" Пікір-сайыс " бағдарламасы

Түсініктеме хат

Пікірталас сізге жан-жақты көмектеседі. Әр салада, мәселен істе, саясатта, ғылымда жұмыс жасайтын адамдар пікірсайыс техникасын (жолын) өз ойын қорғау немесе ойын тұжырымдау үшін ұтымды қолданады. Сіз пікірталас техникасын арнайы оқып білмесеңіз де, талай-талай пікірсайысына қатысқан боларсыз. Пікір таластырып жаттыға маманданған оқушы әртүрлі тақырыптарды зерттеп, сын көзбен қарап және өз ойын көпшілікке нанымды түрде жеткізуге үйренеді. Сіз пікірсайыс өнерімен жай айналыссаңыз да, өз жақсы қасиеттеріңізді дамытуға мақсат қоя айналыссаңыз да пікірсайыс әлемі сізге өз есігін айқара ашады.

«Пікір-сайыс» бағдарламасы Қазақстанда 1996 жылдан бері дамып келеді. Бағдарламаның дамуы барысында үлкен тәжірибе жиналды. Алдыңыздағы бағдарламада бізге белгілі пікірсайыстың үлгілерін жинауға тырыстық. Бұл бағдарламаға мектеп оқушыларын оқытуда қолданылатын Карл Поппер үлгісі мен оның жетілдірілген нұсқасы «Саяси пікірсайыс элементтері бар Карл Поппер үлгісі» кіргізілген. Сонымен бірге оқушылар мен студенттердің жиі қолданатын Американдық Парламенттік пікірсайыс үлгісі мен халықаралық сайыстардың негізгі сайыс үлгісі болатын Британдық Парламенттік пікірсайыс үлгісі де қарастырылған. Заңгерлердің біліктілігін арттыруда пайдалы болатын Сот процесінің моделі мен Заң шығару ісін жетік түсінуге мүмкіндік беретін «Студенттік конгресс» атты білім беру технологияларының үлгілері де қызықты және пайдалы болатындығына сенімдіміз. Сайыскерлердің жеке қабілеттерін дамыту мен оларды бағалауға арналған «Линкольн - Дуглас» үлгісі мен «Тосыннан сөйлеу» сайысы да осы бағдарламада және сабақтарыңызда қолданылуы мүмкін.

Пікір-сайыс оқушының таным - білім деңгейлерін де дамытады. Пікір-сайыс үйренуге тұрарлық өнер. Оқушылардың, студенттердің өз бетімен іздену, білім алу және шығармашылық белсенділігін арттыруды көздейді. Сондықтан да «Пікір-сайыс» бағдар ламасы келешекте саяси-әлеуметтік санасы жетік, қоғамдық өмірге белсене араласатын жастарды тәрбиелей береді деген сенім мол.

Пікірсайыстың тәрбиелік мәні уақытты үнемді, тиімді пайдалану оқушыны жинақылыққа, эстетикалық, этикалық талғампаздыққа үйретуінде. Мәдениетті қарым-қатынас, өзін-өзі ұстай білу, сыпайлылықпен жауап қату, қандай жағдайда да төзімділік танытып, қызбалылықтан аулақ болу, өзінің жолдастарын ұятқа қалдырмау, жауапкершілікті сезіну т.б. оқушы бойына қажетті тәрбиені сіңіру пікірсайыстың ұстанған басты бағыттарының бірі.

Бағдарламаның міндеттері: 1.Оқушыларды өз бетінше ойлануға, оқиғаны терең пайымдап тарихи деректермен қосымша материалдарды шығармашылықпен қабылдай білуге үйрету. 2. Оқушының логикалық, сыни тұрғысынан ойлауын дамыту;

3.Әр түрлі пікірлерге төзімділік, сенімділік білдіру;

4.Көпшілік алдында сөйлеу мәнерін қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже: Соңғы кезде орта білім беретін мектептер мен жоғарғы оқу орындарына етене араласып, кең танымал болған «Пікір-сайыс» бағдарламасының іс-шаралары жеке тұлғаның интеллектуалды дамуын, оның әлеуметтік белсенділігін арттыруда нәтижелі жұмыстар жүргізуде. Оның себебі пікір - сайыстарға дайындық барысында оқушылар талқыланатын мәселелерге қатысты зерттеу жұмыстарын жүргізіп, көптеген ақпараттармен таныс болады. Бұл оларға сол проблема бойынша өз пікірлерін қалыптастыруға, оларды өз қарсыластарының көзқарастарымен салыстыра отырып, ойын барысында қорғауға үйретеді. Пікір-сайыс жастардың жан - жақты білімдерін жетілдіріп, мәдени деңгейлерін көтереді, басқа адамдарға түсіністікпен қарап, олармен санасуға үйретіп, шешендік өнерге баулиды. Сонымен қатар, пікір-сайыстардың оқушылардағы төмендегі дағдыларды қалыптастыратындығы анықталған дүние.

1. Сыни ойлау дағдылары - ойлардың қалыптасу, анықтау, негіздеу процесі. Қарардың өзін талдау үшін сын көзбен ойлау қажет. Абстракты ойлар мен өмірдегі кездесетін жайттар арасындағы логикалық байланыс бар ма, оны көру үшін де сыни ойлау қажет. Қарсыластарының дәлелдерінің логикалық тізбегінің жоқтығы мен негізделуінің әлсіздігін байқау үшін де сыни ойлау қажет. Сондықтан сыни ойлау пікір таластың негізі болып саналады. Ал оған үйрену оңай емес. Ол үшін іс жүзінде пікір таласқа түсу керек, қарсыластарды тыңдай білуге үйрену қажет.

2. Зерттеу дағдылары - кез-келген дәлелді сізге негіздеу қажет. Кей жағдайда жәй ғана логикамен негіздеу жетіп жатса, көп жағдайда арнайы әдебиет материалдарына сүйеніп айту қажет болады.

3. Ұйымдастырушылық дағдылары - шешендік өнерде сөздерді жүйелі сөйлеуді ұйымдастыра білу аса қажет.

4. Тыңдай білу дағдысы.

Сонымен қатар, тәрбие сабақтарында дебатты қолдану оқушылардың рухани жан дүниесін өз бетінше іздену, оқу арқылы байытуына мүмкіндік жасайды.

Қорыта айтқанда, «Пікір-сайыс» бағдарламасы - ұлттық мектеп мақсат еткен білімді-білікті, ойы ұшқыр, мәдениетті тұлғаны қалыптастыру үшін де мектептің, жоғарғы оқу орындарының тәрбие жүйесінің негізгі құрам бөлігі болу қажет. Бұл бағдарлама мектеп мұғалімдеріне, оқушыларына, жоғары оқу орындарының студенттеріне, сонымен қатар шешендік өнерді қастерлейтін көпшілік қауымға арналған.

"Пікір - сайыс"

бағдарламасының тақырыптық жоспары және мазмұны

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1.К.Д. Ушинский. Педагогические сочинения в 6 т. Т. 2, 1988.

2.Майгаранова Ш. Ұлттық мектеп үлгісін орнықтырсам деп еді //Егемен Қазақстан газеті, 8 бет, 1 ақпан, 2002.

3.Садуақасов Ә. Халық педагогикасы дәстүрлерін қазақ мектептерінің оқу-тәрбие процестерінде пайдаланудың шарттары // Ұлт тағлымы, № 2, 2002.

4. Пікір-сайыс шыңдалу мектебі . // Қазақстан мектебі, № 9, 2003.

5.Анасова А.Б. «Өнер алды қызыл тіл» атты пікірсайыс өнеріне арналған әдістемелік құрал. Қостанай: «Центрум» ЖШС, 2012. - 128 б.