№

Бөлім

Заттардың тасымалдануы

Педагогтың аты-жөні

Күні

Сынып: 7

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

Заттар тасымалдануының тірі ағзалардың тіршілік әрекеті үшін маңызы. Заттардың тасымалдануына қатысатын тірі ағзалардың мүшелері мен мүшелер жүйесі.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

7.1.3.2 өсімдіктерде заттардың тасымалын қамтамасыз ететін мүшелерді танып білу

Сабақтың мақсаты

1. Өсімдіктерде заттардың тасымалын қамтамасыз ететін мүшелерді танып білу

2. Заттар тасымалдануының тірі ағзалардың тіршілік әрекеті үшін маңызын анықтау

Құндылықтар

Құндылық: тәуелсіздік және отаншылдық: Қазақстан азаматының міндеттерін орындауға, өз елінің мүдделері мен құндылықтарын қорғауға дайын болу.

Құндылық: бірлік және ынтымақ: сенімді қарым-қатынас орнату және сыныпта жағымды ахуалды сақтай білу;

Құндылық: жасампаздық және жаңашылдық: тапсырмаларға шығармашылықпен қарай білу, өз шешімдері мен идеяларын ұсына білу;

Сабақтың кезеңі/ уақыты

Педагогтің іс - әрекеті

Білім алушының іс - әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

2 мин

Үй тапсырмасын сұрау

5 мин

Ұйымдастыру кезеңі:

Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Жүректен жүрекке» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айтады;

learningapps қосымшасындағы Бәйге ойыны арқылы үй тапсырмасын сұрау

Мұғаліммен амандасады, оқушылар бір-біріне тілек білдіреді.

«Үш шапалақ» әдісі

Бағалау парағы

Интербелсенді тақта

https://learningapps.org/watch?v=pcjk8qmxj24

Ортасы

33 мин

Миға шабуыл: Құпия мәтін

Тұқымды және жоғары сатыдағы споралы өсімдіктердің (мүктен басқасы) топыраққа бекіп, одан су, қоректік зат сіңірген, оларды бірқатар бастапқы өзгеріске түсіретін, зат алмасуда пайда болған кейбір заттарды бөліп шығаратын негізгі вегетативті мүше. Кейбір өсімдіктерде қоректік зат жиналады, кейбір өсімдіктер ол мүшемен вегетативті көбейеді.– ол қай мүше?

Жапырақ пен тамырды байланыстыратын ортаңғы тірек?

Сабақтың тақырыбы мен мақсаты анықталады. Тақырып бойынша ақпарат беріледі.

Заттар тасымалдануының тірі ағзалардың тіршілік әрекеті үшін маңызы. Заттардың тасымалдануына қатысатын тірі ағзалардың мүшелері мен мүшелер жүйесі.

7.1.3.2 өсімдіктерде заттардың тасымалын қамтамасыз ететін мүшелерді танып білу

Оқушылар берілген тапсырманы орындайды.

Дескрипторлар

Постердің мазмұны бойынша негізгі түсініктер мен маңызды ақпаратты анық және нақты көрсетеді.2б

Постер визуалды түрде тартымды, ақпарат айқын көрсетілген (сызбалар, диаграммалар, кестелер қолданылады).2б

Топ мүшелері өз тапсырмаларын орындайды және жауапкершілікті бөліседі.2б

Постерді қорғау барысында топ мүшелері бірлесіп жұмыс істеп, тақырыпты толықтай ашады.2б

Сұрақтарға жауап бергенде өз тақырыптарын терең меңгергендерін көрсетеді.2б

АКТ

сілтеме:

АКТ

Топтық жұмыс: Джиксо әдісі,берілген мәтін бойынша,постер жасау,қорғау

Сабақ -- өркеннің негізгі бөлімі

Тамыр қысымы

Өсімдіктерде органикалық заттардың жылжуы.

(Жеке жұмыс) Тапсырма 3. ФС.

Тамыр,сабақ ксилема флоэма туралы ертегі

Ерте-ертеде бір ғажайып орманның ішінде Тамыр мен Сабақ деген егіз достар өмір сүріпті. Тамыр жердің астында тұрып, ал Сабақ жоғары қарай, жарыққа ұмтылып өседі екен. Тамыр мен Сабақ бір-бірін ерекше жақсы көретін және әрдайым бір-біріне көмектесуге тырысатын достар еді.

Бір күні Тамыр ойға шомып: "Менің бар күшіммен суды жерден сорып алатыным қандай жақсы! Бірақ ол су мен пайдалы заттарды Сабаққа қалай жеткізер екенмін?" - деп уайымдайды. Осы сәтте, кенеттен орман перизаты пайда болып:

– Тамыр, сенің су мен минералдарды Сабаққа жеткізуің үшін, мен сендерге ксилема деген көмекшілер сыйлаймын! – дейді. Перизаттың сиқырлы таяқшасын сілтеген сәтте, Тамырдан Сабаққа дейін созылған керемет жолдар – ксилема артериялары пайда болады.

Ксилема артерияларының көмегімен Тамыр өзіндегі суды жоғары көтеріп, Сабаққа жеткізе бастайды. Ал Сабақ осы су мен минералдарды пайдаланып, жапырақтарына күннің сәулесін сіңіріп, өзіне керек тағамды жасай алады.

Бірақ Сабақ та тек өз қажеттілігін ойламапты. Ол: "Жасалған қоректік заттарды Тамырға қалай қайтарамын?" - деп толғанып жүргенде, орман перизаты тағы да пайда болып:

– Сабақ, енді мен саған флоэма деген көмекшіні сыйлаймын! Флоэма арқылы сен өзіңде жиналған қоректі заттарды Тамырға жібере аласың, – депті.

Флоэма арқылы Сабақ өзіндегі қоректік заттарды Тамырға жеткізіп, Тамырды тамақтандыра бастайды. Осылайша, Тамыр мен Сабақ ксилема мен флоэманың арқасында бір-бірін қолдап, ұзақ та бақытты өмір сүрген екен.

Содан бері Тамыр, Сабақ, Ксилема мен Флоэма табиғаттың ажырамас достарына айналып, барлық өсімдіктерге күш-қуат беріп тұрады.

Функционалдық сауаттылық Сұрақтары:

1. Сұрақ: Егер Тамыр су мен минералды Сабаққа жеткізбесе, өсімдікке қандай әсері болуы мүмкін?

   • Жауап: Өсімдікке су мен минералдар жетпесе, Сабақ, жапырақ және басқа да бөліктері қажетті қоректік заттар мен суды ала алмайды, нәтижесінде өсімдік солып, өсуі тоқтайды.

2. Сұрақ: Сабақтың жапырақта фотосинтез нәтижесінде пайда болған қоректі Тамырға жіберуі не үшін маңызды?

   • Жауап: Тамыр өсімдіктің жер асты бөліктерін қоректік заттармен қамтамасыз етуі керек, себебі тамыр да өсу және даму үшін энергия мен қоректі қажет етеді.

3. Сұрақ: Егер өсімдікте флоэма болмаса, қандай мәселелер туындайды?

   • Жауап: Флоэма болмаған жағдайда, жапырақта пайда болған қоректік заттар өсімдіктің төменгі бөліктеріне жете алмайды, сондықтан өсімдік толықтай қоректенбей, оның төменгі бөліктерінің өсуі баяулайды немесе тоқтайды.

4. Сұрақ: Ксилема мен флоэманың қызметтерін ажырату арқылы, олардың өсімдік өміріндегі орнын сипаттаңыз.

   • Жауап: Ксилема суды және минералдарды тамырдан сабақ пен жапырақтарға жеткізеді, ал флоэма фотосинтез нәтижесінде пайда болған қоректі өсімдіктің барлық бөліктеріне таратады. Екеуі бірге өсімдіктің дұрыс өсуі мен дамуын қамтамасыз етеді.

   • .

5. Сұрақ: Өсімдіктің басқа бөлімдері арасындағы осындай өзара байланыстың табиғаттағы басқа жүйелерде де болатынын мысал келтіріп түсіндіріңіз.

   • Жауап: Мысалы, адам ағзасында қан тамырлары арқылы қоректік заттар мен оттегі барлық ағзаларға тасымалданады. Ксилема мен флоэма сияқты, қан тамырлары да қорек пен оттегін бүкіл ағзаға жеткізеді, осылайша ағзаның өмірін қамтамасыз етеді.

Бұл сұрақтар оқушылардың алған ақпаратты өмірде қолдана білу дағдыларын дамытады. Әр жауапты дұрыс және толық берген жағдайда оқушы 1 балл алады, жалпы сұрақтардан 5 балл жинай алады..

Дескриптор:

Оқушы өсімдік бөліктерінің өзара байланысын және судың маңыздылығын түсіндіреді.1б

Оқушы фотосинтездің нәтижесінде пайда болған қоректің өсімдік үшін маңыздылығын түсіндіреді.1б

Оқушы флоэманың өсімдік бөліктерін қорекпен қамтамасыз ету рөлін түсінеді.1б

Оқушы ксилема мен флоэманың қызметін ажырата отырып, олардың өсімдік тіршілігіне тигізетін әсерін сипаттайды1б

Оқушы өсімдіктердегі өзара байланыс жүйесін басқа табиғи жүйелермен салыстырып, түсіндіреді.1б

1-10 балл аралығында формативті бағалау

АКТ

АКТ

Сабақтың соңы

5 мин

Рефлексия

«3/2/1 әдісі»:

1. Мен білетін үш нәрсе ...

2. Мені таңқалдырған екі нәрсе ...

3. Болашақта тереңірек қарастыратын бір нәрсе....

Үйге тапсырма: Оқулықпен жұмыс

Оқушылар жаңа тақырыпты қаншалықты деңгейде меңгергендігін стикер арқылы көрсетеді

Бақылау парағындағы бағалар арқылы қорытынды баға шығару