Жеке және ұжымдық бірлік принципі

Педагогикада жеке және ұжымдық бірлік принципі оқушылардың тұлғалық дамуы мен топтағы өзара әрекеттесу үдерісін үйлесімді ұштастыруға бағытталған. Бұл қағида адамның жеке мүмкіндіктері мен ұжымдық қажеттіліктері арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етуі керек деп болжайды. Қазіргі педагогикада бұл бағыт оқушылардың ұжымдық жұмыс дағдыларын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады.

Жеке және ұжымдық бірлік принципін жүзеге асыру тәсілдері:

• Топтық және жұптық жұмыс: Сабақ барысында оқушылардың бір-бірімен пікір алмасуын, идеяларын ұсынуын ынталандыру. Бұл тәсіл ынтымақтастық пен коммуникативтік дағдыларды дамытады.

• Жеке тапсырмалар: Әр оқушының қызығушылығы мен дайындық деңгейіне сәйкес жеке тапсырмаларды орындау оның дербестігін қалыптастырады.

• Достық қарым-қатынасты дамыту: Оқытушы оқушылар арасында сенімділік ахуалын қалыптастыруы керек. Бұл топтың әрбір мүшесіне өз ойын еркін жеткізуге мүмкіндік береді.

• Талқылау және ойын әдістерін қолдану: Оқушылардың назарын олардың көзқарастарына аудару оларға белсенді сөйлеуге және әртүрлі көзқарастарды құрметтеуге көмектеседі.

Ұжымдық оқыту кезінде оқытушының міндеті – ұжымдық оқу іс-әрекеті жағдайында жұмыс істейтін психологиялық механизмдерді қолдану. Бұл үшін оқудың осы кезеңіндегі қабілетті оқушылардың оқу жетістіктерінің көрсеткіштерінен әлдеқайда төмен болса да, оқуға деген ұмтылысы бар оқушылар ынталандырылады. Бұл оларға құрдастарының беделіне ие болуға, үлгермейтін, артта қалған мәртебеден арылуға, ең бастысы, өздеріне, өз мүмкіндіктеріне сенуге, "бәрі сияқты болуға"көмектеседі.

Дәстүрлі оқыту өз негізінде ұжымдық болып табылады, өйткені ол 30-40 адамға дейінгі оқу топтары үшін, ал дәрістер өткізу - курстың, факультеттің (100-300 адамға дейін) барлық топтары үшін ұйымдастырылады. Дәрістерді 100-300 адамға өткізу білімге жұмсалған қаражатты үнемдеуге байланысты жасалған, бірақ дидактикалық тұрғыдан бұл тиімді емес. Ұжымдық оқыту, студенттердің мүдделерінің ортақтығын көрсете отырып, диалог жасауға жағдай жасайды, мәселелерді шешудің ең өнімді тәсілдерін бірлесіп іздеуді қамтамасыз етеді, өзара көмек көрсету үшін жағдай жасайды, жауапкершілік сезімін арттырады.

Алайда, егер оқушылардың жеке ерекшеліктері, әркімнің басынан өткерген қиындықтары, материалды игеру қарқыны мен дәрежесіндегі айырмашылықтар және т.б. ескерілмесе, оқыту сәтті бола алмайды. Бұл ретте білім алушылардың ұжымдық және жеке жұмысының оңтайлы үйлесіміне қол жеткізу маңызды. Алдыңғы онжылдықтардағы жаңалықтар оқытуды даралау жолдарын іздеумен байланысты болды: бағдарламаланған оқыту идеяларын әзірлеу, оны компьютерлендіру және өз бетінше жұмыс істеу уақытын арттыру.

Қорытынды: Жеке және ұжымдық бірлік принципі оқушының жан-жақты дамуын және оның қоғамдағы әлеуметтенуін қамтамасыз етуге бағытталған. Бұл қағиданы жүзеге асыру оқушыларды адамгершілігі мол, жанашыр тұлға ретінде тәрбиелеуге мүмкіндік береді. Тұлғаның дамуындағы жеке және ұжымдық ілгерілеушілік оқу үдерісінің сапасын арттырады және болашақта оқушылардың қоғамда өз орнын табуына ықпал етеді.

Тапсырма:

1. Оқытудың жеке және ұжымдық бірлігі принципі білім алушының қандай қабілеттерін дамытады, қалыптастырады?

1. білім алушының дербестін қалыптастырады;

2. білім алушының алған білімін есте сақтау қабілетін дамытады;

3. білім алушының коммуникативтік дағдыларын дамытады;

4. білім алушының теорияда алған білімдерін практикада қолдана алу дағдысын қалыптастырады;

5. білім алушының өзі таңдаған саласы бойынша ғылыми деректермен жұмыс жасай алу қабілетін дамытады.

Жауабы: a) білім алушының дербестін қалыптастырады;

с) білім алушының коммуникативтік дағдыларын дамытады.