Информатика
пәнінің мұғалімі: Кадирова Фариза
Сабақтың
тақырыбы: Паскаль тілінің
альфавиті
Сабақтың
мақсаты:
Білімділік: Тілдің
ерекшеліктерін таныстыру.
Дамытушылық: Логикалық ойлау өрісін қалыптастыру.
Тәрбиелік: Ұқыптылыққа, жан-жақты болуға, жылдам әрекет етуге
тәрбиелеу
Сабақтың
типі: Дәстүрлі сабақ
Сабақтың түрі: Жаңа сабақ
Оқушылар білуі тиіс Паскаль тілінің негізгі альфабитін және Паскаль
тіліндегі түйінді сөздер.
Сабақтың әдісі: Құрал
- жабдықтар, көрнекті құралдар:
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі; Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу. Сабаққа
дайындықтарын тексеру.
II. Үй жұмысын
сұрау
Жаңа сабақтың барысы: Тілдің әлібиі пограмманың элементтерін құрғанда қолдануға
болатын символдар жиынынан тұрады. Оған әріптер, цифрлар және
арнайы белгілер жатады.
Тіл ерекшеліктеріне
қарай символдар тобын шартты түрде томендегі топтарға жіктеуге
болады.
-
Атаулар
;
-
Цифрлар;
-
Айыру
белгілері;
-
Арнайы
символдар.
Атау
символдары ретінде латын әліпбиінің 26 әрпі мен цифрлары
қолданылады.
-
Әріп
ретінде латын әлібиінің бас әріптері мен кіші
әріптері:
A B C D E F G H I J K L V Y O P Q R S
T U V W X Y Z
a b c d e f g h I j k l m n o
p q r s t u v w x y z
және астын
сызу таңбасы (__) қолданылады.
-
Ондық
цифрлар – 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, сан
таңбалары.
Он
алтылық цифрлар ондық цифрлардан және А-дан F-қа (немесе а- дан f-
қа) дейінгі латын әріптерінен тұрады.
Арнайы
символдарға пунктуация және арифметикалық амалдар белгілері
жатады.
-
Арифметикалық амал белгілері: (+) қосу; (-) азайту; (*)
көбейті; (/) бөлу.
DIV –
бүтін бөлу (бүтін санды бүтін санға бөлгендегі бөліндінің бүтін
бөлігін табу), мысалы, 10 div 3 амалының нәтижесі MOD – қалдықты
табу. Мысалы, 10 div 3 – нәтижесі 1.
AND –
және (логикалық көбейту) операциясы;
OR –
немесе (логикалық қосу) операциясы;
NOT –
емес ( терістеу немесе жоққа шығару) операциясы;
XOR –
арефметикалық немесе амалы;
SHL –
биттер (1 мен 0-дер) тіркесін солға ығыстыру;
SHR –
биттер 1 мен 0-дер) тіркесін оңға ығыстыру.
-
Айыру
белгілеріне бос орын, барлық басқару символдары, тыныс белгілері,
ENTER (келесі жолға көшіру) пернесін басу белгісі және
түсініктемелер жатады. Айыру белгілері атауларды, сандарды
мағналарына сәйкес арнаулы қызмет атқаратын түйінді сөздерді бір
бірінен бөліп түрады. Түсініктеме {және} немесе (*және*)
белгілерімен қоршалып, солардың ішіне жазылады, ол бір немесе
бірнеше жолдардан тұруы мүмкін. Сонымен айыру белгілері: _(бос
орын); ,(үтір);. (нүкте); (нүктелі үтір); (апостроф); (,)[,]; {,}.
Пунктуация белгілерінің атқаратын қызметтері мына кестеде
көрсетілген.
|
Белгілер
|
Атқаратын
міндеттері
|
|
1
|
2
|
|
{және} немесе
(*және*)
|
Түсініктеме мәліметтерді
жақшамен беру.
|
|
[және]
|
Жиым элементтерінің
индекстерін және жолдың ұзындығын көрсету
белгісі.
|
|
(және)
|
Өрнектерді және параметрлер
тізімін бөліп көрсету белгілері.
|
|
‘ (апастроф)
|
Символдың және тіркестік
тұрақтыларды белгілеу таңбасы
|
|
:=(меншіктеу)
|
Айнымалылары немесе тиіпті
көрсетілген тұрақтыларға мән беру, яғни меншіктеу
белгісі
|
|
; (нүктелі
үтір)
|
Операторларды бір-бірінен
ажырату белгісі
|
|
: (қос
нүкте)
|
Объектілерді тиіптерге
ажырату және оператторларға белгі салу
таңбасы.
|
|
=
(теңдік)
|
Түрақтылардың мәнін көрсету
және салыстыру белгісі
|
|
,
(үтір)
|
Тізімдегі элементтердің бір
бірінен бөліп көрсету белгісі
|
|
.. (екі
нүкте)
|
Диапазонның шекарасын
көрсету
|
|
.
(нүкте)
|
Программаның соңын
белгілеу, санның бүтін және бөлшеек бөліктерін ажырату
белгісі
|
|
@
|
Айнымалалардың, типі
көрсетілген түрақтылардың адрестерін белгілеу (айқұлақ
белгісі)
|
|
# (нөмір
белгісі)
|
Символдық коды бойынша
белгілеу
|
|
$ (ақша
белгісі)
|
Компилятор директивасын
немесе он алтылық сан белгісін көрсету.
|
Сабақты бекіту
: Презентациядан бекіту
жаттығуларын орындау
Жаңа
сабақты қорытындылау: Сабақты
қорытындылау барысында сабаққа белсене қатысқан оқушыларды
мадақтап, қалыс қалып отырған оқушыларға ескертпелер беру арқылы
білімдерін бағалау.
Үй тапсырмасын
беру: Материалды оқып
келу.