Қалидың
портреті
«Тығыз қара шашы ұсақ-ұсақ бұйра, қол-аяғы
таралып қалған, кең иықты болмаса да ешкімнен қарызға жауырын сұрай
қоймайтын кішірек көзді ақ сұр бала... Төрекелді тұяғының сынығы.
Қол созып, мына баланың қай жерін ұстаңыз, әкесі Сымбаттың өзімен
бірге жер астына ала кеткен нышан белгілері. Жайшылықта қой аузынан
шөп алмайтын жуас, момын, ал жиын-тойда шетінен түйе палуан
атанған, додаға түссе, көкпардан көкпарды қақшып қоймайтын
Төрекелдиевтер тұқымы… Кешегі қанды соғыста Сымбаттан өзгесі баудай
түсіп, Манап пен мына қара құлақ Қали баладан басқа тігерге тұяқ
қалмаған Төрекелдиевтер үйірінің кенже
құлыншағы.»
«Төрт сөйлем»
тәсілі
1.Пікір. Оқыған мәтін бойынша өзіндік
пікірін бір сөйлеммен жазады.
2.Дәлел. Өз пікірін бір сөйлеммен
дәлелдейді.
3.Мысал. Пікірін өмірмен байланыстырып,
мысал келтіреді. 4.Қорытынды. Тақырып бойынша қорытынды
шығарады.
«Ақылдың алты қалпағы»
стратегиясы
|
|
Ақ
қалпақ
Ақ түс таза қағаз беті сияқты
алалықсыз және объективті. Фактілер, ақпарат, сұрақтар негіз
болады.
Қандай ақпаратымыз
бар? Айтылған пікірді растайтын
немесе жоққа шығаратын қандай
фактілер
бар? Қандай ақпарат
қажет? Жетіспейтін ақпаратты қалай
аламыз? Қандай сұрақтар қойып, жауап алуымыз
керек?
|
|
|
Қызыл
қалпақ
Қызыл түс ашуды, шиеленісті
білдіреді. Қызыл қалпақта адамды эмоциялар, сезу, сезімдер билейді.
Осыған байланысты менде қандай сезімдер
туындайды?
|
|
|
Сары
қалпақ
Сары түс – күн көзінің,
тіршілік түсі. Сары қалпақтағы адам оптимизмге толы, ол
артықшылықтарды іздестіреді. Не себептен осыны істеу керек?
Артықшылықтары қандай? Бұл кім үшін пайдалы? Артықшылықтар қалай
пайда болады? Осының пайдалы жақтары бар ма? Қандай жағдайларда бұл
пайдалы болады?
|
|
|
Қара
қалпақ
Қара түс – қараңғылық,
қаһарлық, бір сөзбен айтқанда – суық. Қара қалпақта адам қауіптілік
танытады. Бұл көмектеседі ме? Қандай қателер бар? Кемшіліктері
қандай? Бұл идея жүзеге аса алады
ма?
|
|
|
Жасыл
қалпақ
Жасыл қалпақ – өсімдіктердің,
молшылықтың, табыстылықтың түсі. Жаңа идеялар туындап, шығармашылық
бастауын алады. Осы жағдайда не істей аламыз? Баламалы идеялар бар
ма? – деген сұрақтар туындайды
|
|
|
Көк
қалпақ
Көк
қалпақ – аспан
түсі. Ол ұйымдастыру және басқарумен
байланысты. Неге қол
жеткіздік? Болашақта не істеу
керек?
|
Эссе жазу кезеңдері:
Проблеманы анықтау – ойлану – жоспарлау – жазу – тексеру
ЭССЕ жазу барысында қатаң сақталынуы тиіс
ТАЛАПТАР:
• Жеке көзқарастың көрінісі;
• Фактілі дәлелдер (аргументтер);
• Теоретикалық негіздеме;
• Терминдерді қолдану;
• Цитаталарды келтіру;
• Әртүрлі көзқарастарды мысалға алу;
• Логикалық заңдылықтың сақталынуы;
• Салыстыру және қорытындылау әдістерін қолдану;
• Сауаттылық (пункт., орфогр.);
• Юмор, сарказм;
• Қолд. ғылыми еңбектерге сілтеме жасау.
Эссенің жазылу
құрылымы:
1. Кіріспе. Тақырыптың негізгі мәні мен негіздемесі тезис түрінде
көрсетіледі;
2. Тақырыпты дамыту: Тақырыпқа сәйкес бар біліміңізбен: теория,
фактілер, идея, ақпараттар, паралелдеу, аналогия, ассоцация, теңеу,
сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдейсіз (аргументация).
Мыс. 1. Аргумент түсіндіру мысал (факт) байланыстырушы сөйлемдер.
2. Аргумент түсіндіру мысал (факт) байланыстырушы сөйлемдер;
3. Қорытынды. Жалпылау мен аргументтеріңіздің логикалық
қорытындысы. «Тоқсан ауыз сөздің тобықтай
түйіні».
Жиі кездесетін
қателіктер:
1. Проблема ашылмайды;
2. Автордың жеке позициясы көрінбейді;
3. Теоретикалық негіздемесі жоқ;
4. Терминдерді орынсыз, сауатсыз қолдану;
5. Тым қарапайым өмірдің мысалдары көп;
6. Ауызекі сөздер, диалект, сленг, жаргон сөздер;
7. Келтірілген мысалдар автор позициясына қайшы;
8. Қорытындылау, түйін шығару деген жоқ;
9. Логиканың болмауы.
ЖИ көмекші
Қауіпсіз төлем
Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген
