Өркениетті мемлекет болу үшін не істеуіміз қажет?

Қапанова Гүлжібек Нәбиқызы

Қызылорда қаласы «Жас ұлан» бірыңғай балалар мен жасөспірімдер ұйымының атқарушы хатшысы

Өркениетті мемлекет – ең алдымен адал азаматтардан құралған қоғам. Адалдық бар жерде сенім, әділдік және тұрақтылық болады. Ал бұл құндылықтарсыз ешбір елдің дамуы мүмкін емес. Мектеп тәлімгері ретінде мен өркениетті қоғамның негізі баланың жүрегіне сіңген адал тәрбиеден басталатынын үнемі еске саламын.

Адалдық – тек өтірік айтпау емес, ол өз ісіне жауапкершілікпен қарау, біреудің еңбегін бағалау, қоғам мүддесін жеке бастың пайдасынан жоғары қою. Егер әрбір азамат өз міндетін адал атқарса, мемлекет те қуатты болады. Сондықтан адалдықты жас кезден қалыптастыру – стратегиялық маңызы бар іс.

Осы бағытта Жас ұлан балалар ұйымының тәрбиелік мәні зор. Ұйым оқушыларды тәртіпті, шыншыл, әділ болуға баулиды. Жас ұлан мүшелері мектептегі түрлі іс-шараларға белсенді қатыса отырып, ұжым алдындағы жауапкершілікті сезінеді. Бұл олардың бойында адалдық пен сенімділікті қалыптастырады.

Сонымен қатар, Жас ұлан ұйымы арқылы балалар көшбасшылыққа, өз ойын ашық әрі шынайы жеткізуге үйренеді. Адал көшбасшы – өзгеге үлгі бола алатын тұлға. Мұндай қасиеттер кейін мемлекеттік қызметте, еңбек ұжымында, жалпы қоғамда аса қажет болады. Себебі өркениетті елді алға бастайтындар – адал әрі парасатты азаматтар.

Өркениетті мемлекет құру – әр азаматтың ортақ жауапкершілігі. Ал сол өркениеттің негізі адалдыққа сүйенуі тиіс. Адал қоғам қалыптастыру үшін құр сөз емес, нақты әрекет қажет. Мектеп тәлімгері ретінде мен бұл істі ең алдымен жас ұрпақтан бастауымыз керек деп есептеймін.

Біріншіден, адалдықты күнделікті дағдыға айналдыруымыз керек.

Оқушыларға адалдықты тек түсіндіріп қана қоймай, оны өмірде қолдануға үйрету маңызды. Мысалы, үй тапсырмасын көшірмей орындау, өз қатесін мойындай білу, кезекшілік пен қоғамдық жұмысты жауапкершілікпен атқару – адалдықтың нақты көрінісі. Мұндай ұсақ көрінетін әрекеттер болашақта үлкен адал шешімдерге негіз болады.

Екіншіден, мектепте адалдық мәдениетін қалыптастыру қажет.

Әрбір мектепте «Адал ұрпақ», «Таза қол», «Ар мен ұят» сияқты тәрбиелік бағыттағы іс-шаралар жүйелі түрде өткізілуі тиіс. Осы жұмыстарды ұйымдастыруда Жас ұлан балалар ұйымының мүмкіндігі зор. Ұйым мүшелері мектеп өмірінде әділдік пен шыншылдықты насихаттай отырып, өз қатарластарына үлгі бола алады.

Үшіншіден, балалар ұйымдары арқылы қоғамдық жауапкершілікті күшейту керек.

Оқушыларды еріктілікке, қайырымдылыққа, қоғамдық тәртіпті сақтауға тарту – адалдық тәрбиесінің нақты жолы. Қарттарға көмек көрсету, тазалық акцияларына қатысу, мектеп мүлкіне ұқыпты қарау арқылы балалар «адал азамат қандай болады?» деген сұраққа ісімен жауап береді.

Төртіншіден, адал көшбасшыларды тәрбиелеу қажет.

Өркениетті елге адал басшылар керек. Сондықтан мектеп қабырғасынан бастап оқушыларды әділ шешім қабылдауға, өз сөзіне жауап беруге үйрету маңызды. Жас ұлан ұйымындағы белсенді оқушыларды көшбасшылыққа баулу, сенім арту – олардың бойында адал басшыға тән қасиеттерді қалыптастырады.

Бесіншіден, мектеп пен ата-ананың бірлескен жұмысын күшейту керек.

Адалдық тек мектепте ғана емес, отбасында да қалыптасады. Ата-ана мен ұстаз бір бағытта жұмыс істегенде ғана балада тұрақты моральдық ұстаным болады. Ата-аналарды да тәрбиелік іс-шараларға тарта отырып, ортақ жауапкершілікті нығайту маңызды.

Алтыншыдан, адалдықты марапаттау жүйесін енгізу қажет.

Адал әрекет елеусіз қалмауы тиіс. Мектепте адалдық танытқан оқушыларды мадақтау, алғыс хат беру, үлгі ретінде көрсету – басқа балаларды да дұрыс жолға ынталандырады.

Қорытындылай келе, өркениетті мемлекет болу үшін біз:

• Адалдықты өмір салтына айналдыруымыз,

• Оны нақты істермен дәлелдеуіміз қажет.

Адалдыққа тәрбиелеу – тек мектептің ғана емес, отбасының да ортақ міндеті. Мектеп пен ата-ана бірлесе жұмыс істегенде ғана бала бойында тұрақты құндылықтар қалыптасады. Балалар ұйымы осы байланысты нығайтып, оқушыны қоғам өміріне ерте араластырады.

Өркениетті мемлекет болу үшін ең алдымен адалдықты өмір салтына айналдыруымыз қажет. Адалдыққа тәрбиеленген жас ұрпақ – елдің ең қымбат қазынасы. Түрлі іс-шараларда шыңдалған, ар-ұяты таза, көш бастайтын әділ жастар өсіп шықса, Қазақстанның болашағы өркениетті елдер қатарынан көрінетіні сөзсіз.

Адал ұрпақ өссе – мемлекет те өркениетті болады. Бұл – бүгінгі тәлімгердің ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті. Ұрпақ тәрбиесіне келгенде ұлт болып ұйысып, жұдырық болып жұмылып бірге әрекет етуіміз керек.