Ұзақмерзімді жоспардың тарауы:

Көне күндерден жеткен жәдігерлер

Тарауы:-1 бөлім-1

Мектеп: «Жамбыл атындағы мектеп-балабақша кешені»КММ

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:Дуйсенбина А

Сынып:7

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Орхон-Енисей ескерткіштері «Күлтегін» жыры

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

7.Т/Ж2.Әдеби шығармадағы тұлғалық болмысты гуманистік тұрғыдан талдау

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар орындай алады:Әдеби шығармадағы тұлғалық болмысты гуманистік тұрғыдын талдай алады.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:Әдеби шығармадағы кейіпкерлердің бейнесін жасалу тәсілі тұрғысынан анықтайды.

Кейбір оқушылар орындай алады:Әдеби шығармадағы образдарға талдау жасай отырып,жыр мәтініндегі сөздердің мағынасын ашады, тіліне талдау жасайды сөздікпен жұмыс жасай отырып,,ауыз әдебиетіндегі батырлар жырымен үндестігін салыстырады.

Бағалау критерийі

• Шығарма мазмұнын, идеясын түсінеді;

• Әдеби шығармадағы тұлғалық болмысты гуманистік тұрғыдан талдайды;

• Жырдың композициясы туралы біледі, саралау жұмыстарын жасайды;

Тілдік мақсаттар

Оқушылар орындай алады:Жырдың тақырыбы мен идеясын аша отырып, талдау жұмыстарын жүргізеді;

Кейіпкердің ерлік, батырлық болмысын ашады;

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер:Күлтегін, Білге Қаған,Тоныкөк,Ежелгі дәуір әдебиеті,Орхон ескерткіштері, түркі халқы, ерлік, қаза болу....

Диалог құруға/шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер: Жалаңаш халықты тонды

Кедей халықты бай қылдым.

Аз халықты көп қылдым,

Тату елге жақсылық қылдым

(Күлтегін)

Талқылауға арналған сұрақтар: Түркі елінің VI-VIII ғасырлардағы әдет-ғұрып,нанам-сенімін,өзіндік поэзиясын танып- білуде «Күлтегін» жырының маңызы қандай?Неліктен Күлтегін батырдың аты тарихта ерекше қалды?

Не себепті ежелгі дәуір әдебиеті мұралары түркі халықтарына ортақ деп ойлайсыз?

Ишара:

Құндылықтарға баулу

...Батырлық, ерлік, елдік сияқты ұлттық немесе жалпыадамзаттық құндылықтарға баулу.

Пәнаралық байланыс

Тарих, география,өлкетану,музыка,бейнелеу өнері

Алдыңғы оқу

«Қыз Жібек» жырымен «Күлтегін» жырының үндестігі мен айырмашылығы жайлы («Қос жазба күнделігі»)

Жоспар

Жоспарланған

уақыт

Жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың

Басы

Қызығушылықты ояту

2-3мин

Шаттық шеңбері: «Жүректен-жүрекке- мен саған тілеймін...»

Топқа бөлу: Ерлік- білекте емес, жүректе;

Өзге елде сұлтан болғанша, өз еліңде

ұлтан бол:(Мақал-мәтелдерді бөліктерге бөліп, топтастыру пазл арқылы)

Жүрек макеті, мақал-мәтел қиындылары

Сабақтың ортасы

Мағынаны тану

7 мин(Т.Ж)

6 мин

8мин

8мин

5мин

«Тоныкөк,Білге, Күлтегін4»Тапсырма 1.Stop-кадрарқылы оқушыларға «Орхон-Енисей жазбалары, Күлтегін» жыры туралы бейнематериал (0,5 минут) бір сәтімен жұмыс жасатамын, сұрақтар қою арқылы диалогке тартамын:

• Кадрда не көрсетілген?

• Көріністі сипаттап берсеңіздер? ..

• Не туралы баяндалды деп ойлайсыздар?

Сонымен бүгін біздің сабағымыздың тақырыбы не туралы деп болжайсыздар?

Сабақта ол туралы қандай мәлімет білгілеріңіз келеді?

Тапсырма2.Оқулықтағы суреттермен жұмыс жасау:

«Болжау» (Топтық жұмыс)

Оқушыларға мәтін мазмұнынан хабар беретін суреттер беріледі.

Дескриптор:

1 .Суретті болжайды;.2.Мәлімет жинайды; .3.Сипаттап айтады;

Т ;ж2: «Ойлан, жұптас, талқыла»

Бағалау: «Екі жұлдыз, бір тілек»

Орхон-Енисей жазбалары-ХVIII ғасырыда табылып,оны зетттеп,оқу сол кездерде басталды.Көне түркілердің руна жазуын ең алғаш рет1893 ждат ғалымы Вильгельм Томсен оқыды.Кейін орыс ғалымы В.В.Радлов оның аудармасын жасады.Ал түпнұсқасын тура қазақшаға аударуда Ғ.Айдаров,М.Жолдасбеков,Қ.Өмірәлиев,Ә.Құрышжанов,М.Томанов, А.Аманжолов сынды белгілі ғалымдарымыз еңбек етті.

Құтылығұлы Күлтегін-екінші Шығыс Түркі қағанаты әскерінің бас қолбасшысы, «көк түркінің көк семсері»атанған атақты батыры.

Суреттен алған мәліметтерді толықтыру үшін мәтінмен жұмыс жасатау:

Тапсырма 3. (Ж, Т) Үлестірме қағаздағы және кітаптағы мәтінмен жұмыс жасату.

1)Мәтінді жекелей оқу (3 минут)

2)Мәтінді топпен талқылау(5мин)

1-топ: Жырдың тақырыбы мен идеясы

2-топ: Кейіпкерлер әлемі

3-топ:Күлтегіннің жеке тұлғалық қасиеті мен ұлылығы

4-топ: Жырдың көркемдік ерекшелігі.

Дескриптор:Оқушылар жырдың тақырыбы мен идеясын ашады;

Күлтегіннің жеке тұлғалық қасиеті мен ұлылығын саралай отырып, дәріптейді;

Жырдың көркемдік ерекшелігіне талдау жасайды.

Бағалау: «Бутерброд»

Тапсырма4 «Сөздік» жұмысы.

«Күлтегін» жыры бойынша сөздердің мағынасын анықтайды.

Дескриптор:Көркем шығарма мәтінімен жұмыс жасайды;

«Күлтеген» жыры бойынша сөздердің мағынасын анықтайды;

«Түсіндірме сөздікпен» жұмыс жасайотырып, сөйлем жазады;

Бағалау: «Басбармақ»

«Күлтегін»- жырының басты идеясы-

Күлтегін батырды Түркі Қағанатының құдыретті тұлғасы ретінде көрсету.Күлтегін өлімі-Түркі Қағандығы үшін орны толмас қаза еді.

«Күлтегін» жырының ерлікті мадақтау дәстүрі-қазақтың батырлық жырында жалғасын тапты.Сондықтан бұл жырды-түркі халқының тәуелсіздік жолындағы ерлік істері суреттелген ең көне,ең бай мұраларымыздың бірі.Түпнұсқаны қазақша жырлаған-Қадыр-Мырза-Әлі

«Күлтегін»жырының өзіміз білетін батырлар жырынан айырмашылығы бар ма?Ойымызды ортаға салып, дәлелдейік!

Тапсырма5 «Эйкель диаграммасы» әдісі бойынша топтық жұмыс жасату.

1 «.Алпамыс батыр»жыры

2. «Қобыланды батыр» жыры

3. «Күлтегін» жыры

«Кейіпкер немесе идея»

Дескриптор: «Күлтеген» жырын жалғастырып оқи отырып, бөлімдерге бөледі;

Әр бөлімге атау береді;

Өзіміз білетін батырлар жырымен салыстыра отырып, саралау, талдау жұмыстарын жасайды:

Бағалау:«Жапондық»

Сергіту сәті:Достар, «Мәңгілік ел»деген ұғымды қалай түсінеміз? «Мәңгілік ел» идеясының бастау бұлағы болып табылытын «Күлтегін» жырын бірге тыңдайық! (Аудиотаспадан жырды тыңдату)

Суреттер, А3 парағы, маркер, оқулық,

Интернет сайттары

«Тоныкөк, Білге, Күлтегін» https:kaztubekz\video\.95948 бейнематериал

Суреттер, дескриптор

Сабақтың

соңы

Ой- толғаныс

5мин

3мин

«Джиксо» әдісі бойынша оқушылар «Күлтегін» жырының мазмұнымен танысып, тақырыбы мен идеясын, Күлтегіннің ерлік, батырлық болмысын ашады;«Кезбе тілші» (Әр топтың шығарма бойынша қойған сұрақтарына жауап беруге тырысады)

1 Ежелгі дәуір әдебиеті қандай кезеңдерге бөлінеді?2.Орхон ескеркіштерінің мағызы қандай?3.Сырын ашқан ғалымдар кім?

4.Түркі халықтарының тарихы туралы не білесің?5.Неліктен Күлтегін батырдың аты тарихта ерекше аталады?

Жырдың тақырыбы мен идеясы қандай?

Дескриптор:

1.Жыр негізінде қойылған сұрақтарға жауап береді;2.Тың деректер келтіреді;3.Жырдан үзінді оқи отырып, талдау, саралау жұмыстарын жүргізеді;

Бағалау: «Жарықжұлдыз»

Керібайланыс «Сұхбаттасатын жұп»

Жұбыңызбен 3үйренген нәрсе:

• Не оңай болды?

• Не қиын болды?

• Тағы да не нәрсе туралы білгіңіз келетіні жайлы әңгімелесіңіз?

Бағалау , кері байланысқа А3 парағы

Стикер,оқулық

Қосымша мәлімет

Саралау – оқушыға мейлінше қолдау көрсетуді қалай жоспарлайсыз?

Қабілетті оқушыға тапсырманы қалай түрлендіресіз?

Бағалау – оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

«Бутерброд», «Жарықжұлдыз», «Басбармақ»

Пәнаралық байланыс – денсаулық және қауіпсіздік, АКТ-мен байланыс. Құндылықтармен байланыс (тәрбие элементі)

Барлық оқушылардың сабаққа қызығушылықпен қатысып,беленділік танытулары үшін оқытудың белсенді әдіс-тәсілдерін тимді пайдаландым. Оқушылардың басым бөлігіне көркем шығарманың кейіпкерлерін жасалу тәсілі тұрғысынан талдауға жетеледім. Кейбір оқушылар:

Д.мен А- ауыз әдебиеті үлгілерімен «Күлтегін» жырын салыстыра,жырлардан үзінді оқиды.(Қобылынды, ЕрТарғын, Алпамыс)батырлар жырымен үндестігін анықтауына жол көрсеттім.

«Бутерброд», «Жарықжұлдыз», «Басбармақ»

Тарих, география, өлкетену,

Сабақ бойынша рефлексия

• Сабақ мақсаты мен оқу міндеттері орындалды ма, қолжетімді болды ма?

• Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқу мақсатына қол жеткізбеген болса неліктен деп ойлайсыз?

• Сабақ қалай және қандай деңгейде өтті?

• Жоспарланған саралау дұрыс іске асты ма? (тапсырмалар сәйкес болды ма?)

• Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба?

• Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма, неліктен?

• Осы жоспарға қандай өзгеріс енгіземін және неге?

Сабақ мақсаты мен оқу міндеті орындалды,иә, қолжетімді болды.

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты):

1.

2.

Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?

1.

2.

Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?

Бөлім

Тақырып

Бөлім-1; Көне күндерден жеткен жәдігерлер

Оқу мақсаты

7.Т/Ж2.Әдеби шығармадағы тұлғалық болмысты гуманистік тұрғыдан талдау

Бағалау критерийі

• Шығарма мазмұнын, идеясын түсінеді;

• Әдеби шығармадағы тұлғалық болмысты гуманистік тұрғыдан талдайды;

• Жырдың композициясы туралы біледі, саралау жұмыстарын жасайды;

Тапсырма

1. «Тоныкөк,Білге, Күлтегін4»Тапсырма 1.Stop-кадрарқылы оқушыларға «Орхон-Енисей жазбалары, Күлтегін» жыры туралы бейнематериал (0,5 минут) бір сәтімен жұмыс .

2. Тапсырма2.Оқулықтағы суреттермен жұмыс жасау:

«Болжау»

Оқушыларға мәтін мазмұнынан хабар беретін суреттер беріледі.

Дескриптор:

1Суретті болжайды;.2.Сипаттап айтады;.3.Мәлімет жинайды;

Т ;Ж2: «Ойлан, жұптас, талқыла»

Бағалау: «Екі жұлдыз, бір тілек»

3. Тапсырма 3. (Ж, Т) Үлестірме қағаздағы және кітаптағы мәтінмен жұмыс жасату.

1)Мәтінді жекелей оқу (3 минут).

2)Топпен оқу (5мин)

1-топ: Жырдың тақырыбы мен идеясы

2-топ: Кейіпкерлер әлемі

3-топ:Күлтегіннің жеке тұлғалық қасиеті мен ұлылығы

4-топ: Жырдың көркемдік ерекшелігі.

Дескриптор:Оқушылар жырдың тақырыбы мен идеясын ашады;

Күлтегіннің жеке тұлғалық қасиеті мен ұлылығын саралай отырып, дәріптейді;

Жырдың көркемдік ерекшелігіне талдау жасайды.

Бағалау: «Бутерброд»

Тапсырма4 «Сөздік» жұмысы.

«Күлтегін» жыры бойынша сөздердің мағынасын анықтайды.

Дескриптор:Көркем шығарма мәтінімен жұмыс жасайды;

«Күлтеген» жыры бойынша сөздердің мағынасын анықтайды;

«Түсіндірме сөздікпен» жұмыс жасайотырып, сөйлем жазады;

Бағалау: «Басбармақ»

Тапсырма5 «Қос диаграмма» әдісі бойынша топтық жұмыс жасату.

1.Күлтегін

2.Қобыланды

«Кейіпкер немесе идея»

Дескриптор: «Күлтеген» жырын жалғастырып оқи отырып, бөлімдерге бөледі;

Әр бөлімге атау береді;

Өзіміз білетін батырлар жырымен салыстыра отырып, саралау, талдау жұмыстарын жасайды

Бағалау «Жапондық»