«Орыс сыныптарындағы қазақ тілі сабақтарында тыңдалым дағдысын дамытуға арналған белсенді жұмысты ұйымдастыру»

Тыңдалымның мақсаты: оқушының аудиожазбаның мазмұнын түсінуге, белгілі бір ақпаратты қабылдауға, мәтін детальдарын түсінуге, айтылған ойды толық түсінуге, сөйлеушінің сөзін еш қиындықсыз ұғынуға, ауызекі, анық құрылмаған сөйлеу тілін өзге адамдардың көмегінсіз түсінуге, бұқаралық ақпарат құралдары мен телерадиобағдарламаларды еркін, түсініп қабылдауға, таныс және бейтаныс тақырыптағы сөйлесімнің негізгі ойын түсінуге,т.б.үйрету. 
     Тыңдалымға арналған белсенді жұмыс түрлері: оқушыларды қоршаған ортадағы кез келген ақпаратты тыңдау арқылы түсінуге бейімдеу керек. Ол үшін сабақ барысында түрлі белсенді жұмыс түрлерін пайдалану көп септігін тигізеді. Оқушыда тыңдалым дағдысын қалыптастыру үшін белсенді жұмыс түрлері өзекті, қызықты, әр түрлі болуға тиісті. 

  Мәтінді тыңдау және түсіну деңгейлерінің типологиясы

Тіл үйренушінің бойында тыңдалымды меңгертуге байланысты білім, білік, дағдыларын дамыту келесі әрекеттермен байланысты:

1. Тыңдалым – қазақ тілі сабақтарының ажырамас бөлігі болу керек.

2. Тіл үйренушілердің тыңдалыммен жұмыс істеу ережелерімен таныс болып, тапсырмаларды белгілі бір тәртіппен орындауынміндеттеу керек.

3. Аптасына бір рет болса да тіл үйренуші тыңдаған мәтіні бойынша үй жұмысын орындауы тиіс.

4. Оқытушы сабақты жоспарлаған кезде тыңдалым тапсырмалар оқытудың әр деңгейіне қарай іріктеліп берілуге тиіс.

5. Тіл үйренушілердің деңгейіне қарай тыңдалым әрекетіне аутентикалық мәтіндерді міндетті түрде кіргізу керек. Бұларға теле-радио хабарларын, бейнежазбалардан үзінділерді тыңдатуды жатқызуға болады. 6. Оқытушы ұсынып отырған мәтіннің тіл үйренушінің тілді білу деңгейіне қарай тақырыбын, мазмұнын дұрыс таңдап, тапсырмалардың жеңілден қиынға құрастырылуын қадағалау керек.

7. Аудиомәтінді ұсынғанда оларға арналған мақсат та бірге ұсынылады: Мазмұнды толық түсіну, ең басты ойды түсіну, ақпаратты өз қажетіне қарай нақтылап түсіну, болжам жасай білу және т.б.

Тыңдалым материалын қалай таңдау керек?

Жаңартылған білім мазмұны бойынша оқу бағдарламасы мұғалімге дайын оқу ресурсын (smk.edu.kz) немесе өз таңдауымен қолдануға мүмкіндік береді. Соңғы жағдайда мұғалім ресурстарды таңдай отырып төмендегідей талаптарға назар аудару қажет, яғни оқушыларға есту және түсіну үшін анық ауызша мәтін болу, мәтіннің лингвистикалық және композициялық ерекшеліктері, мазмұнындағы ерекшеліктерін ескеруі керек. Оқушының ең алдымен сөйлеу қабілетіне, есту, есте сақтау, болжау және оқушының өз сөзімен жеткізу қабілеттілік деңгейін ескере отырып тыңдалым мәтіні:

- түпнұсқа болу;

- семантикалық (мағынасы) толықтығы болуы;

- нақты проблема бар;

- анық, қарапайым мәлімдеме беру;

- ақпараттың артық элементтері (қайталау, түсіндірулер);

- сөйлеудің әртүрлі түрлерін (монолог, диалогтық, диалог-монолог);

- Балалардың жас ерекшеліктеріне сайлылығы.

Жалпы аудиомәтінді дұрыс таңдап алу — бүкіл тыңдалым процесінің сапалы өтуіне әсер ететін бірден-бір пайдалы алғышарт. Мәтін өте қиын болса окушылардың түңілуіне әкеліп соғады.^[4]

Балаға, ең алдымен, оқыту әрекеті барысында фонологиялық, грамматикалық және лексикалық мағыналарды меңгерту үшін олардың сөздік қорын байыту керек.^[5]

Егер оқушының сөздік қоры аз, сөйлеу тілі дамымаған болса, мектептегі жүргізілетін жұмыстар да қиындай түседі. Сондықтан мұғалім оқушылардың сөздік қорын байыту, сөздердің мағынасын түсіндіру, сөйлемдерді дұрыс құруға, сөз бен сөзді дұрыс байланыстыруға үйрету, тіл байлықтарын арттыру сияқты жұмыстарды жүйелі түрде жүргізеді. Оқушыны сөйлеуге үйретуде Левелт (1989) мұғалім басшылыққа алатын төрт үдерісті ұсынады:

- тұжырымдау (мәтінді жоспарлау);

- қалыптастыру (мәтін құру);

- артикуляция (мәтінді айту);

- өзін-өзі бақылау (өз қателерін табу және түзету).

Тыңдалым алды кезеңі . Жаңа сөздерге түсінік. «Графикалық органайзер» әдісі.

Оқушылар алдарына әр түрлі суреттер мен жаңа сөздер тасталады. Оқушылар берілген уақыт ішінде сөздердің аудармасын жазып, суретпен сәйкестендіреді. Басқа топтармен бөліседі.

«ТКО» әдісі. Сынып ортасына қатты қағаздан жасалған автобус макеті қойылады. Әр топтан кезектесіп оқушылар сыныптың шетіне тұрады. Мұғалім нұсқау сөздер айтады, сол сөздерді түсінген оқушы қимылмен көрсетеді. Дұрыс жауап берсе, 1 қадам алға басады.

-Автобусқа отыр, жолақысын төле, автобустан түс, орын бер, аялдамаға бар т.б.

Мақсаты: өткен сөздерді еске ала отырып, жаңа сөздерді еске сақтауға, тыңдалатын мәтінше дайындық.

Тыңдалым кезеңі.

1-тапсырма: Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру үшін мұқият тыңдаймыз. Мәтін кемінде 2 рет тыңдатылады.

Мәтін.

Демалыста Әлібек пен Марат киноға барды. Үйлеріне автобуспен қайтты. Келесі аялдамадан автобусқа әжей мінді. Марат орын бермеді. Әлібек орнынан тұрып:

– Әже, мына жерге отырыңыз! – деді.

Әжей Әлібекке:

– Өркенің өссің, балам! Әдепті бала екенсің! – деп алғысын айтты.

Жұптық жұмыс. «Конверттегі сұрақ» әдісі.

Мәтін бойынша сұрақтар:

Әлібек пен Марат қайда барды?

Киноға қашан барды?

Автобусқа кім мінді?

Әже қандай аялдамадан мінді?

Қай бала әжеге орын берді?

Әжей не деді?

Дескриптор.

- Сұрақтарды мұқият тыңдайды.

- Сұрақтар мазмұның түсінеді.

- Сұраққа жауап береді.

Тыңдалымнан кейінгі кезең

2-тапсырма. Тірек сөздер арқылы оқиға желісін сақтап, суреттерді ретімен орналастырып,айтып бер.

Суреттерді ретімен орналастырып мазмұндайды. «Хикаят картасы» әдісі арқылы орындайды.

Пән: Қазақ тілі және әдебиеті Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: Қазақстандағы жан-жануарлар мен өсімдіктер әлемі Сынып: 5Т2
Сабақ тақырыбы		< Жүктеу ЖИ арқылы жасау ЖИ арқылы жасау Бөлісу 1 - айлық Материал тарифі -96% жеңілдік 00 05 00 ҚМЖ Ашық сабақ Тәрбие сағаты Презентация БЖБ, ТЖБ тесттер Көрнекіліктер Балабақшаға арнарлған құжаттар Мақала, Эссе Дидактикалық ойындар және тағы басқа 400 000 материал Барлық 400 000 материалдарды шексіз жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз 1 990 ₸ 49 000₸ 1 айға қосылу Таңдау Материалға шағымдану Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз Жариялаған: Арыстанова Айгуль Мырзахметовна 14 Мамыр 2021 908 Шағым жылдам қаралу үшін барынша толық ақпарат жіберіңіз Шағымды қалдыру Тақырып бойынша 11 материал табылды «Орыс сыныптарындағы қазақ тілі сабақтарында тыңдалым дағдысын дамытуға арналған белсенді жұмысты ұйымдастыру» Материал туралы қысқаша түсінік Тыңдалымға арналған белсенді жұмыс түрлері: оқушыларды қоршаған ортадағы кез келген ақпаратты тыңдау арқылы түсінуге бейімдеу керек. Ол үшін сабақ барысында түрлі белсенді жұмыс түрлерін пайдалану көп септігін тигізеді. Оқушыда тыңдалым дағдысын қалыптастыру үшін белсенді жұмыс түрлері өзекті, қызықты, әр түрлі болуға тиісті. Материалды жүктеу Материалдың қысқаша нұсқасы «Орыс сыныптарындағы қазақ тілі сабақтарында тыңдалым дағдысын дамытуға арналған белсенді жұмысты ұйымдастыру» Тыңдалымның мақсаты: оқушының аудиожазбаның мазмұнын түсінуге, белгілі бір ақпаратты қабылдауға, мәтін детальдарын түсінуге, айтылған ойды толық түсінуге, сөйлеушінің сөзін еш қиындықсыз ұғынуға, ауызекі, анық құрылмаған сөйлеу тілін өзге адамдардың көмегінсіз түсінуге, бұқаралық ақпарат құралдары мен телерадиобағдарламаларды еркін, түсініп қабылдауға, таныс және бейтаныс тақырыптағы сөйлесімнің негізгі ойын түсінуге,т.б.үйрету.       Тыңдалымға арналған белсенді жұмыс түрлері: оқушыларды қоршаған ортадағы кез келген ақпаратты тыңдау арқылы түсінуге бейімдеу керек. Ол үшін сабақ барысында түрлі белсенді жұмыс түрлерін пайдалану көп септігін тигізеді. Оқушыда тыңдалым дағдысын қалыптастыру үшін белсенді жұмыс түрлері өзекті, қызықты, әр түрлі болуға тиісті.    Мәтінді тыңдау және түсіну деңгейлерінің типологиясы Іріктеп тыңдау (тыңдай отырып қажетті ақпаратты ала алу) Танысу үшін тыңдау Егжей-тегжейлі тыңдау (тыңдалымды толық түсіну) Қажетті ақпаратты (нақты сөздер,сандар, атаулар немесе даталарды) тыңдаған мәтіннен тауып, жазу қажет. Тыңдалған мәтіннен тақырыпқа сай басты ойды бөлу немесе анықтау қажет. Мәтін бойынша барлық сұрақтарға жауап беру қажет. Сұрақ мәтінде көрсетілген реттілікпен жүреді. Соңғы сұрақ жалпылау немесе тұжырым жасауға бағытталған. Тіл үйренушінің бойында тыңдалымды меңгертуге байланысты білім, білік, дағдыларын дамыту келесі әрекеттермен байланысты: 1. Тыңдалым – қазақ тілі сабақтарының ажырамас бөлігі болу керек. 2. Тіл үйренушілердің тыңдалыммен жұмыс істеу ережелерімен таныс болып, тапсырмаларды белгілі бір тәртіппен орындауынміндеттеу керек. 3. Аптасына бір рет болса да тіл үйренуші тыңдаған мәтіні бойынша үй жұмысын орындауы тиіс. 4. Оқытушы сабақты жоспарлаған кезде тыңдалым тапсырмалар оқытудың әр деңгейіне қарай іріктеліп берілуге тиіс. 5. Тіл үйренушілердің деңгейіне қарай тыңдалым әрекетіне аутентикалық мәтіндерді міндетті түрде кіргізу керек. Бұларға теле-радио хабарларын, бейнежазбалардан үзінділерді тыңдатуды жатқызуға болады. 6. Оқытушы ұсынып отырған мәтіннің тіл үйренушінің тілді білу деңгейіне қарай тақырыбын, мазмұнын дұрыс таңдап, тапсырмалардың жеңілден қиынға құрастырылуын қадағалау керек. 7. Аудиомәтінді ұсынғанда оларға арналған мақсат та бірге ұсынылады: Мазмұнды толық түсіну, ең басты ойды түсіну, ақпаратты өз қажетіне қарай нақтылап түсіну, болжам жасай білу және т.б. Тыңдалым материалын қалай таңдау керек? Жаңартылған білім мазмұны бойынша оқу бағдарламасы мұғалімге дайын оқу ресурсын (smk.edu.kz) немесе өз таңдауымен қолдануға мүмкіндік береді. Соңғы жағдайда мұғалім ресурстарды таңдай отырып төмендегідей талаптарға назар аудару қажет, яғни оқушыларға есту және түсіну үшін анық ауызша мәтін болу, мәтіннің лингвистикалық және композициялық ерекшеліктері, мазмұнындағы ерекшеліктерін ескеруі керек. Оқушының ең алдымен сөйлеу қабілетіне, есту, есте сақтау, болжау және оқушының өз сөзімен жеткізу қабілеттілік деңгейін ескере отырып тыңдалым мәтіні: - түпнұсқа болу; - семантикалық (мағынасы) толықтығы болуы; - нақты проблема бар; - анық, қарапайым мәлімдеме беру; - ақпараттың артық элементтері (қайталау, түсіндірулер); - сөйлеудің әртүрлі түрлерін (монолог, диалогтық, диалог-монолог); - Балалардың жас ерекшеліктеріне сайлылығы. Жалпы аудиомәтінді дұрыс таңдап алу — бүкіл тыңдалым процесінің сапалы өтуіне әсер ететін бірден-бір пайдалы алғышарт. Мәтін өте қиын болса окушылардың түңілуіне әкеліп соғады.[4] Балаға, ең алдымен, оқыту әрекеті барысында фонологиялық, грамматикалық және лексикалық мағыналарды меңгерту үшін олардың сөздік қорын байыту керек.[5] Егер оқушының сөздік қоры аз, сөйлеу тілі дамымаған болса, мектептегі жүргізілетін жұмыстар да қиындай түседі. Сондықтан мұғалім оқушылардың сөздік қорын байыту, сөздердің мағынасын түсіндіру, сөйлемдерді дұрыс құруға, сөз бен сөзді дұрыс байланыстыруға үйрету, тіл байлықтарын арттыру сияқты жұмыстарды жүйелі түрде жүргізеді. Оқушыны сөйлеуге үйретуде Левелт (1989) мұғалім басшылыққа алатын төрт үдерісті ұсынады: - тұжырымдау (мәтінді жоспарлау); - қалыптастыру (мәтін құру); - артикуляция (мәтінді айту); - өзін-өзі бақылау (өз қателерін табу және түзету). Пән: Қазақ тілі Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен. Сынып: 3 Сабақ тақырыбы Әлібек – әдепті бала Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме) 3.1.3.1 тыңдаған материалдың (ұзақтығы 1,5-2 мин) мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру және сюжеттің даму желісі бойынша иллюстрациялар орналастыру/кесте толтыру/мазмұндау Тыңдалым алды кезеңі . Жаңа сөздерге түсінік. «Графикалық органайзер» әдісі. Оқушылар алдарына әр түрлі суреттер мен жаңа сөздер тасталады. Оқушылар берілген уақыт ішінде сөздердің аудармасын жазып, суретпен сәйкестендіреді. Басқа топтармен бөліседі. сөз Аудармасы суреттерге сәйкестендіру Мысал аялдама Остановка аялдамада тұр, Әдепті әдепсіз алғыс айту автобусқа міну «ТКО» әдісі. Сынып ортасына қатты қағаздан жасалған автобус макеті қойылады. Әр топтан кезектесіп оқушылар сыныптың шетіне тұрады. Мұғалім нұсқау сөздер айтады, сол сөздерді түсінген оқушы қимылмен көрсетеді. Дұрыс жауап берсе, 1 қадам алға басады. -Автобусқа отыр, жолақысын төле, автобустан түс, орын бер, аялдамаға бар т.б. Мақсаты: өткен сөздерді еске ала отырып, жаңа сөздерді еске сақтауға, тыңдалатын мәтінше дайындық. Тыңдалым кезеңі. 1-тапсырма: Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру үшін мұқият тыңдаймыз. Мәтін кемінде 2 рет тыңдатылады. Мәтін. Демалыста Әлібек пен Марат киноға барды. Үйлеріне автобуспен қайтты. Келесі аялдамадан автобусқа әжей мінді. Марат орын бермеді. Әлібек орнынан тұрып: – Әже, мына жерге отырыңыз! – деді. Әжей Әлібекке: – Өркенің өссің, балам! Әдепті бала екенсің! – деп алғысын айтты. Жұптық жұмыс. «Конверттегі сұрақ» әдісі. Мәтін бойынша сұрақтар: Әлібек пен Марат қайда барды? Киноға қашан барды? Автобусқа кім мінді? Әже қандай аялдамадан мінді? Қай бала әжеге орын берді? Әжей не деді? Дескриптор. - Сұрақтарды мұқият тыңдайды. - Сұрақтар мазмұның түсінеді. - Сұраққа жауап береді. Тыңдалымнан кейінгі кезең 2-тапсырма. Тірек сөздер арқылы оқиға желісін сақтап, суреттерді ретімен орналастырып,айтып бер. Суреттерді ретімен орналастырып мазмұндайды. «Хикаят картасы» әдісі арқылы орындайды. Пән: Қазақ тілі және әдебиеті Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: Мектеп өмірі. Әдепті бала- арлы бала Сынып: 5Т2 Сабақ тақырыбы Қожа-әдепті бала(7-сабақ) Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме) 5.1.2.1. Тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсіну және нақты ақпаратты анықтау Жоспарлан-ған кезеңдер жоспарланған тапсырмалар Ресурстар Тыңдалым алды Сұраққа жауап беру. Оқулық (1-бөлім) 1-тапсырма,37-бет Тыңдалым кезеңі Қожа туралы бейнежазба көрсетіледі. «Тұжырымдамалық карта» әдісі арқылы әр топ тыңдалған бейнежазба бойынша Қожаға мінездеме береді, кестені толтырады Жағымды жағымсыз Дескриптор: -мәтін мазмұнын түсінеді -тыңдалым бойынша кейіпкердің жағымды жақтарын жазады -тыңдалым бойынша кейіпкердің жағымсыз жақтарын жазады Диск Тыңдалымнан кейінгі кезең жеке жұмыс ГО «Дара диаграмманы» толтыру «Әдепті бала» Пән: Қазақ тілі және әдебиеті Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: Қазақстандағы жан-жануарлар мен өсімдіктер әлемі Сынып: 5Т2 Сабақ тақырыбы < Материалды жүктеу Жүктеу Сақтау Бөлісу ЖИ арқылы жасау Файл форматы: docx Қазақ тілі Сабақ жоспары 5 сынып 14.05.2021 908 Жүктеу Сақтау ЖИ арқылы жасау Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз, шағым қалдыра аласыз Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз Іздеу Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз! Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі. Толығырақ Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз! Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз! Жариялау Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз! Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз! Жариялау Министірлікпен келісілген курс саны 12 Химия пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80 ак.сағат 108 ак.сағат Толығырақ Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген Тарих пәні педагогтерінің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80 ак.сағат 108 ак.сағат Толығырақ Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген Биология пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80 ак.сағат 108 ак.сағат Толығырақ Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген Ағылшын тілі пәні педагогінің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80 ак.сағат 108 ак.сағат Толығырақ Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген География пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80 ак.сағат 108 ак.сағат Толығырақ Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген Информатика пәні педагогінің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80 ак.сағат 108 ак.сағат Толығырақ Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген Мектепке дейінгі білім беру ұйымдары педагогтерінің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80 ак.сағат 108 ак.сағат Толығырақ Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген «Қазақ тілі» және «Қазақ әдебиеті» пәндері бойынша педагогтердің кәсіби және пәндік құзыреттіліктерін дамыту 80 ак.сағат 108 ак.сағат Толығырақ Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген Дене шынықтыру пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80 ак.сағат 108 ак.сағат Толығырақ Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген Білім алушылардың білім сапасын арттыру мақсатында сабақта цифрлық технологияларды қолдану. Жасанды интеллект: теория және практика 80 ак.сағат 108 ак.сағат Толығырақ Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген Инклюзивті білім беру жүйесінде ерекше білім беру қажеттілігі бар білім алушыға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету 80 ак.сағат 108 ак.сағат Толығырақ Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген Білім беру ұйымы басшысының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары мен сынып жетекшінің кәсіби құзыреттілігін дамыту 80 ак.сағат 108 ак.сағат Толығырақ Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген