Пісіру қосылыстары жіктерінің белгілері және шартты кескіндер
Бірыңғай конструкторлық құжаттама жүйесіне (БКҚЖ) сəйкес
бұйымдардың сызбаларындағы пісіру қосылыстарыдың жіктерінің бейнелері мен шартты атаулары
МемСТ 2.312-72 сəйкес келуі тиіс. Пісіру түріне тəуелсіз түрде пісіру қосылыстарыдың көрінетін
жіктерін тұтас негізгі сызықпен, ал көрінбейтіндерін үзік сызықпен бейнелейді (1.12-сурет).

Жіктің бейнесінен бір жақты нұсқармен бітетін шығарма-сызықтарды өткізеді. Жіктің
сипаттамасы шығарма-сызық.










1.12-сурет. Сызбалардағы пісіру жіктерінің бейнеленуі:

а – көрінетін; б – көрінбейтін




























1.13-сурет. Пісіру жіктерінің шартты белгілерінің схемасы

шығарма-сызық сөресінде (жіктің бет жағы үшін) немесе сөренің астында (жіктің кері жағы
үшін). Пісіру жіктің шартты атауының құрылысы 1.13-суретте берілген.


Қазіргі таңда түрлі пісіру түрлері үшін пісіру қосылыстарыдың жіктерінің құрамалы
элементтері мен түрлерін белгілейтін стандарттардың қатары бар: МемСТ 8713-79 «Флюспен
пісіру. Пісіру қосылыстары»; МемСТ 5264-80 «Қолмен доғалы пісіру. Пісіру қосылыстары»;
МемСТ 14771-76 «Қорғаныс газында доғалы пісіру. Пісіру қосылыстары »; МемСТ 15164-79
«Электрқожбен пісіру. Пісіру қосылыстары». Бұл стандарттармен металдың қалыңдығына
байланысты көлденең қима пішіні мен дайындалған жиектер мен жіктердің құрылымлы
элементтерін белгілейді, оларға əріптік-цифрлық шартты атауларды береді. Әріптік бөлігі пісірме
қосылыстың түрін көрсетеді; цифрлар нақты берілген стандарттағы жіктің үлгісінің реттік
номерлері болып табылады.

Пісіру жіктерінің шартты белгіленуі үшін сондай-ақ қосалқы белгілерді де қолданады (1.1-
кесте).

1.1-кесте

Пісіру жіктерін шартты белгілеуге арналған қосалқы белгілер

Жіктің орналасуындағы
біркелкі сызыққа қатысты
Қосымш Қосымша белгінің мəні
қосымша белгісінің орналасуы

а белгі


беткі

кері жағынан

жағынан
_о_ Жіктің дөңестігін алу
_Q_
/
/ ^


Негізгі металға жатық
ауысуы үшін жіктің
/

/ ^ қатпары мен
бұдырлығын өңдеу

п
Жікті бұйымға монтаж
1– жасау кезінде орындау

Жік үзікті немесе /
/ нүктелі тізбекті
/

орналасуымен

Жік үзікті немесе Z
Z нүктелі шахматты
/

орналасуымен

о Жік тұйық сызықпен ?–

=1
Жік тұйықталмаған
=1

г=~ сызықпен
/




Пісіру тəсілін əріптік шартты белгілеумен сызбаларда тек осы бұйымда бірнеше пісіру
түрлерін қойып шығу, мысалы П – механикаландырылған доғалы пісіру, А – автоматты доғалы
пісіру, У – көмірқышқыл газында доғалы пісіру жəне басқалары. Қолмен доғалы пісірудің əріптік
шартты белгіленуі болмайды. Сөреде шығарма-сызықта стандартты шартты белгілемеу керек,
егер барлық жіктер бұйымда бір стандартпен орындалады. Бұл жағдайда сызбалардағы
ескертпелерде тиісті нұсқаулар жасау керек. Пісіру жіктерінің шартты белгілену үлгілері 1.2-
кестеде көрсетілген.
Пісіру жіктерінің шартты белгілену мысалдары
Жіктің атауы Шартты белгіленуі

Түйісті бір жақты жік қалған төсемде,
МемСТ 5264-80
С16
екі жиегін қиякесумен,

электродтармен жабылған доғалы
пісірумен орындалған /

Түйісті екіжақты жік екі симметриялы
МемСТ 5264-80 С21 . . ,
жиекті қиякесумен, электродтармен

жабылған доғалы пісірумен
J орындалған. Жіктен негізгі металға
өту учаскесі қосымша өңделген
Түйісті бір жақты жік тұйықтай жиегі МемСТ 5264-80 С17
қиякесілген. Жіктің дөңестігі
механикалық өңдеумен алынып
/ тасталған

Бұрыштап қосылатын жік, бір жақты, МемСТ 5264-80 У4σσ Л
жиектері қиякесілмеген, монтаж [\,5
кезінде электродтармен жабылған
доғалы пісірумен жорындалған.
/ Жіктің катеті 5 мм тең