Сабақтың тақырыбы: Модификациялық және тұқым қуалайтын өзгергіштік. Тұқым қуалайтын өзгергіштіктің типтері. Гендік, хромосомалық, геномдық мутациялар. Тұқық қуалайтын өзгергіштіктің гомологтік қатарлар заңы.

Мектеп: «Жамбыл атындағы орта мектеп мектепке дейінгі шағын орталығымен» коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Күні: 14.12 Сыныбы: 9

Мұғалім есімі: Такибаева Балжан

Сабақ негізделген оқу мақсаты: Оқушыларға модификациялық және тұқым қуалайтын өзгергіштікті, тұқым қуалайтын өзгергіштіктің типтеріг, гендік, хромосомалық, геномдық мутацияларды, тұқық қуалайтын өзгергіштіктің гомологтік қатарлар заңын түсіндіру.

Оқу нәтижелері:

Барлық оқушылар

• Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштікке анықтама береді.

Оқушылардың басым бөлігі

• Тұқым қуаламайтын өзгергіштікті айта алады.

Кейбір оқушылар

• Тұқым қуалау өзгергіштігіне талдау жасайды

Алдынғы оқу

Жыныстың генетикалық анықталуы. Жыныспен тіркес тұқым қуалау. Гендердің өзара әрекеттесуі. Цитоплазмалық тұқымқуалаушылық. Адамның генетикалық әртүрлілігі. Адамның генетикалық денсаулығына ортаның әсері. Адамның генетикалық аурулары.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Ресурс

Басталуы

2 минут

9 минут

Сабаққа психологиялық дайындық. Алғашқы рефлексия кезеңі

Сергіту сәті: «Тропикалық жаңбыр» тренингін орындау

Сыныптағы оқушыларды стикер түстері бойынша 3 топқа бөлу

«Кім жүйрік?» атты шапшаңдықта және білім тексеруге арналған ойын. Интерактивті тақтаны пайдалану арқылы оқушыларға сұрақ номерін көрсету. Әр топ өз қалаған нөмірін аштырады.

1. Мутация дегеніміз не?

2. Модификациялы өзгергіштік дегенмізі не?

3. Мутацияның себептері қандай?

4. Комбинативті өзгергіштік дегеніміз не?

5. Мутагендердің қандай заттары мен факторларын айта аласыңдар?

6. Ағзалар үшін «реакция нормасы» деген не? Оның шегі немен анықталады және график арқылы қалай өрнектеуге болады?

7. Сәйкес қатарлардың авторы кім?

8. Сәйкес қатарлардың анықтамасы қалай және қалай дәлелденеді?

Мультимедиялық тақта

Стикерлер

Оқулық

Ортасы

2 минут

9 минут

5 минут

5 минут

«Миға шабуыл» Хромосомалар тірі ағзалардың қандай жалпы қасиетіне жауап береді?

Оқушылар сабақ мақсатымен танысады, дәптерлеріне жазады.

Фишбон стратегиясы бойынша оқушылар сұрақтар құрастырады, сұрақтарға бірлесе отырып жауап әзірлейді.

1-топ: Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштік.

2-топ: Модификациялық өзгергіштік.

3-топ: Тұқым қуалау өзгергіштігі.

Тұқымқуалаушылық – ататектерге тән белгілерді сақтаудағы тірі ағзалардың ортақ қасиеті. Тіршілік иесінің бұл ерекшелігін көбеюге дейінгі ДНҚ-ның еселенуі кезіндегі генетикалық ақпараттың берілуімен қамтамасыз етіледі. Мутация дегеніміз – қандай да бір белгіге әсер ететін генетикалық материалдың кенеттен, секірмелі өзгеруі.

№4 зертханалық жұмыс Өзгермелі нұсқа қатарын құру және өзгергіштікті зерттеу.

Оқулық

Дәптер

схема

Аяқталуы

5 минут

3 минут

1 минут

1 минут

Қорытынды:

1. Өзгергіштік – тірі ағзалардың өз ата-енелерінен айырмашылығындағы ортақ қасиет.

2. Модификациялы өзгергіштік – қоршаған ортаның әрекетіне тікелеу тәуелді. Мұны генотип, яғни тұқымқуалаушылықтың материалдық негіздері: хромосомалар, гендер өамтамасыз етеді.

3. Ең ұсақ мутациялық өлшем бірлік - мутон.

Бағалау «Баспалдақ» әдісі Бағалау критерийлері:

• Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштікке анықтама береді.

• Тұқым қуаламайтын өзгергіштікті айта алады.

• Тұқым қуалау өзгергіштігіне талдау жасайды

• Вавиловтың еңбектерін айта алады.

Келесі тапсырма §29

Кері байланыс

Оқушылар өз деңгейлеріне байланысты сатыдағы сұрақтарға жауап береді.

Тексерілді

Директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау – оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері АКТ-мен байланыс құндылығы

Егер бір еркектің 20 млн сперматозоиды 20 млн жұмыртқажасушаларын ұрықтандыратынын елестетіп көрсек, тіпті осы жағдайда да мүлде ұқсас екі ұрпақтың пайда болатынына сену қиын.

Бағалау критерийлері арқылы бағалау

Физика, математика, химия

Рефлексия

Сабақтың оқу мақсаты шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен орындаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен бүкіл уақыт ішінде үлгердім бе?

Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Төмендегі ұяшыққа сабақ туралы өз пікірлеріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы Сіздің сабақтың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жацуап беріңіз.

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды? (Оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)

1.

2.

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды? (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)

1.

2.

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге көмектесетін не білдім?

1.

2.