Қанның құрамы мен қызметі

Күні:08.11.2018ж

Сынып: 8

Мектеп: Жамбыл атындағы орта мектеп

Мұғалімнің аты-жөні: Ақбұзауова Н.Қ

Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Қанның құрамы мен қызметі. Қан түйіршіктері: эритроцит, лейкоциттер, тромбоциттер. Плазма. Қанның қызметі:транспорттық, гомеостаздық, қорғаныштық

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

8.1.3.1 қан құрамы мен қызметін сипаттау

Сабақтың мақсаты

Қан құрамы мен қызметі және қанның формалы элеметтерінің құрылысының ерекшеліктерін сипаттау

Бағалау

критерийлері

Тілдік мақсаттар

Құндылықтарды дарыту

Пәнаралық байланыс

химия

АКТ қолдану дағдылары

Бейнетаспа

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру

Ұйымдастыру кезеңі.

Амандасу. Психологиялық ахуал туғызу.

Стикер арқылы 3 топқа бөлемін

І эритроцит

ІІ тромбоцит

ІІІ лейкоцит

Миға шабуыл әдісі арқылы сұрақтар қою

Үй тапсырмасын тексеру 
1.Организмнің ішкі ортасы неден түзілген?

2.Ұлпа сұйықтығы дегеніміз не?Оның маңызы неде?

3.Қан қандай ұлпаға жатады?

4. 1 тәулікте қанша литр лимфа түзіледі?

Шаттық шебері

Сабақтың ортасы

Мәтінмен жұмыс

І эритроцит Қанның қызметін қандай?

ІІ тромбоцит Қанның құрамы

ІІІ лейкоцит Қан плазмасының құрамында қандай заттар бар?

Топтық жұмыс:

1 тапсырма:«Мағынаны тану» әдісі (постер жасау, видео роликтер қанның жасушаларының қызметі)

1 топ «Эритроциттер, құрылысы, қызметі»

2 топ «Лейкоциттер, құрылысы, қызметі»

3 топ «Тромбоциттер, құрылысы, қызметі»

2 тапсырма: «Функционалдық сауаттылыққа байланысты есептер»

І- топ.Қалыпты жағдайда жүрек 1 минут ішінде орта есеппен 5 литр қанды тамырларға айдаса, 1 сағатта және 2 тәулікте қанша мөлшерде қан айдайды?(1 сағ 300л, 24х2х300)

ІІ – топ. 1 минут ішінде денедегі қан жүрек арқылы екі рет өтеді, сонда 2 тәулікте қанша рет өтеді?(1 сағ 120рет, 24х2х120)

ІІІ- топ Проблемалық сұрақ
Тұрмыстық газ бен пештегі отын толық жанбаған кезде түзілген иіс газы гемоглобинмен берік химиялық қосылыс түзеді. Осы газбен ұзақ уақыт тыныс алғанда, адам неліктен өліп кетеді?

3 тапсырма Сәйкестендіру тестісі

І топ Дұрыс жауапты таңда
□ плазма – қанның мөлдір, түссіз сұйықтығы;
□ плазма құрамында 58 – 70 % су бар;
□ плазма құрамында 90 – 92 cу бар;
□ плазма құрамында 0, 2 – 1, 8 % cу бар;
□ фибриногені жоқ қан плазмасы сарысу деп аталады.
□ плазма құрамында 7 – 8% нәруыз бар;
□ плазма барлық қанның 55% - ын құрайды;
□ плазма барлық қанның 65% ын құрайды;

ІІ топ. Эритроциттерге тән қасиеттерді таңда.
1) Қызыл қан жасушалары;
2) 1 мм3 қанда олардың 6 – 8 мыңы бар;
3) 1 мм3 қанда олар 4, 5 – 5 млн болады;
4) Сүйек кемігінде түзіледі;
6) Қызметі – қанды ұйыту;
7) Тіршілік ұзақтығы – 120 тәулік;
8) Ядролық жасушалар;

ІІІ топ. Мәтіндегі бес қатені тап, олардың астын сызып, дұрыс жауаптарын жаз.

Эритроциттер – қызыл қан жасушалары. Олар өте кішкентай. 1мм3 қанда олардың 10 млн болады. Бұл – өз беттерінше қозғала алмайтын, шар пішіндес жасушалар. Жасушалардың ішінде нәруыз бен мыстың қосындысы - гемоглобин бар. Эритроциттер көкбауырда түзіліп, сүйек кемігінде бұзылады. Олардың негізгі қызметі - нәрлі заттарды тасымалдау.

5 тапсырма: «Сандар сыры»

1. 4,5-5 л – қанның жалпы қалыпты мөлшері.

2. 45 % - қандағы формалы элементтер.

3. 90 % - қан құрамындағы су.

4. 7-8 % - нәруыздар.

5. 0.9% - плазмада минералды тұздар.

6. 120 күн – эритроциттердің тіршілік ұзақтығы.

7. 2-4 күн– лейкоциттердің тіршілік ұзақтығы

8. 6-8мың – 1 м³ қандағы лейкоциттер саны.

9. 55% - қан флазмасының көлемі.

10. 0,12%-плазмада еріген глюкоза

11. 8-11 күн- тромбоциттердің тіршілік ұзақтығы

4-тапсырма: «Қан аруларын білесіз бе?»

1. Гемофилия ауруы-

2. Қан аздық ауруы –

3. Ақ қан ауруы -

Қосымша ақпарат

Эритроцит – қанның қызыл түйіршіктері. Диаметрі 7 – 10 мкм – ге дейінгі екі беті ойыс диск тәрізді. Жетілгендерінде ядро болмайды. 1 мм ³ қанда 4, 5 – 5 млн эритроцит болады. Эритроцитте қанға қызыл түс беретін гемоглабин болады. Гемоглабиннің негізгі қызметі оттекпен көмірқышқыл газын тасымалдау. Эритроциттің тіршілік ұзақтығы 120 күн. Гемоглабин оттегімен қосылып оксигемоглабин түзеді.
Гемоглобин оттектен басқа иіс газымен қосылып, карбоксигемоглабин түзеді.
Адамның эритроциттерінің диаметрі 7, 5 мкм, қалыңдығы 1 - 2 мкм. Қанның 1 мм3 - де шамамен 4, 5 – 5 млн, жаңа туған нәрестенің 1 мм3 қанында 6 - 7 млн эритроцит бар. 3 айдан соң оның мөлшері азайып, қалыпты мөлшерге (5 млн) келеді..
- орташа тіршілік ұзақтығы 120 күн.
- сүйектің қызыл кемігінде түзіледі.
- бауыр мен көкбауырда жойылып отырады.
- қызметі: өкпеден ұлпаларға оттегіні, ал ұлпалардан өкпеге көміртегіні тасымалдайды.
Дені сау адамда қанша қан жасушалары болады?

(25 триллон эритроцит, 80 миллиард лейкоцит,2 триллион тромбоцит)

.

Таныстырылым, оқулықпен жұмыс

Аяқталуы

Жаңа сабақты бекіту.

Б.Ү.Ү. кестесі.

Сабақтың соңы

.

Рефлексия

Бүгінгі сабақта болған көңіл – күйді бас бармақ саалынған суреттер арқылы бағалау.

Кері байланыс. «Бағдаршам» арқылы оқушылардың психологиялық жағдайын, тақырыпты меңгеру барысындағы өзін-өзі бағалауын анықтау.

Бас бармақтар

Дифференциация – оқушыларға көбірек қолдау көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай тапсырмалар қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін тексеру жоспарыңыз?

Пәнаралық байланыс

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы
АКТ
Құндылықтармен байланыс (тәрбие)

Қолдау көрсету.

Қабілеті жоғары оқушылар берілген есептер мен тапсырмаларды орындай алавды

Оқушылар өздері жасаған бет-бейнелеріне қарап бір-біріне көңіл- күйлерін айтады. (қуанышты, көңілді, көңілсіз, ашулы)

Математикаі сабағында

Оқушыларды бір-біріне деген құрмет көрсетуіне