Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:8.1 Заттың агрегаттық күйлері

Мектеп: № 40 ЖББ орта мектебі

Күні: 19.10.2022ж

Мұғалімнің аты-жөні: Амиркожанова М.М

Сынып: 8«В»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ тақырыбы

Қайнау. Меншікті булану жылуы

Оқу мақсаты:

8.3.2.15 Меншікті булану жылуын анықтау

8.3.2.16 Қайнау температурасының сыртқы қысымға тәуелділігін түсіндіру

Сабақтың мақсаты:

1. Сұйықтың булану, қайнау процестерін білу, меншікті булану жылуын түсіну

2. Меншікті булану жылуының формуласын білу, есептер шығаруда қолдану

3. Қайнау температурасының атмосфералық қысымға тәуелділігін өмірмен байланыстырып түсіндіру

Бағалау критерийлері:

1. Сұйықтың қайнау және булану процестерін біледі, меншікті булану жылуын түсінеді.

2. Меншікті булану жылуының формуласын пайдаланып, есептер шығаруда қолданады

3. Қайнау температурасының атмосферелық қысымға тәуелділігін өмірмен байланыстыра түсіндіреді

Сабақ барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 мин

5 мин

10 мин

5 мин

5 мин

5 мин

5 мин

1.Оқушылармен сәлемдесу,түгендеу. Сабаққа дайындықтарын тексеру.

2. Оқушыларды топқа біріктіру.

Топ басшыларын сайлау.

Бағалау парағын тарату.

3.Үй тапсырмасын тексеру. «Суреттер сөйлейді әдісі»

Алдыңғы білімдерін пысықтау мақсатында оқушыларға тақтаға сурет бойынша сұрақтар беріледі.

Сұрaқтaр келесiдей болуы мүмкiн;

1. Қаныққан және қанықпаған бу дегенiмiз не?

2. Конденсaция құбылысын түсiндiр?

3. Булaну процесін түсіндір

4. Балқу дегеніміз не?

5. Қатаю дегеніміз не?

6. Кебу деген не?

Жаңа тақырып

Жаңа тақырып бойынша видеокөрсетілім көрсетіледі.

Сұйықтың бүкіл көлемі бойынша жүретін қарқынды булану процесі қайнау деп аталады. Сұйық қайнайтын температураны қайнау температурасы деп атайды.

1 кг сұйықты тұрақты температурады толығымен буға айналдыруға қажетті жылу мөлшеріне тең физикалық шама меншікті булану жылуы деп аталады.

Меншікті булану жылуын анықтайтын формула:

ХБ жүйесінде меншікті булану жылуының өлшем бірлігі- Дж/кг.

Сұйықты буға айналдыруға қажетті жылу мөлшерін анықтайтын формула:

1 – тапсырма. Топтық жұмыс.

1 топ:

Мәтін: Судың қайнау құбылысы

Мөлдір ыдыс ішіне су құйып, оны газ пешіне қойып қыздырғанда, уақыт өте келе ыдыстың түбі мен қабырғаларынан майда көпіршіктер байқалады. Судың астыңғы қабаттарындағы температурада олар үлкейіп, жоғары көтеріледі. Осы кезде біз қайнаған судың дыбысын естиміз. Су қызған кезде оның үстіңгі және төменгі қабаттарындағы температуралар теңеседі. Осы кезде көтерілген көпіршіктер одан сайын үлкейіп, жарылып сыртқа бу шығып, су бұрқылдап қайнай бастайды.

2 топ:

Мәтін: Қайнау температурасы

Сұйық қайнайтын температураны қайнау температурасы деп атайды. Судың қайнау температурасы-100°С. Әр сұйықтың қайнау температурасы әртүрлі. Себебі зат молекулаларының өара әсерлесу күші әртүрлі. Қайнау температурасы сыртқы қысымға байланысты. Су қайнаған кезде оның температурасы тұрақты болып қалады, яғни өзгермейді. Сұйықтың қайнауы энергияны жұту арқылы жүзеге асады.

3 топ:

Мәтін: Меншікті булану жылуы

1 кг сұйықты тұрақты температурады толығымен буға айналдыруға қажетті жылу мөлшеріне тең физикалық шама меншікті булану жылуы деп аталады. Меншікті булану жылуы r әрпімен белгіленеді. Меншікті булану жылуын анықтайтын формула:

ХБ жүйесінде меншікті булану жылуының өлшем бірлігі- Дж/кг.

Сұйықты буға айналдыруға қажетті жылу мөлшерін анықтайтын формула:

2 –тапсырма. Жеке жұмыс. «Қатесін тауып түзет»

Тақтаға физикалық шамалар сан мәндері, өлшем бірліктері мен формулалары қате жазылып беріледі. Әр оқушы жылдам қатені түзеп, дұрыс жауабын дәптерге жазады.

3-тапсырма. Жұптық жұмыс

1-жұп.

Aтaқты ғaлым Семенов-Тяншaнский өзiнiң Индияғa сaяхaтындa Гимaлaй тaуын aсты. Осы тaуды aсу сәтiнде оғaн және оның серiктерiне aуa жетпей бaстaры aйнaлды. Бәрiнен тaң болғaны қaйнaп жaтқaн судa ет мүлдем пiспедi. Қып қызыл шикi болып тұрып aлды.

1.Құрметтi топ мүшелерi ет неге пiспедi?

2.Бұл жaғдaй бiздегi Aлaтaудa мүмкiн бе?

3. Қaндaй aйырмaшылықтaр болуы мүмкiн?

2-жұп.

Aмерикaдaғы "Өлiм aнғaры" ойпaтындa 1778 ж aлғaшқы aлтын iздеушiлер өздерiн өте aуыр зaт бaсып тұрғaндaй сезiндi. Бәрiнен де aлтын iздеушiлер тaмaқ пiсiруге aрнaлғaн су қaйнaмaй көпке дейiн турып aлды. Отын жоқ шөл жерде су қaйнaу үшiн қыруaр отын қaжет болды.

1. Су неге қaйнaмaй тұрып aлды?

2. Су қaйнaу үшiн неге көп отын керек болды?

3. Бұл жaғдaй Қaзaқстaндaғы Шaрын шaтқaлындa болуы мүмкiн бе?

4- тапсырма. «Он сұрақ» әдісі

Оқулықтағы мәтін арқылы кесте толтыр

5- тапсырма. «Есептер сыры» әдісі

7-жаттығу

1.Қайнау температурасында алынған 3кг спиртті толығымен буға айналдыру үшін қанша жылу мөлшері қажет?

Жауабы: 2,56 МДж

2. Қайнау температурасындағы суды буға айналдыру үшін Q =10 МДЖ жылу мөлшері қажет болды.Бұл судың массасы қандай?

Жауабы:4,4 кг

3. Қайнау температурасындағы 500 г спиртті буландыру үшін қанша жылу жұмсалады.

Жауабы:0,43МДж

1.Мұғаліммен амандасады.

2.Қағаз қиындылары беріледі. Қағаз артында жасырылған тірек сөздер бойынша топқа бірігеді.

3. Белсенді қатысқан оқушыларға смайлик таратылады.

Әр топқа мәтіндер бөлініп беріледі. Мәтін бойынша сұрақтар құрастырылады, әр топ өз мәтіндерін оқып, оны өзге топтарға түсіндіреді, келесі кезекте құрылған сұрақтар өзге топтарға қойылып тақырыпты каншалықты меңгергені түсіндіріледі.

Физикалық шамалардың өлшем бірлігі мен формуласын дұрыс жаза алады

Дескриптор

1.Қайнау температурасын атмосфералық қысымда, тау бөктерімен жер асты ойпаттарымен байланыстырып сипаттайды.

2.Қайнау температурасының атмосфералық қысымға тәуелділігін түсіндіреді.

Оқулықтағы мәтінді оқып, сұрақтарға иә, жоқ деп жауап береді

Дескриптор:

1.Есептің мазмұнын түсінеді, шартын құра алады

2. ХБЖ-не келтіреді.

3.Формулаларды түрлендіріп қолдана алады, дұрыс есептеу жүргізеді.

смайлик

1 балл

«Мадақ

тау» әдісі

1 балл

1 балл

1 балл

1 балл

1 балл

Қима қағаз

дар

Видео көрсетілім

Оқу-лық

Презентация

Үлестірмелі қағаз

Үлестірмелі қағаз

Соңы

5 мин

Қорытынды. Сабақтың мақсатына оралу.

«Көңіл күй» рефлекциясы

Ү йге тапсырма: § 13 оқу. 7 жаттығу