Ұзақ мерзімді жоспардың

тарауы: 7-бөлім. Спорт. Белгілі спорт жұлдыздары.

Мектеп: «№1 Марқакөл орта мектебі» КММ

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Шаяхметова Г.М.

Сынып: 6

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы:

Ерен күш иесі – Қажымұқан. 3-сабақ.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

6.О.5. Мәтіннен негізгі және қосымша ақпаратты, көтерген мәселені анықтауға бағытталған нақтылау сұрақтарын құрастыру.

6.Ж.2. Жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай құрылымын сақтай отырып мінездеме құрастырып жазу.

6.ӘТН.4.2. Етістіктің түрлері мен салт, сабақты етістіктердің тіркесімдік мүмкіндігін ауызша және жазбаша тілдесім барысында қолдану.

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар орындай алады:

Мәтіннің мазмұнын түсінеді, сұрақ қою арқылы нақты ақпараттарды табады.

Жанрлық ерекшелігіне сай мінездеме құрастырады.

Етістіктің түрлері мен салт, сабақты етістіктерді ажыратады.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Мәтіннен қосымша ақпаратты тауып, көтерілген мәселе бойынша өз ойларын білдіреді.

Жанрлық ерекшелігіне сай құрылымын сақтай отырып, қосымша ақпаратты тауып мінездемені түрлендіріп жазады.

Етістіктің түрлерін тілдесім барысында қолданады.

Кейбір оқушылар орындай алады:

Мәтіндегі ақпаратты пайдалана отырып қазіргі спорт жұлдыздарымен байланыстыра отырып ойларын тұжырымдайды.

Қажымұқан мен орыс балуаны Иван Поддубныйдың жетістіктерін салт, сабақты етістіктерді пайдалана отырып салыстырады.

Бағалау критерийі

• Мәтін мазмұнын түсінеді.

• Сұрақ қою арқылы нақты ақпараттарды анықтайды.

• Жанрлық ерекшелігін сақтай отырып, мінездеме жазады.

• Мәтіндегі етістіктің түрлері мен салт, сабақты етістіктерді ауызша және жазбаша тілдесім барысында дұрыс қолданады.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар орындай алады:

- Мәтін мазмұнымен танысып ақпараттарды анықтайды, мәтін мазмұны бойынша сұрақтар әзірлейді.

- Ақпараттарды саралай отырып, ойларын тұжырымдап жеткізеді.

- Ақпараттарды пайдалана отырып мінездеме жазады.

- Мәтіндегі етістіктің түрлері мен салт, сабақты етістіктерді ауызша және жазбаша тілдесім барысында дұрыс қолданады.

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер:

Күш атасы, жасынан-ақ, ерен күш, әр мезет, балуан, күрес, күрес мектебі, үлкен күрес, бас бәйге, алтын медаль, қажы, қазақ батыры, жарыстар, күші асқан, спорт өнері, т.б.

Диалогтер мен жазу үшін қолданылатын тіркестер:

Кең тарап кеткен, себебі жоқ емес, сәби дүниеге келеді, таңқалдырып жүреді, кеңес береді, белдеседі, құп алады, жеңеді, жығады, жерін басады, атақ береді, жасы қартаң тарту, атын беру, медаль алған екен, ескерткіш орнатылған, аты берілген, т.б.

Талқылауға арналған сұрақтар:

- «Қазақ балуаны» деген сөз тіркесін қалай түсінесің?

- «Балуан» деген атау кімдерге беріледі?

- Балуан Шолақ, Жақсылық Үшкемпіров, Қажымұқан Мұңайтпасов туралы не айтар едің?

- Қажымұқанның үлкен күрес өнеріне келуіне кім себепші болды деп ойлайсың? Неге?

- Мұқанның Қажымұқан аталып кетуінің себебі неде деп ойлайсың?

- Күш атасы Қажымұқанның күрес ойындарында алатын орны жайында не айтар едің?

Құндылықтарға баулу

6. «Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы» құндылығы негізінде қазақтың рухы мықты, дені сау, патриот ұрпағын тәрбиелеу.

Пәнаралық байланыс

Тарих, дене шынықтыру

Тақырып бойынша алдыңғы білім

Қажымұқан Мұңайтпасовтың кім екенін біледі. Етістіктің түрлерін біледі.

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың

басы

2 минут

1 минут

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі. Психологиялық ахуал орнату.

«Шексіздік амандасу» әдісі

Оқушылар ортаға шығып, ішкі және сыртқы шеңбер жасап тұрады. Оң және сол қолдарын айқастыра бір бірімен амандасады.

Топқа бөлу: «Таңдауыңды жаса» әдісі.

Үстел үстіне штангының, киманоның, гірдің суреттері жатады. Соларды таңдау арқылы топқа бөлінеді.

1-топ Балуан 2-топ Қажы

3-топ Мұқан

1-тапсырма: Үй тапсырмасын сұрау. Ж.Ж.

«Құс тұмсығы» әдісі бойынша оқушылар сұрақ әзірлеп келеді. Сол сұрақтарын көрші топтарға жасырады.

Сұрақтар үлгісі:

1. Қазақтың қандай ұлттық ойындары бар?

2. Көкпар ойынының ерекшелігі қандай?

3. Асық ойынының ерекшелігі неде?

Дескриптор:

1. Сұрақ әзірлейді.

2. Сұрақтарға жауап береді.

Қ.Б. «Екі жұлдыз бір тілек» әдісі арқылы мұғалімнің бағалауы.

«Көңілді қалпақ» ойыны арқылы тақырыпты болжау.

Оқушылар шеңбер бойына тұрады. Мұғалім әнді қосқан кезде, оқушылар қолдарындағы қалпақты шеңбер бойындағы балаларға кезектесіп кигізуі тиіс. Әуен тоқтағанда қалпақ кімнің қолында болса, сол оқушы сұраққа жауап береді. Оқылым алды сұрақтары:

- «Қазақ балуаны» деген сөз тіркесін қалай түсінесің?

- «Балуан» деген атау кімдерге беріледі?

- Балуан Шолақ, Жақсылық Үшкемпіров, Қажымұқан Мұңайтпасов туралы не айтар едің?

- Қажымұқанның үлкен күрес өнеріне келуіне кім себепші болды деп ойлайсың?

- Мұқанның Қажымұқан аталып кетуінің себебі неде деп ойлайсың?

- Күш атасы Қажымұқанның күрес ойындарында алатын орны жайында не айтар едің?

http://www.muftyat.kz/kz/article/428

https://powersports.kz/p16864123-1010-ganteli-razbornye.html

http://stan.kz/eski-gir-tasynyn-kuramynda-palatiy-me/

https://www.olx.kz/kk/obyavlenie/kimono-dlya-kazaksha-kures-po-rostam-160sm-180sm-azasha-kres-ID9Nldz.html

https://infourok.ru/prezentaciya-po-fiziku-manometrlersorilar-sinip-1751863.html

https://www.christys-hats.com/fashion-top-hat

Сабақтың ортасы

30 минут

10 минут

2 минут

3 минут

8 минут

7 минут

2-тапсырма: Т.Ж. «Аударыспақ» әдісі.

Мәтінді түсініп оқы. Нақтылау сұрақарын құрастыр.

Қажымұқан Мұңайтпасов (1883-1948)

Қазақта «Күш атасы - Қажымұқан» деген сөз кең тарап кеткен. Оның себебі де жоқ емес. 1883 жылы Ақмола облысы Қараөткел ауданында Мұқан (Қажымұқан) атты сәби дүниеге келеді. Ол жасынан-ақ ерен күшімен әр мезет ауылдастарын таңқалдырып жүреді. Мұқан 18 жасында алғаш рет Омбы қаласында ашылған циркте орыс балуаны И.Злобинмен белдеседі. И.Злобин оған Петербургтегі күрес мектебінде оқуға кеңес береді. Бұл ақылды құп алған Мұқан осы мектепте екі жыл оқып, үлкен күрес өнеріне жолдама алады. Сөйтіп, Мұқан Германияның Кельн қаласында неміс балуаны Генрих Веберді жеңеді, Риге қаласында да бас бәйгеге ие болады. 1910 жылы Варшава қаласында өткен халықаралық жарыста кіші алтын медальді Америкада, Аргентинаның астанасы Буэнос Айрес қаласында еркін күрестен үлкен алтын медальді жеңіп алады.

1911 жылы Мұқан Стамбулда түріктің атақты балуаны Нұрлыны жығады, сол үшін «қажы» атағына ие болып, Қажымұқан атанады. Саратов қаласында ашылған ағайынды Нижатиндер циркінде қазақ батыры бірінші рет осы «Қажымұқан» деген атпен күреске шығады. Бұдан әрі балуан Тегеран мен Кабулда, Мекке мен Мединеде өткен жарыстарда жеңістерге жетті.

Қажымұқанмын қазақта күшім асқан,

Достарым алып балуан орыстардан.

«Черный Иван» атанып он екі жыл,

Жиырма төрт латыншаның жерін басқам, -

деп жырлаған екен балуанның өзі.

1927 жылы ҚазКСР орталық Комитетінің Президиумы Қ.Мұңайтпасовқа «Қазақ даласының батыры» деген атақ берді. Ұлы Отан соғысы жылдарында жасы қартаң тартып қалған балуан күш өнерін көрсетіп жүріп жинаған 100 мың сом ақшасына ұшақ жасатты да, оған Амангелді Имановтың атын беріп, майданға жібереді. Осы ұшқышпен қазақ ұшқышы Қажытай Шалабаев 120 рет жауынгерлік тапсырма орындайды.

Спорт өнері жолында Қажымұқан 148 алтын, күміс, қола медаль алған екен. Алып күш иесі Қажымұқан 1948 жылы 12 тамызда қайтыс болды. Темірланда Құжымұқанға ескерткіш орнатылған. Астана, Шымкент қалаларында стадиондарға балуанның аты берілген және бірнеше қалаларда Қажымұқан атындағы көшелер бар.

(«Әлемдік және ұлттық спорт ойындары»)

Дескриптор:

1. Мәтінді түсініп оқиды, сұрақтар әзірлейді.

2. Әр топ сұрақарын қағазға жазады.

3. Сағат тілі бойынша сұрақтарын өзге топтармен ауыстырып, жауап береді.

Қ.Б. Алтын, күміс, қола медальдар беру арқылы мұғалімнің бағалауы.

Сергіту сәті

Спортқа байланысты дене жаттығуын жасату. (Интербелсенді тақтада видео қосылып тұрады)

3-тапсырма: Ж.Ж. «Сандар сөйлейді» әдісі

Мәтін бойынша оқиғаларды кестеге орналастыр.

Дескриптор:

- Мәтіндегі сандарға мән беріп оқиды.

- Болған оқиғаларды анықтайды.

- Оқиғаларды кестеге орналастырады.

Қ.Б. «Бас бармақ» әдісі бойынша мұғалімнің бағалауы.

4-тапсырма: С. «Чемпион орындығы» әдісі

Мәтін негізінде және қосымша ақпарат тауып, Қажымұқанға мінездеме жаз. (Қабілеті нашар оқушыға қосымша сөз тіркестерін беріп қолдау көрсетемін)

Үздік мінездеме жазған оқушы чемпион орындығына отырып оқиды.

Дескриптор:

1. Оқылым мәтініндегі деректерді және қосымша ақпаратты пайдаланады.

2. Қажымұқанға мінездеме құрастырады.

Қ.Б: Ең үздік деп танылған мінездеме иесіне кубок беру арқылы мұғалімнің бағалауы.

5-тапсырма. Ж. «Түртіп алу» әдісі

Мәтіннен болымды, болымсыз, салт, сабақты етістіктерді теріп жаз. (Итербелсенді тақтадан ережелерін көрсету арқылы көпіршелерді қолданамын)

Дескриптор:

1. Мәтіннен болымды, болымсыз, салт, сабақты етістіктерді табады.

2. Кестені толтырады.

Қ.Б: Жұлдызша беру арқылы мұғалімнің бағалауы.

ЖОБА Қазақ тілі оқулығы «Атамұра» баспасы

Б.А.Әрінова, Г.М.Раева, Г.С.Каримова

144-145 бет

http://vesti.kz/universiada/176003/

https://www.youtube.com/watch?v=9mnM6j4i46s

http://www.myshared.ru/slide/1016797/

http://sabaq.kz/7752/%D0%BA%D0%BE%D

http://www.olymp-ekt.ru/plugins/catalog/item/id/4151

https://kopilkaurokov.ru/nachalniyeKlassi/uroki/mamandyktardynbrizhaksy

Интербелсенді тақтада:

Болымды етістік. Етістік негізгі түбірде де, туынды түбірде де қимылдың іс-әрекеттің болуын білдіреді.
Мысалы: кел-ді — сен кел, бер-ген-біз — сен бер т. б. Болымсыз етістік — қимыл, іс-әрекеттің болмауын, жүзеге аспауын білдеретін етістік. Қимыл, іс-әрекеттің яғни етістік білдіретін мағынаның жүзеге аспауы, болмауы арнайы грамматикалы амал-тәсілдер арқылы беріледі. Ол етістіктің негізгі, туынды, күрделі түбірлеріне, етіс, күшейтпелі етістік тұлғапарына -ма, -ме, -ба, -бе, -па, -пе қосымшасы қосылу арқылы жасалады.

Салт етістік — табыс септікті сөзді қажет етпей, түрлі қосымшалы сөздермен тіркесіп келетін етістік түрі.  Салт етістікті сабақтыға айналдыруда -тыр, -тір, -дыр, -дір, -ғыз, -гіз, -қыз, -кіз, -ыр, -ір, -т секілді өзгелік етіс жұрнақтары (ағаш өсті — ағашты өсір; орындықта тұр — орындықты тұрғыз, т.б.), ал сабақты етістікті салт етістікке айналдыратын -ыл, -іл, -л, -н тәрізді ырықсыз, өздік етіс жұрнақтары (сабақты оқы — сабақ оқылды; кітапты ал — кітап алынды, т.б.) үлкен рөл атқарады.

Сабақты етістік — табыс септігіндегі сөзді керек ететін етістік түрі. Табыс септікті тура толықтауышты меңгеру немесе меңгере алмау қасиетіне қарай етістіктер салт және сабақты болып бөлінеді.

Сабақтың

соңы

1 минут

2 минут

2 минут

Үйге тапсырма:

«Қазіргі спорт жұлдыздары» тақырыбында эссе жаз.

Кері байланыс:

«Жеңімпаз белдігі»

1 орын: Қызыл белдік

2 орын: Көк белдік

3 орын: Сары белдік

Рефлексия.

«Чемпион баспалдағы»

1. Бүгін не үйрендім?

2. Сабақ бойынша нені түсінбедім.

3. Келесі сабақта қандай мәселеге көңіл аудару керек.

http://www.ardaktylar.kz/sport/item/393-azhym-an-m-ajtpas-ly

http://www.dodasport.kz/archives/category/

https://kopilkaurokov.ru/nachalniyeKlassi/planirovanie/ss-dybysy-mien-rpi

Қосымша мәлімет

Саралау – оқушыға мейлінше қолдау көрсетуді қалай жоспарлайсыз?

Қабілетті оқушыға тапсырманы қалай түрлендіресіз?

Бағалау – оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс – денсаулық және қауіпсіздік, АКТ-мен байланыс. Құндылықтармен байланыс (тәрбие элементі)

Көпшілігі орындай алады:

1.Мақсат бойынша саралау: оқушылардың басым бөлігі, көпшілігі, кейбір оқушылар үшін орындалуы қолжетімді тапсырмалар сараланды.

Барлық оқушылар орындай алады:

Мәтіннің мазмұнын түсінеді, сұрақ қою арқылы нақты ақпараттарды табады.

Жанрлық ерекшелігіне сай мінездеме құрастырады.

Етістіктің түрлері мен салт, сабақты етістіктерді ажыратады.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Мәтіннен қосымша ақпаратты тауып, көтерілген мәселе бойынша өз ойларын білдіреді.

Жанрлық ерекшелігіне сай құрылымын сақтай отырып, қосымша ақпаратты тауып мінездемені түрлендіріп жазады.

Етістіктің түрлерін тілдесім барысында қолданады.

Кейбір оқушылар орындай алады:

Мәтіндегі ақпаратты пайдалана отырып қазіргі спорт жұлдыздарымен байланыстыра отырып ойларын тұжырымдайды.

Қажымұқан мен орыс балуаны Иван Поддубныйдың жетістіктерін салт, сабақты етістіктерді пайдалана отырып салыстырады.

2. Нәтиже және жауап бойынша саралау: түрлі деңгейдегі жауап күтілетін және қабылданатын барлық оқушыларға бірдей тапсырмалар сараланды. «Құс тұмсығы», «Аударыспақ» әдістерін қолданып сұрақ-жауап әрекетін дамытамын.

3. Ресурс немесе мәтін бойынша саралау: оқулықтағы, интернет желісіндегі мәтіндерді пайдаланады. АКТны қолданамын.

4. Оқушыға жеке қолдау көрсету бойынша саралау: Интербелсенді тақтадан көпіршелер ұсынамын. (етістіктің болымды, болымсыз, салт, сабақты етістіктер ережесі)

Қалыптастырушы бағалау арқылы:

1-тапсырмадан соң:

«Екі жұлдыз, бір тілек»

2-тапсырмадан соң:

«Алтын, күміс, қола медаль»

3-тапсырмадан соң:

«Бас бармақ»

4-тапсырмадан соң:

«Кубок беру»

5-тапсырмадан соң:

«Жұлдызша»

Тарих, дене шынықтыру

Интербелсенді тақта

6. «Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы»

Сабақ бойынша рефлексия

• Сабақ мақсаты мен оқу міндеттері орындалды ма, қолжетімді болды ма?

• Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқу мақсатына қол жеткізбеген болса неліктен деп ойлайсыз?

• Сабақ қалай және қандай деңгейде өтті?

• Жоспарланған саралау дұрыс іске асты ма? (тапсырмалар сәйкес болды ма?)

• Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба?

• Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма, неліктен?

• Осы жоспарға қандай өзгеріс енгіземін және неге?

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты):

Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты):

Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?