Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университет

Философия және саясаттану факультеті

Дінтану және мәдениеттану кафедрасы

Мәдениеттану мамандығы 2 курс

Студент: Нұрмұхамбетова Қымбат

Жетекші: Аликбаева Маржан Башановна

#www.farabi.university

Тақырыбы: “Қайта өрлеу дәуірі: Өнер мен жаңа әлемнің оянуы”

Қайта өрлеу дәуірі (Ренессанс) — адамзат тарихындағы ең керемет және ғажайып кезеңдердің бірі. Бұл дәуір ортағасырлық қараңғылық пен шіркеудің шектеуінен шығып, жаңа идеялар мен шығармашылық еркіндікке жол ашқан заманауи ойлаудың негізін қалады. Шамамен XIV-XVII ғасырларды қамтитын бұл кезең өнер, ғылым, философия, әдебиет және архитектура саласында бұрын-соңды болмаған жаңалықтарды дүниеге әкелді.

Бұл кезеңді "Адамзаттың қайта оянуы" деп атасақ та артық емес. Ренессанс Италиядан бастау алып, кейін Еуропаның барлық бұрышына тарады. Дәуірдің негізгі идеясы — адамның орталық рөлін мойындау, оның қабілетін, ақылын және шығармашылық потенциалын дәріптеу. Гуманизм философиясы адамдарды тек дінмен емес, өздерінің жеке рухани және интеллектуалдық ізденістерімен де бағалауға шақырды. Қайта өрлеу дәуірі ең алдымен өнер әлеміне ұмытылмас өзгерістер әкелді. Егер орта ғасырда өнердің негізгі мақсаты діни тақырыптарды дәріптеу болса, Ренессанс кезінде суретшілер адамның сұлулығын, табиғаттың ғажайыптарын және эмоциялардың тереңдігін бейнелеуге ұмтылды.

- Леонардо да Винчи — өнердің әмбебап данышпаны. Леонардо да Винчи бұл дәуірдің нағыз символы болды. Оның еңбектері — өнер мен ғылымның үйлесімділігінің айқын көрінісі: «Мона Лиза» — жұмбақ күлімсіреуімен миллиондаған жанды баураған портрет. «Құпия кешкі ас» — композициядағы үйлесімділік пен эмоционалдық тереңдіктің ғажайып үлгісі.
Леонардо тек суретші емес, сондай-ақ өнертапқыш, ғалым және философ ретінде де танымал.

- Микеланджело — мүсін өнерінің құдіреті. Микеланджелоның туындылары Ренессанс өнерінің шарықтау шегі саналады. «Давид» мүсіні — адам денесінің идеал сұлулығы мен күшін көрсететін шедевр. Сикстин капелласының төбесіндегі фрескалар — бүкіл адамзат тарихының эпикалық бейнесі.

- Рафаэль — сұлулық пен үйлесімнің шебері. Рафаэльдің шығармаларында адам рухының нәзіктігі мен табиғаттың сұлулығы тамаша үйлесім тапқан. Оның «Афин мектебі» туындысы білім мен философияны дәріптеген нағыз өнер туындысы болды.

Қайта өрлеу тек өнерде емес, әдебиет пен философияда да шарықтау дәуірін бастан кешірді. Данте, Петрарка және Боккаччо сияқты қаламгерлер жаңа әдеби бағыттың негізін қалады.

- Данте Алигьери өзінің «Құдіретті комедиясы» арқылы адамзаттың жердегі өмірі мен рухани ізденісін терең зерттеді.

- Петрарка гуманизмнің «атасы» ретінде адамның ішкі әлемін ашуға назар аударды.

Бұл дәуірде архитектура да жаңа биіктерге көтерілді. Қайта өрлеу стилі классикалық грек-рим дәстүрлерін қайта жаңғыртып, ғимараттардың симметриясы мен үйлесімділігіне ерекше көңіл бөлді. Филиппо Брунеллески — перспективалық заңдылықтарды архитектурада қолданған алғашқы тұлғалардың бірі. Оның жобалаған Флоренция соборының күмбезі Ренессанс архитектурасының символына айналды. Донато Браманте — Римдегі Әулие Петр соборының құрылысын бастаған сәулетші.

Ренессанс бізге тек өнерді ғана емес, өмірдің әрбір сәтіне, әрбір бөлшегіне махаббатпен қарауды үйретті. Бұл дәуірде адамдардың жүрегі мен ойы қайта оянып, әлемге жаңа көзқараспен қарауды бастады.

Қайта өрлеу дәуірінің рухы бізге әлі күнге дейін шабыт сыйлап келеді. Өнер мен сұлулыққа ашылған осы терезе арқылы адамзат өзінің шексіз мүмкіндіктерін қайта-қайта ашуда!