Қ. Яссауи шығармасындағы көріктеу құралдары

Мектеп: 127 жоббм

Күні: 21.09.2018ж

Мұғалімнің есімі: Алим М. С.

Сабақтың тақырыбы

Яссауи шығармасындағы көріктеу құралдары

СЫНЫП: 8

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

8.2.3.1 шығармадағы көркемдегіш құралдардың (психологиялық параллелизм, перифраз, сатира, ирония, гротеск, эллипсис) қолданысын талдай отырып, автор стилін анықтау

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Қожа Ахмет Йасауидің өмірі және шығармалары туралы біледі;

Оқушылардың басым бөлігі:

Қожа Ахмет Йасауидің хикметтерінің мағынасын түсінеді

Кейбір оқушылар:

Өз пікірлерін дәлелді жеткізе алады

Бағалау критерийі

Оқушылар өз дүниетанымын дамытуға мүмкіндік алады.

Қожа Ахмет Йассауи туралы оқығандарын естеріне түсіреді, сыни тұрғыдан ойлай отырып талдайды

             Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен фразалар:

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер

Сыныптағы диалог/жазу үшін сай келетін пайдалы лексика/терминология

Менің байқағаным,...

Менің  ойымша,...

Мен ойлаймын...

Құндылықтар

Құрмет, ынтымақстастық, өмір бойы оқу, азаматтық жауапкершілік, ашықтық.

Жаһандықазаматтыққатәрбиелеу

Төзімділікке, сабырлылыққа тәрбиелеу

АКТ дағдысынқолдану

Осы сабақ барысында оқушылар Power Point бағдарламасынан тақырыпқа қатысты көрнекі құралдарды пайдаланып, интербелсенді тақтаны қолданады.

Алдыңғы оқу

Ахмет Йасауидің өмірі жайлы біледі

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы

2 мин

3 мин

10 мин

Ұйымдастыру кезеңі

Психолгиялық дайындық

«Жақсы сөз, жарым ырыс»

Сыныпта жағымды ахуал орнатып шаттық шеңберін құру.. Оқушылардың көңіл –күйлерін сұрап,«Бір тілек» тренингі арқылы балалар  бір-біріне  өздерінің аттарының бас әріптеріне сәйкес тілек білдіреді.

«Мазайка» әдісі қима қағаздағы сөздерді құрастыру арқылы оқушыларды топқа бөлу

I топ Әбу Насыр Әл-Фараби

II топ Ахмет Йүгінеки

III топ Қожа Ахмет Йасауи

«Дауылға қарсы тұру» әдісі арқылы өткен тақырыпты еске түсіру;

(Бағалау түрі шапалақ ұру)

«Сыни тұрғыдан ойлау» арқылы жұмыс жүргізеді. Интерактивті тақтадан Қожа Ахмет Йасауи кесенесі көрсетіледі. Мұғалім оқиды.

-Балалар, қалай ойлайсыңдар бұл кімнің кесенесі?

-Дұрыс айттыңдар, Қожа Ахмет Йассауи кесенесі

-Олай болса, бүгін біз Қожа Ахмет Йассауи жайлы тереңірек танысамыз.

Ә) Қожа Ахмет Йассауи туралы қосымша ақпарат слайд, видеоролик көретеді

I топӘбу Насыр Әл-Фараби(Дүниежүзілік мәдениет пен білімнің Аристотельден кейнгі екінші ұстазы атанған данышпан, философ, энциклопедист ғалым, өз дәуірінің көрнекті ақыны, ислам дәуірі әдебиетінің дамуына зор үлес қосқан ғұлама,Арыс өзені Сырдария маңындағы ежелгі Отырар қаласында туған)

II топАхмет Йүгінеки(ХІІ –ХІІІ ғасырда өмір сүргенаса көрнекті ақын, есімі кезінде ұлан- ғайыр Қарақан мемлекеті түркілеріне мәшһүр болғанғұлама ғалым.Ақын жөнінде мағлұмат тым аз берілген.Сыр бойындағы белгілі қалалардың бірі Жүйнекте (қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы)туып өскен.)Йүгінек – Түркістандағы Жүйнек деген жер аты, «и» - парсыша « сол жердікі» деген ұғым беретін жұрнақ. Ғалымдардың айтуы бойынша, бұл дүниенің жарық сәулесін көрмеген, туа біткен зағип болған.

III топҚожа Ахмет Йасауи(Х-ХІІ ғасырларда Оңтүстік Қазақстан облысы Сайрам ( бұрынғы Испиджаб) ауданы Йасы (қазіргі Түркістан) қаласында өмір сүріп, сол жерде жерленген. Бүкіл түркі жұртының рухани атасы, ислам мәдениетіндегі сопылық ағымның өкілі, ұлы ақын, философ, ойшыл ұстаз.)

1-тапсырма:

Алдыңғы біліммен байланыс жасай отырып «Миға шабул» әдісі арқылы өткен тақырыпты еске түсіру.

1.Ахмет Йүгінеки туралы не білесіңдер?

2.Автордың «Ақиқат сыйы» дастаны қандай шығарма?

3. «Ақиқат сыйы» дастанын жазудағы ақынның мақсаты қандай?

4.Қалай ойлайсыңдар Ахмет Йүгінеки«Ақиқат сыйы» шығармасының бүгінгі өмірдегі маңызы қандай?

5.Дастаннан қандай тәлім алдыңдар? Қай жолдары ұнады?

6. Ахмет Йүгінекидің «Ақиқат сыйы» дастанынан өздеріңізге ұнаған үзіндісін оқып беріңіздер!

Бағалау критерийлері:

1.Ахмет Йүгінекитуралы біледі.

2.Ахмет Йүгінекидің «Ақиқат сыйы» дастанынтуралы біледі, үзінді оқып бере алады.

3.Сұрақтарға нақты жауап бере алады.

Интерактивті тақта

Қима қағаздағы сөздер

Интерактивті тақта

Бағалау парағы

Ортасы

2 мин

3 мин

7 мин

2 мин

5 мин

3 мин

3 мин

3 мин

Сабағымызды Елбасымыз Н. Ә. Назарбаевтың мына сөзімен бастағым келіп отыр. «Біз тегіміз түрік, дініміз ислам екенін ұмытпауымыз керек . Ол үшін қасиетті кітап Құран Кәрімді насихаттауды естен шығармауға тиіспіз ». 
Бүгінгі сабағымыз түркі тілдес халықтардың аса көрнекті ақыны, есімі Ислам әлеміне мәшһүр болған ойшыл қайтаркер Қожа Ахмет Йасауидің өмірі мен шығармашылығына арналады. Видеорлик көрсетіледі.

Жаңа сабақтың тақырыбы мен мақсатын және бағалау критерийлерімен таныстыру.

2- тапсырма:«Кластерлер»(«жүзімнің шоқтары»- деген мағынада ) идеялар мен ақпараттардың арасындағы байланыстары айқындауға арналған жазба кестелер. Негізгі тақырып тірек сөз шеңберге жазылады да, одан туындаған тақырыпшалар оның жан-жағына жазылып, шеңберленеді, оларды бір-біріне сызықтармен қосып, өзара байланыстары туралы әрбір топөз пікірлерін әңгімелейді.

Бағалау критерийлері:

1.Қожа Ахмет Йасауидің өмірі мен шығармашылығытуралы біледі.

2. Қожа Ахмет Йасауидің «Диуани хикмет» («Даналық кітабы») шығармасы 149 хикметтен тұратынын толық біледі.

3.Тақырыпты жүйелі, нақты қорытып, дәлелдей алады.

3- тапсырма

Оқулықпен жұмыс «Білгенге маржан» әдісі арқылы

Қожа Ахмет Йасауидің «Диуани хикмет» («Даналық кітабы») кітабындағы хикметтерінен үзіндіні мәнерлеп оқып, шығарманың тақырыбы мен идеясын анықтаңдар.

«Хикмет» сөзін қалай түсінгендігін, туған жерге деген сүйіспеншілігі, ғұмырдың мәңгі еместігі, өмір сүрудің мәні, адам бойындағы ізгі қасиеттерді дәріптеуі, рухани адамгершілік, имандылық тәрбиесі туралы ойлар айтылған.

"Диуан" - жинақ, "хикмет" - Алланың ақ жолы деген ұғымды білдіреді.

Бағалау критерийлері:

1.Өлеңді мәнерлеп оқи алады

2.Шығарманың тақырыбы мен идеясын анықтай алады

3. Қожа Ахмет Йасауидің «Диуани хикмет» («Даналық кітабы») кітабының бүгінгі таңдағы құндылығына баға бере алады..

Сөздік жұмысы.
Сопылық-ислам дініндегі бір ағым,рухани тазалық арқылы Аллаға жақындай түсу жолын іздейтіндер.
Қылует-халуат деген сөзден шыққан, («араб сөзі»оңашалану дегенді білдіреді) жер астында бір кісілік жертөле.
әзәзіл-діни: шайтан, ібіліс тәрізді қаскөй рух, бұл жерде ағартушы деген мағынада

Қыңбай-қарсыласпай жүрдім

Мақшар күні- о дүниедегі сұрақ күні

Ысырт көпірі- о дүниедегі қыл көпір

Жазмыш- әр адамның тағдыры күні бұрын жазылып қойылады деген түсінік

Күпірлік-асып-тасқандық
Пір – (парсы сөзі) жетекші, бастаушы
Сопылық – мұсылман дінінің суфизм деп аталған ағымы.
Зікір – Құдайды мадақтап айтылатын өлеңдер
Шариғат – ислам заңдары мен әдет-ғұрып жинағы
Мағрифат – дін жолын танып,оқып білу
Тариқат – сопылық идеясы
Хақиқат – Құдай және оған жақындау
Ғазиз – өте үстем
Ғафил – бейқам
Аят – Құран кәрім сүресіндегі ақ жол өлеңдер
Хадис – Мұхаммед пайғамбар жайлы әңгімелер

Ислам дінінің бес парызытуралысұрау : 
1. Зекет 
2. Намаз 
3. Ораза 
4. Қажылыққа бару 
5. Діндіуағыздау

4-тапсырма

«Білгір болсаң тауып көр»

Йасауи шығармасындағы сақтандырған 5 нәрсемен таныстыра отырып,кімнің даналық ойымен сәйкес келетіндігін анықтау,кестені толтыру:

Оқушылар осылай кесте толтыртып, олардан Абай мен Ахмет ілімінің үндестігінің бар, жоқтығын, бізді қандай жақсы қасиеттерге тәрбиелейтінін сұрау.
Бағалау критерийлері:

1. Қожа Ахмет Йасауидің даналық ойлары Абай ойларымен үндес екенін біледі.

2.Өз пікірлерін дәлелді жеткізе алады.

Ой толғаныс «Буриме» әдісі арқылы ұйқастарға өлең жолдарын құрастыру

Мұғалім тақтаға “Дүние –мүлікке құмартып, жаһан малын жиғандар”

Ұйқасын тап

Кітапты молда теріс оқыр,

..............................................

Мал құмар көңлі-бек соқыр,

...................................................

деп жазады. Осы ұйқастарды пайдалана отырып топтар бір шумақ өлең жазуы керек. (Мұғалім дайындаған критерий бойынша бағалау)

Сегіту сәті

Қожа Ахмет Йасауи кесенесі туралыбейнероликті тамашалаймыз.

5-тапсырма

«Венн диаграммасы»арқылы Қожа Ахмет Йасауи менӘбу Насыр Әл-Фарабидің ортақ қасиеттерін табу

ДЖИГСО әдісі арқылы Қожа Ахмет Йассауи хикметтерінің мазмұнын ашу

1-топ төрт шумақ

2-топ төрт шумақ

3-топ үш шумақ

(Мұғалім дайындаған критерий бойынша бағалау)

Бағалау критерийлері:

1.Екеуінің де өмірбаянын толық біледі.

2.Өз пікірлерін қорғай алады

6- тапсырма

Тест тапсырмалары 
1. Қожа Ахмет Йасауи кім? 
А) жазушы, ақын 
Ә) әнші, композитор 
Б) ақын, ойшыл, ұстаз, діни ағартушы, сопылардың бірі 
2.Қожа Ахмет Йасауидыңқай жерде дүниеге келген?
А) Отырар

Ә) Сыр бойы

Б ) Түркістан

3.Қожа Ахмет Йасауидың ұстазы Арыстанбаб кесенесі қай жерде? 
А) Түркістанда 
Ә) Отырарда 
Б) Талас-Шу бойында /2 мин/ 
4. Қожа Ахмет Йасауидың әкесі мен анасының есімдері

А) Ибраһим. Қарашаш

Ә) Ибраһим. Алтыншаш

Б) Ибраһим.Сұлушаш

5.Қожа Ахмет Йасауи қай қалада ұстаздық етті?

А) Мерке

Ә) Испиджаб

Б) Йасы

6.Қожа Ахмет Йасауидың Мұхаммед пайғамбардың жасынан артық өмір сүруді дұрыс көрмей,соңғы өмірін неше жаста жер астынада, қылуетте өткізді?

А) 61

Ә) 62

Б) 63

7.Қожа Ахмет Йасауидың шығармасы

А) Ақиқат сыйы

Ә) Диуани хикмет

Б) Ғылымдардың шығуы

8.«Ысырт көпір» сөзінің мағынасы

А) О дүниедегі қыл көпір

Ә) О дүниедегі сұрақ күні

Б) О дүниедегі азап күн

9. «Хикмет» сөзін қалай түсінесің?

А) Ғалым

Ә) Алланың ақ жолы

Б)Жинақ

10. Ахмет Йассауидың қанша шәкірті болған? 
А) 60000 
Ә)20000 Б) 90000

Бағалау критерийлері:

1. Тестке нақты

жауап бере алады.

Интерактивті тақта

Плакат, сурет,

маркер

Оқулық

А4 парағы

Интерактивті тақта

А4 парағы

Плакат, сызғыш,

маркер,

Интерактивті тақта

А4 парағы

Плакат, сызғыш,

маркер

Интерактивті тақта

А4 парағы

Интерактивті тақта

Аяқталуы

6 мин

Кері байланыс

БББ кестесі

Бағалау

Бағалау парағы. Критерий арқылы бағалайды.

1. Үйге тапсырма:«Қожа Ахмет Йасауи-ислам дәуірі әдебиетінің дамуына зор үлес қосқан ғұлама» тақырыбында шығарма жазу.

2. Қожа Ахмет Йасауи хикметтерін түсініп оқу.

Интерактивті тақта

БББ кестесі

Бағалау парағы.

Қосымша ақпарат :

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау – оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс.

• Үлгерімі төмен оқушыларға ЖАДА ұйымдастыру арқылы деңгейлік тапсырмалар беремін.

• Қабілеті жоғары оқушыларға жоғары дәрежелі сұрақтар қоямын.

(Оқушылардың ой-пікірлерін тыңдау, қарым-қатынас мәдениеттілігін ұстануларына түрткі болу, тапқырлық танытуын мадақтау, оқушының ерекше іс-қимылына лайықты мадақтаулар айту, есептің шешімін табуда тығырыққа тірелген оқушыға қолдау көрсету...)

• Бағалау критерийлері

• Бірін-бірі бағалау

• Топты бағалау

• Өзін-өзі бағалау

• Бағалау парақшалары

• Кері байланыс

Рефлекция. Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма? Бүгін оқушылар не білді? Сыныптағы ахуал қандай болды? Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма? Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен? Рефлекция

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1.Сабақты жаңа әдіс-тәсілдер пайдаланып өту – оқушылардың пәнге қызығушылығын арттырды.

2.Бағалау кезеңдерінде өзін-өзі, өзгені және топты бағалау – нақты бағалау критерийлерін бергендіктен табысты болды. Оқушылар әділ бағаланды.

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1) Топтық жұмыс, постермен жұмыс жасау.

2)Уақытты үнемдеу үшін пайдаланылған АКТ-лар оқытуды жақсарта алды.

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге көмектесетін не білді?

Келесі сабақтарыма жоспар құрғанда сабақтың теориялық емес, практикалық бағыттарына, өмірде қажеттілік тұстарына көбірек назар аударамын.