Өткізгіштің электр және меншікті кедергісі.

Пәні: «Жас физик» үйірмесі

Мұғалімнің аты-жөні:Қасым Ғ

Күні:

СЫНЫП: 8

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспаған оқушылар саны:

Сабақтың тақырыбы

Өткізгіштің электр және меншікті кедергісі. Реостат

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

8.4.2.2 электр схемасын графикалық бейнелеуде электр тізбегі элементтерінің шартты белгілерін қолдану;

8.4.2.3 кернеудің физикалық мағынасын, оның өлшем бірлігін түсіндіру;

Сабақ нәтижесі:

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады: Тұрақты электр тогы тарауындағы негізгі физикалық шамалар туралы  білімдерін жинақтайды.

Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: Топтық жұмысты брлесе орындайды.Өз бетінше жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді. Қосымша үлестірме ресурстармен жұмыс жасайды.

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

тұрақты ток заңдарын меңгергендігі туралы білімдерін тексереру арқылы пысықтайды.

Бағалау критерийі

Электр тогын біледі

Электр тогының әсерін түсінеді

Электр тогын өмірмен байланыстырады, есептер шығарғанда қолдана алады

.

Тілдік мақсаттар

Физикалық терминдердің дұрыс қолданылуына мән беру.

Тұрақты ток-постоянный ток- Direct current

электр тогы-электрический ток-electric current

Ток өткізетін-проводник с током- current carrying

Құрал-устройство-Device

Диэлектрик-диэлектрик-Dielectric

Электр заряды-электрический заряд- electrical charge

Батарея-батарея-battery

Гальваникалық элемент-гальванический элемент- cell

Заряд-заряд-charge

Өткізгіш-проводник-conductor

Өткізгіштік-проводимость-conductivity

Құндылықтар

Құрмет, ынтымақстастық, өмір бойы оқу, азаматтық жауапкершілік, ашықтық.

Жаһандықазаматтыққатәрбиелеу

Төзімділікке, сабырлылыққа тәрбиелеу

АКТ дағдысынқолдану

Осы сабақ барысында оқушылар Power Point бағдарламасынан тақырыпқа қатысты көрнекі құралдарды пайдаланып, интербелсенді тақтаны қолданады.

Пәнаралық байланыс

Математика, қазақ тілі.

Алдыңғы оқу

Электр тогы

Сабақтың жоспары

Жоспарланғануақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі 2 минут

Үй тапсырмасын тексеру. Жаңа сабақты бастамас бұрын оқушыларға сұрақ қою. Үй тапсырмасына берілген жаттығуды тексеру

Қызығушылғын ояту. Үй тапсырмасы бойынша бекіту, сұрақтар беру.

Сұрақтар: 1/ Электр тогы дегеніміз не?

Үй тапсырмасын үш топқа бөле отырып сұрау.

1. Электр тогының күші, тәржірибе бойынша түсіндіру, формуласын жазу.

2. Ампердің қысқаша өмірбаяны, ток күшінің СИ жүйесіндегі өлшем бірлігі.

3. Амперметрдің құрылысы, сұлбадағы белгіленуі.

4. Карточка бойынша есеп.

1-топ:

Жазушылар

2-топ: Зерттеушілер

3-топ: Суретшілер

«Өзі туралы кластер» тренинг, қағаздар, қалам.

Жаңа білім

10 минут

Білу және түсіну

Берілген мәтіндерді балалар оқып алады.

«

Электр өрісінің энергетикалық сипаттмасы

U- әрпімен белгіленеді

U= A/q

A=Uq q=A/U

1B=1Дж/1Кл 1Дж=1В*1Кл 1Кл=1Дж/1В

. Өткізгіш ұштарындағы кернеуді өлшеуге арналған аспапты вольтметр деп атайды.

V- сұлбадағы белгісі , тізбекке вольтметр параллель жалғанады. Ток көзін алу үшін зарядтарды бөлуге электрлік емес күштерді қолданады. Ондай күштерді бөгде күштер деп атайды. Кулон күштеріне қарсы жасаған жұмыс процессі, соның нәтижесінде әр аттас заряды бар нүктелердің арасында потенциялдар айырымы жасалады, яғни электр өрісі пайда болады. Бөгде күштер әрекетін сипаттау үшін электр қозғаушы күш ұғымы енгізіледі. Е-әрпімен белгіленеді. Бөгде күштің жұмысы А-әрпімен белгіленеді.

Халықаралық бірліктер жүйесінде ток күші вольтпен (В) өрнектеледі.
1 вольт – Өткізгіш бойымен 1 Кл заряд орын ауыстырғанда, 1 Дж-ге тең жұмыс шамасына тең кернеу.
Өткізгіштің қандай да бір екі нүктесінің арасындағы кернеуді өлшеу керек болса, вольтметрді сол нүктелерге жалғайды. Құралды осылайша жалғауды параллель жалғау деп атайды. Бұл кезде “+” қысқышын ток кзінің оң полюсінен, ал “-” қысқышын ток көзінің теріс полюсінен келетін өткізгіш сыммен жалғайды.

Оқулық,

мәтіндер.

Ортасы

10 минут

Қолдану

Өткізгіштің негізгі электрлік сипаттамасы – кедергі.Берілген кернеуде ток күші осы шамаға тәуелді.Ом заңынан өткізгіштің кедергісін анықтауға болады:

К едергі өткізгіштің материалына және оның геометриялық өлшемдеріне тәуелді.Ұзындығы l ,көлденең қимасының ауданы S өткізгіштің кедергісі мынаған тең :

p- өткізгіштің затына және оның күйіне ,температурасына тәуілді шама.Бұл шама өткізгіштің мешікті кедергісі д.а.Меншікті кедергінің өлшем бірлігі 1 Ом*м.

5. Электр тогының бар болуы үшін қажетті шарттар

Жауабы :

Затта тұрақты электр тогы пайда болуы және жүріп тұруы үшін,біріншіден, еркін зарядталған бөлшектер бар болуы қажетті ,екіншіден,оларға белгілі бір бағытта әсер ететін күш қажетті.

6. Толық тізбек үшін Ом заңы

Жауабы :

М атематикалық өрнегі.Тұйық тізбектегі ток күші ток көзінің электрқозғаушы күшіне тура пропорционал,тізбектің ішкі және сыртқы кедергілерінің қосындысымен анықталатын кедергіге кері пропорционал.

Берілген білімнің өзектілігін айту:

Тізбектегі әр түрлі өткізгіштер бір-бірімен тізбектей немесе параллель қосылады.Бірінші жағдайда барлық өткізгіштердегі ток күші бірдей,ал екінші жағдайда өткізгіштердегі кернеу бірдей,көбінесе жарықтандыру жүйесіне токтың әр түрлі тұтыну көздері параллель қосылады.

«Токтың жұмысы мен қуаты»

А=Uit

Ал енді балалар кестені толтырайық

Қорытынды айту және күнделікті тұрмыста қолданылып жүрген электр аспаптарының қуаты көсетілген кестені көрсету.

Есеп №1. 
Тізбектің бір учаскесі арқылы 10Кл электр өрісі өткен кезде 10Дж жұмыс істейді. Тізбектің осы учаскедегі кернеуін анықта. 
Есеп №2. 
Электр лампасындағы кернеуі 6В. Осы лампаның қылының көлденең қимасы арқылы 10Кл электр өрісі өткен кезде қандай жұмыс істелінеді? 

Карточка №1 
Электр лампасындағы кернеуі 6В. Бұл нені көрсетеді? Осы лампа қылының көлденең қимасы арқылы 2Кл электр өрісі өткенде қандай жұмыс істелінеді? 
Карточка №2 
Тізбектің бір учаскесі арқылы 1Кл электр өрісі өткенде сол учаскеде 5Дж жұмыс істеледі. Осы учаскедегі кернеу қандай? 
Карточка №3 
Электр лампасындағы кернеуі 7В. Осы лампа қылының көлденең қимасы арқылы 5Кл электр өрісі өткенде қандай жұмыс істелінеді?

Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер

«Ыстық орындық» орындық әдісі, сұрақтар, орындық.

Сергіту сәті

2 минут

«Қара жорға» биі

видеожазба

Аяқталуы

Сабақты бекіту

10 минут

Әлемді шарлау» стртегиясы бойынша .есептер шығару.

1.Электр үтігі кернеуі 220В желіге қосылған.Үтіктің қыздыру элементінің

кедергісі 50 Ом болған жағдайда ондағы ток күші неге тең.?

2.Кернеуі 220В желіге жалғанған жұмыс кезіндегі кедергісі 55 Ом.

Электрқыздырғыштың спираліндегі ток күшін есептеңдер.

3.Ұзындығы 24,2 м,көлденең қимасының ауданы 0,5 мм² константан сымы-

ның кедергісі қандай?( ρ=50*10^-8 ом*м)

4.Кедергісі 24 Ом,ұзындығы 4,8 м нихром сымының көлденең қимасының

ауданы қандай?(ρ=110*10^-8 ом*м)

5 Ұзындығы 100 м ,қимасы 2мм² мыс сымның кедергісі неге тең?(ρ=1,7*10^-8

Ом*м).

6.Ұзындығы 1,2 м қимасының ауданы 0,4 мм² және кедергісі 1,2 ом

өткізгіштің меншікті кедергісін анықтаңдар.

Әлемді шарлау» стртегиясы

Бағалау

5 минут

Кері байланыс

3 минут

Бағалау парақшасы Дұрыс жауапқа 5 балл.

«Рефлексиялық шеңбер»

Оқушылар шеңберге тұрып, төмендегі сұрақтарға жауап береді.

• Сабақ барысында көңіл-күйіңіз қандай болды? Неліктен?

• Бүгін не білдіңіз? Сіз үшін не жаңалық болды?

• Сабаққа қатысуыңызды қалай бағалайсыз?

• Сабақта қандай қиындықтар туындады?

• Сабақ аяқталғанда көңіл-күйіңіз қандай? Неліктен?

Бағалау парақшасы

Рефлексиялық шеңбер

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша

көмек көрсетуді қалай

жоспарлайсыз? Сіз

қабілеті жоғары

оқушыларға тапсырманы

күрделендіруді қалай

жоспарлайсыз?

Бағалау - Оқушылардың

үйренгенін тексеруді

қалай жоспарлайсыз?

Пəнаралық байланыс

Қауіпсіздік жəне еңбекті

қорғау ережелері

АКТ-мен байланыс

Құндылықтардағы

байланыс

Рефлексия

Сабақ / оқу

мақсаттары

шынайы ма?

Бүгін оқушылар

не білді?

Сыныптағы ахуал

қандай болды?

Мен жоспарлаған

саралау шаралары

тиімді болды ма?

Мен берілген

уақыт ішінде

үлгердім бе? Мен

өз жоспарыма

қандай түзетулер

енгіздім жəне

неліктен?

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз.

Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сəйкес

келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нəрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Қандай екі нəрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды

жетілдіруге көмектесетін не білдім?