Психо-сөйлеу дамуы тежелген балаларды оңалту мәселелері

Кіріспе

Қазіргі қоғамда балалардың психо-сөйлеу дамуының бұзылыстары өзекті мәселелердің біріне айналып отыр. Психо-сөйлеу дамуы тежелген (ПСДТ) балалар — танымдық процестері, сөйлеу қабілеті, эмоциялық-ерік саласы жас ерекшелігіне сай қалыптаспай отырған балалар тобы. Мұндай бұзылыстар баланың тұлғалық дамуына, әлеуметтік бейімделуіне және білім алуына айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан психо-сөйлеу дамуы тежелген балаларды ерте анықтау мен кешенді оңалту жұмыстарын ұйымдастыру маңызды болып табылады.

Психо-сөйлеу дамуы тежелуінің ерекшеліктері

ПСДТ балаларда сөйлеудің барлық компоненттері — дыбыстық жағы, сөздік қоры, грамматикалық құрылымы және байланыстырып сөйлеуі жеткіліксіз дамиды. Сонымен қатар зейіннің тұрақсыздығы, есте сақтаудың әлсіздігі, ойлау операцияларының баяулығы байқалады. Эмоциялық салада қорқыныш, тұйықтық немесе керісінше шамадан тыс қозғыштық көрініс табуы мүмкін. Бұл ерекшеліктер баланың қоршаған ортамен қарым-қатынасын қиындатады.

Оңалту жұмыстарының негізгі бағыттары

Психо-сөйлеу дамуы тежелген балаларды оңалту кешенді және жүйелі түрде жүргізілуі тиіс. Негізгі бағыттарға мыналар жатады:

• Логопедиялық жұмыс – сөйлеу дыбыстарын түзету, сөздік қорын молайту, грамматикалық құрылымды қалыптастыру.

• Психологиялық қолдау – баланың эмоционалдық жағдайын тұрақтандыру, танымдық процестерін дамыту.

• Педагогикалық түзету – оқу әрекетіне дайындау, зейін мен ойлауды дамытуға бағытталған арнайы тапсырмалар.

• Медициналық қолдау – қажет жағдайда невропатолог, психиатр мамандардың кеңесі мен емі.

Оңалтудағы өзекті мәселелер

ПСДТ балаларды оңалту барысында бірқатар қиындықтар кездеседі. Олардың қатарында ерте диагностиканың жеткіліксіздігі, мамандар арасындағы өзара байланыстың әлсіздігі, ата-аналардың ақпараттану деңгейінің төмендігі бар. Кей жағдайда ата-аналар баланың дамуындағы ауытқуларды дер кезінде мойындамай, түзету жұмыстары кеш басталады. Бұл оңалту нәтижесінің тиімділігіне кері әсерін тигізеді.

Ата-анамен жұмыс жүргізудің маңызы

Оңалту процесінде ата-ананың рөлі ерекше. Мамандар ата-аналарға баламен үй жағдайында дұрыс қарым-қатынас орнату, сөйлеуді дамытуға бағытталған жаттығуларды орындау жолдарын үйретуі қажет. Ата-анамен тығыз байланыс орнату баланың дамуын жеделдетуге мүмкіндік береді.

Қорытынды

Психо-сөйлеу дамуы тежелген балаларды оңалту — көпқырлы және жауапты процесс. Ол логопед, психолог, педагог және ата-ананың бірлескен жүйелі еңбегін талап етеді. Ерте диагностикалау мен кешенді түзету жұмыстары баланың қоғамға бейімделуіне, толыққанды тұлға болып қалыптасуына үлкен ықпал етеді. Сондықтан бұл бағыттағы ғылыми-әдістемелік жұмыстарды жетілдіру және тәжірибеде кеңінен қолдану өзекті болып қала береді.