақын осы үш ұғымды бір шығармаға арқау еткен?

.1-топ Сұлулық

2-топ Махаббат

3-топ Зұлымдық тақырыптарын осы поэма мазмұнымен байланыстырып айтып береді.

Бағалау парағы(критерий мен дескрипторлар бойынша),слайд

Жазылым

«Әдебиет теориясы»

«Аққулар ұйықтағанда» поэмасының мазмұнын,композициялық құрылымын есте сақтату мақсатында ,оқиға желісімен таныстырып шығамын.

Композициялық құрылымы:
Оқиғаның басталуы: Жетімкөлдің тамаша табиғаты.
Оқиғаның байланысуы: Жетімкөл сәні - аққулар
Оқиғаның дамуы: Ауру бала, ананың шарасыздығы.
Оқиғаның шиеленісуі: Ананың көлге келуі.
Оқиғаның шарықтау шегі: Ананың аққуларды атуы.
Оқиғаның шешімі: Баланың өлімі. Аққу кеткен Жетімкөл

Шығарма сюжеті бойынша композициялық құрылымын дәптерге түсіріп шығады.

Слайд,жұмыс дәптері

Жазылым

«Кейіпкерге хат»

7 минут

Әр топқа конверттен кейіпкер есімі жазылған парақшаны алуды тапсырып,топтар бірлесе отырып,өз кейіпкеріне әдеби бағытта хат жолдайтынын айтып түсіндіремін.

1-топқа «Аққуларды арашаламақ болған аңшы қартқа хат»

2- топқа «Жетімкөлді жайлаған аққуларға хат»

3- топқа «Отбасының отағасы әкеге хат»

Әр топ жеребе бойынша өздерінің кейіпкеріне хат жолдап, олардан өздерін мазалайтын және толғандыратын сауалдар төңірегінде сұхбаттасады.

Формат,маркер,бағалау кестесі

Сөйлесім

«Проблемалық сауал» әдісі

Оқушылардың пікірі мен көзқарастарын тақырып төңірегіне бағыттап,проблемалық сауалдарға үн қосуды тапсырамын.Төмендегі саұрақтар арқылы диалог жасауға бағыттаймын.

Ананың әрекеті дұрыс па? Дұрыс тұсы неде?

Ананы зұлымдық жасады деуге бола ма?Аққулар неге Жетімкөлге оралмады?Шығарма басындағы Жетімкөл мен соңындағы Жетімкөлдің айырмашылығы неде?Әкенің осы оқиға барысында болмысын қалай деп айтуға болады?Әкенің қателігі неде?Тәуіп шалдың ойы дұрыс па?

Өз болжамдарын тақырып төңірегінде өрбіте отырып, диалог-зерттеу жүргізеді.

Слайд

Сабақтың соңы

Бағалау

2минут

Бағалау жүргізіп, бағалау парақшасын жинап ,өзін –өзі бағалауды қалай жүргізгенін талдап өтемін.Сабақтың сәтті тұстарын атап өтіп,ең озық жұмыс нәтижелерін мадақтап, сәттілік тілеймін.

Формативті түрде оқушылар жұмысы бағаланады,әр топ өз жұмыстарының сараптамасын тыңдап шығады.

бағалау кестесі

Кері байланыс

«Ашық хат» әдісі

2 минут

«Комплимент айту» әдісіне сүйеніп,әр оқушының сабаққа байланысты өз тобына,парталасына не ақынға қошемет сөз айтуына мүмкіндік беріп өту мақсатында кері байланыс жасатамын.

Оқушылар сабақ соңында жеткен нәтижелерін саралап,бір-біріне комплимент айтып,жағымды көңіл-күймен сабақты аяқтайды.

Жұмыс дәптері,ашық хат

Қосымша ақпарат

Рефлексия

Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма? Бүгін оқушылар не білді? Сыныптағы ахуал қандай болды? Мен жоспарланған саралау шаралары тиімді болды ма? Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз.