Қазіргі таңда әрбір білікті педагог білуі маңызды

• Заманауи білім берудің талаптарына сәйкес мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың дамыту бағдарларыны анықтау

• Мектепке дейінгі ұйымдарда мәдени нормаларды зерделеу, өз тәжірибесін зерттеу әрекетінің ерекшеліктерін анықтау

• «Ойын арқылы оқыту» принципі негізінде әрбір баланың қызығушылығы мен қажеттіліктерін ескере отырып дамуға бағытталған мектеп жасына дейінгі балаларды тәрбиелеу мен оқытудың педагогикалық тәсілдерін айқындау

• Мектеп жасына дейінгі балалардың толыққанды дамуы үшін үйлесімді, мейірімді, дамытушы, инклюзивті орта қалыптастырудың маңыздылығы туралы түсінік қалыптасуы

• Ата-аналармен және ата-аналар қоғамдастығымен жақсы қарым-қатынас орнату дағдыларын дамыту

• Өмірлік маңызы бар дағдыларды қалыптастыруға бағытталған ойындар арқылы балаларды тәрбиелеу мен оқытуды жоспарлау саласындағы дағдыларды дамытуды

Ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынов: «Мектептің жаны – мұғалім. Мұғалім қандай болса, мектеп сондай болмақшы ...» деп мұғалімнің баланы тәрбиелеу мен оқытудағы маңызын айшықтаса, қазақ тіліндегі тұңғыш «Педагогика» оқулығының авторы Мағжан Жұмабаевтың: «Алты Алаш бас қосса, қадірлі орын – мұғалімдердікі» деген қанатты сөздері бүгінгі күні де өзекті. Қоғам қалай өзгерсе де, педагогтің қоғамда алатын орны ерекше.

1 Физикалық дағдыларды қалыптастыру

Заманауи білім берудің талаптарына сәйкес мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың дамыту жаңа

ҮОБ бойынша 5 дағды келді

2 Коммуникативтік дағдыларды дамыту

4 Шығармашылық дағдыларын зерттеу іс-әрекетін дамыту

3 Танымдық зияткерлік дағдыларды дамыту

5 Әлеуметтік-эмоцияналды дағдыларды қалыптастыру

Ұйымдастырылған іс әрекет

Ұйымдастырылған оқу қызметі

Бала өмірінде ойынның маңызы зор, олер есектердің қызметінде, жұмысында, қызмет бабында қандай мәнге ие болса, мұнда да сондай мәнге ие болады. Бала ойнағанда қандай болса, есейгенде жұмыста да көп ретте сондай болады. Сондықтан да болашақ қайраткерді тәрбиелеу ең алдымен ойыннан басталады.

Антон Макаренко

Тәрбиелеу мен оқытуға арналған ойындарды да үш топқа бөліп қарастыруға болады және ойын мақсаттарын 4к моделъ және SMART бағытында алуға болады.

-педагогтің жетекшілігімен жүргізілетін ойын;

Педагогтің жетекшілігімен жүргізілетін ойында педагог ойынға қажетті материалдармен балаларды қамтамасыз етіп, ойынды бастап береді немесе ойынды бағыттау не баланы бағдарлау үшін ойынға қосылады.

-құрылымдалған ойын;

Құрылымдалған ойын барысында әдетте балаға қашан және не істеу керектігі жөнінде нұсқаулар беріледі.

-еркін ойын;

Нақты шекаралары мен ережелері жоқ, бала қалағанын жасайтын еркін ойын.
Бұл ойынның маңыздылығы балалардың өзара қарым-қатынасын дамытумен байланысты. Еркін ойын балалардың талқылау, проблеманы шешу, қақтығыстардың алды- алу, келісімге келу және т.б. қарым- қатынас дағдыларын қалыптастырады.

4 К моделъ дегеніміз

Менің ойымша 4К модель бұл баланың бойындағы шығармашылдығы, қарым-қатынасы, ынтымақтастықты орната білуі, топпен жұмыс жасай алуы. Мектепке дейінгі мекемелерде SMART технологиясын 4К моделінде қолдану өте тиімді.Мектепке дейінгі білім беру ұйымының тәрбиешілері күнделікті балаларда жоғарыда аталған дағдыларды қалыптастыру үшін белсенді жұмыстану қажет. Ендеше 4К моделінде көрсетілген дағдылар балаға не береді?

1.Шығармашылық (креативтілік) – әртүрлі жағдайларда өзін сенімді ұстап, дәстүрлі емес шешімдерді қабылдай алуға, жағдаятты әр тұрғыдан бағалауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, басқа адамдардың бастамаларын дамытып, жетілдіре алу қабілеті қалыптасады.

2. Қарым-қатынас (коммуникативтілік) — ойлауда, сезінуде, қарым –қатынас жасауда, икемдідік -сондай-ақ іс-әрекеттің жеке түрлерінде, бірегейлілігі; — жеке тұлға немесе оның жеке жақтарын; — бөлшектерді қосу арқылы жетілдіру қабілеті, мәселені шешу қабілеті, яғни талдау қабілеті қалыптасады.

3.Командалық жұмыс балаларды бір-біріне жолдастық, адами тұрғыдағы қарым-қатынас дамиды, ынтымақтастық құзыреттілігі қалыптасады.

4.Сыни ойлау арқылы балалар ақпараттар ағынын бағдарлай алу, себеп-салдарлық байланыстарды көре алуы, қажетсіз ақпараттарды електен өткізіп қорытындылау, қажетті жағдайда шешім шығарып, өзінің жетістіктері мен сәтсіздіктерінің себептерін түсіне алу дағдылады қалыптасады.

Балаларға өз ойын ашық айтуға мүмкіндік берілуі тиіс, бұл олардың есею және білімін жетілдіру жолында аса маңызды

SMART мақсаттар мен міндеттер

SMART оқыту мақсаты мен міндеттерін анықтауда қолданылатын,

1981 жылы Джордж Доран қайтара ұсынған ұғым Автордың айтуынша, SMART аббревиатурасының құрамында оқыту мақсаты мен міндеттерін сипаттауға тиіс сын есімдер қамтылған. «Smart» сөзін ағылшын тілінен қазақшалағанда ақылды, тіпті қу немесе тапқыр, епті деген мағынаны білдіреді.

Алайда, біз әңгіме жасағалы отырған жағдайдағы SMART ол сөз емес.

Ол 1954 жылы  Питер Друкер айналымға енгізген аббревиатура.

Specific - арнайы, нақты;

Measurable -өлшеуге болатын, шектеулі талап етушілік;

Attainable, Achievable -қолжетімділік;

Relevant, Realistic-шындыққа сай, қысқа да нұсқа берілуі;

Time-bound ,Timed-белгілі бір уақыт арлығымен шектелген деген ұғымдарды білдіреді.

1.Specifik Мақсат нақты болу керек деген алға қойылған мақсат екі ұшты  емес, айқын болу керек дегенді білдіреді. Атап айтқанда, «Жоспарды мерзімінен бұрын орындаймыз» деген мақсат ???.

Ал,ол айқын болу үшін егер жоспарды мерзімінен бұрын орындаймыз десек жоспарды мерзімінен қанша

уақыт (сағат,тәулік, ай,жыл  немесе т.б) бұрын орындайтынымыз нақтылануы керек.

2. Мақсат өлшенетін болу керек.  Мысалы, «Жақсы адам болам» деген мақсатты өлшеу өте қиын, ал «Жоғары оқу орнына түсемін» деген мақсатты өлшеуге болады

3.Мақсат қолдан келерлік болу керек.  Мақсатты жүзеге асыру үшін қажетті жағдайлар жасалған ба? Мысалы, негізгі мектепті тәмәмдап «Мен биыл жоғары оқу орнына түсемін» деген мақсат- қолдан келмейтін нәрсе

4. Мақсат шынайы болу керек.  Алға қойған мақсатты іске асыра алатындай мүмкіндіктер болғаны жөн. Мысалы, елуге келгеннен соң «Мен космонавт болам» деген мақсат- бұл жаста қол жетпейтін жағдай.

5. Мақсаттың мерзімі анықталған болу керек.

Мақсат қоюды қарапайым өмірден алынған мысалмен түсіндіріп көрелік. Сыртта аяз, үйдің іші салқын болса, мен «Отынмен үйді жылытуым керек» деген мақсат қоямын. Осы қойылған мақсат дұрыс па? Жоқ, себебі мақсат нақты емес, немен жылытуым керек екенін білмеймін. Ал SMART бойынша жүйелесек:

Мақсат: Ағашпен үйді жылыту.

Міндет:

1. Ағашты кесу.

2. Үйге әкелу.

3. Отты тұтату, жағу.

Нәтиже: Үй жылынды.

Мысалы Тақырыбы: « Шаштараз»

Мақсаты: Балалардың сюжетті –рөлді ойындарға деген қызығушылығын арттыруға , ойындарға деген қызығушылығын арттыруға, сөздіқ қорын молайтып, дыбыстарды дұрыс айтуын бекіту. Балалардың білім деңгейін ойындарды ойната отырып, әрі қарай жан-жақты дамыту, тіл байлығын жетілдіру, сөздік қорын молайту. Балаларды ұйымшылдыққа, кішіпейілділікке тәрбиелеу.

Сіздерге сұрақ?

Осы шаштараз ойынында 15-20 минуттың ішінде біз балалардың бойынан осыншама қасиеттерді сіңіре аламызба?

Мен математика негіздері ұйымдастырылған іс әрекеті барысында тобымдағы Әміре есімді тәрбиеленушім түстерді жақсы ажырата алмайтынын байқадым, өзі жапсыруды жақсы жапсыра алады, және геометриялық пішіндерді жақсы ажырата алады.

Еркін ойын режимдік сәтінде Асылым деген тәрбиеленушім үй жануарларының төлдерін ажырата алмайтынын бірақ лото,кесінкі карточкаларымен ойнағанды жақсы көреді. Осы тобымдағы балалардың қызығушылығы мен қажеттіліктерін ескере отырып сейсенбі күнгі ұйымдастырылған іс әкерекет кезінде Асылымға «Төлдерін тауып бер» ойынын ойнатуды,

ал Әміреге математика негіздері ұйымдастырылған іс әрекет кезінде «Вагондарға дөңгелек таңдау» ойынын ойнатамын. Ойын құрылымдалған ойынын. Мен осылай балалардың қызығушылығымен қажеттіктерін ескере отырып ұйымдастырылған іс әрекетімі жоспарлад ым

Циклограмманың бір күндік режимдік сәттерін жоспарлауда математика негіздері ұйымдастырылған іс әрекеті кезінде балалармен «Вагондарға дөңгелек таңдау» құрылымдалған ойынын ойнаттым.

Ойынның SMART мақсаты: Балалар түстерді таниды, атайды, қызыл жасыл сары түстерін ажырата алады, пішіндерді біледі.

Ойын барысында балалар картоннан жасалынған түрлі түсті вагондарға, түрлі түсті геометриялық пішіндерді тауып жапсырады, ойында балалар жұп болып ойнайды. Ойынның тиімділігі Әміре геометриялық пішіндерді жақсы ажырата алғандықтан, қасындағы балалармен бірлесіп жақсы нәтиже көрсетті. Алынған ресурстар оң нәтиже берді. Басқа балаларда ойынға белсенді қатысты, балаларға ойыннан соң бұл қандай түс? Қандай пішін деген ашық сұрақтар қойдым, олар дұрыс жауап айта алды. Бұл ойын Әміре үшін өте ұтымды болды

.

Күндізгі серуен кезінде балалармен «Төлдерін тауып бер» дидактикалық ойынын ойнаттым. Ойын құрылымдалған ойын түрі болды.

Ойынның SMART мақсаты: Балалар үй жануарлар төлін атайды, таниды, дыбысын шығара алады.

Балаларды екі топқа бөліп алдына үй жануарларының кесінкі лото карточкалары суретін бердім. Үстелдің ортасында үй жануарларының төлдері тұрады, балалар кесінкі карточкаларды құрастырып үй жануарлары төлдерінің алдына алып барып қойды.Топтағы балалар тапсырманы қызығушылықпен орындады.

Асылым балалармен бірге топтық жұмысқа белсене қатысып, тапсырманы қызығушылықпен орындады. Оны мен саралаудың қызығушылық және мүдде стратегиясынан байқадым. Асылым үй жануарларының төлдеріні ажырата білді. Ойын барысында топтағы балаларда үй жануарларының төлдерін бір бірімен жарыса отырып тапты. Балаларға ашық сұрақтар қою арқылы бала үнін тыңдадым.

Бірінші режимдік сәтте атап айтқандай бұл ойын Әміре үшін ұтымды болды себебі Әміренің қызығушылығын ескере отырып ойынды таңдадым, қызыл, жасыл, сары түстерді жақсы ажырата алды ресурс тиімді болды, ойында балалар жұп болып ойнады алдағы уақытта ойынды екі командаға бөліп ойнатамын деп жоспарлап отырмын себебі Әміре әліде болса түстерді ажыратуда кішкене қиындықтар бар.

Бұл мәселе бойынша алдағы уақытта Әміренің ата-анасымен бірлескен түрде Әміремен басқа уақыттада көшеде, көлікте жүргенде де түстерді қайталап есіне салып отырыңыз деп ұсынуды жоспарлап отырмын.

Екінші таңдалған режимдік сәтте топтық жұмыс тиімді болды,Балалар үй жануарларының дауысын қызыға дыбыстады, Асылымның қажеттілігін ескере отырып ұйымдастырған ойыным тиімді болды. Таңдалған режимдік сәтте балалар ашық сұрақтарға жауап бере алды, Асылым жауап беруде қиналды. Алдағы уақытта жақсы нәтижеге жету үшін, қызығушылығын ескере отырып, ашық сурақтар қоюды ескеріп қабылдаумен саралауды қолдана отырып осы ойындарды әр түрлі қырынан жетілдіріп, ұйымдастырылған іс әрекетінде қолданатын боламын