Сабақ № 29

Сабақтың тақырыбы:

Қанның ұюындағы тромбоциттердің рөлі

Мұғалімнің аты-жөні: Г.И.Максутова

Күні: 15.12

СЫНЫП: 8

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспаған оқушылар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

Тромбоциттердің құрылысы мен қызметі жайлы білімдерін қалыптастыру.

Қанның ұюы қалай жүретіндігі туралы ұғындыру.

Сабақ нәтижесі:

Тромбоциттердің құрылысы мен қызметі жайлы білімдерін қалыптасады.

Қанның ұюы қалай жүретіндігі туралы ұғынады.

Бағалау критерийі

Тақырыптың маңызын түсіндіреді. Жеке, жұптық, топтық тапсырмаларды орындай алады. Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.

Тілдік құзіреттілік

Қанның ұюы. Тромбоциттер. Тромбопластин. Фибриноген. Фибрин. Қальций ионы. К витамині. Оттек. Гемофилия.

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  әртүрлі  заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.

Пәнаралық байланыс

Музыка, қазақ тілі.

Сабақтың жоспары

Жоспарланғануақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық: Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күніне орай тілек айту

«Миға шабуыл» әдісі

Үй тапсырмасына байланысты сұрақтар қоямын.

1. Қан құрамына кіретін заттар? (плазма, эритроциттер, лейкоциттер, тромбоциттер)
2. Қанның қызыл жасушаларын қалай атаймыз?  (Эритроцит)
3.Эритроциттер қайда түзіледі? (Сүйектің қызыл кемігінде, көкбауырда)
4.Ақ қан түйіршіктерін қалай атаймыз? (Лейкоцит)
5.Фагоцитозды ашқан кім?  (И.Мечников)
6. Лейкоциттер қайда бұзылады?(көкбауырда)  
7. Лейкоциттер не арқылы қозғалады? (жалғанаяқтар)
8.Оттегін тасымалдайтын нәруыз? (гемоглобин)
9.Ядросы жоқ қан жасушасы? (эритроциттер)
10. Қандағы түссіз сұйықтық (плазма)

Сұрақтарға жауап бере отырып, өткен тақырыпты естеріне алады және диалогтық қарым-қатынасқа түседі.

Ортасы

Білу және түсіну

Берілген мәтіндерді балалар оқып алады.

Әр топ өздеріне берілген тапсырманы топтасып жұмыс жасайды.

1 мәтін:

Тромбоцит — қанның ұюын қамтамасыз ететін қанжасушасы.

Тромбоцит — құстан бастап төменгі сатыдағы омыртқалы жануарлар қанында болады. Сүтқоректі жануарлар қанында тромбоцит орнында пішіні әртүрлі (дөңгелек, сопақ, ұршық тәрізді т.б.) ұсақ денешіктер — қан табақшалары болады. Тромбоцит — сүйектің қызыл кемігіндегі ірі жасушалар — мегакариоциттерден жетіледі. Қан табақшалары мегакариоциттер цитоплазмасының мөлшері екі-үш мкм ядросыз бөлікшелері.

Олар қанда топтасып орналасады. Қан табақшалары жақсы боялатын дәнді орталық бөлігі

• грануломерден (хромомерден) және біркелкі (гомогенді), шеткі бөлігі — гиаломерден тұрады.

• протеин, май, көмірсулар жатады.

ядросыз, ұсақ денешіктер (диаметрі 2 – 5 мкм) – қан табақшалары болады. Қалыпты жағдайда ересек адамның 1 мм қанында 180 – 320 мың тромбоцит кездеседі

2 мәтін:

Қанның ұюының бейімделгіш маңызы зор, тамырлар зақымданған жағдайда организмді қансыраудан сақтайды. Сонымен қатар, тамырларда айналатын қанның ұйып қалмауы да өте маңызды. Дені сау адамның ұсақ тамырлары жарақаттанған кезде қан кету 3 – 4 минутта тоқтайды. Бұл тамырлардың тарылып, жарақат шетіне жабысып қалатын тромбоциттердің бірігуіне байланысты. Осы кезде тромбоциттердің бір бөлігі бұзылып, олардан тромбопластин ферменті, сондай – ақ тамырлардың тарылуы мен күрделі химиялық реакциялар тудыратын биологиялық белсенді заттар босап шығады. Тромбопластин қатысында кальций иондары және атмосфералық оттек бар болса, күрделі ферменттік реакциялар нәтижесінде плазманың ерігіш нәруызы – фабриноген ерімейтін фибринге айналады. Фибрин жіпшелері жарақат орнында эритроциттер, лейкоциттер, тромбоциттер тұрып қалатын тығыз талшықты тор түзіп, ұйыған қан – тромб пайда болады. Қалың тромб тамырды бітеп, қан кету тоқтайды. Тромбопластин, фибриноген, фибрин және кальций иондарынан басқа қанның ұюына бірнеше ферменттер, К витамині, міндетті түрде оттек қатысады.

Оқулық.

Кеспе мәтіндер.

Қолдану

Постер жасап топ алдында қорғайды.

Талдау

1. Тромбоциттердің құрылысы мен қызметі қандай?
2. Қан ұюының қандай маңызы бар?
3. Протробин дегеніміз не?

Дәлелдер мен айғақтар жинайды. Ортаға шығып айтып береді.

Сергіту сәті

(оқушылар орнынан тұрады топ атаулары туралы мәліметтер келтіріледі, сол берілген мәліметке сәйкес топтасы)

1. Олар біздің денемізге тірек болып, дене пішінін сақтайды, қорғаныштық және қан түзілу қызметін атқарады, зат алмасуға қатысады. (Сүйек)

2. Олар біздің денемізді тік бағытта ұстайды және денеміздің түрлі қалыпқа келуіне мүмкіндік береді. (Бұлшықеттер)

3. Олардың адам организмінде орташа алғанда 25 триллионы бар. Олар болмаса біздің организміміз оттексіз қалар еді (эритроциттер)

4. Олар белсенді қозғалады. Мечников олар өте тойымсыз деп, ұстап алған нәрселерінің бәрін сіңіріп алатынын зерттеген. (лейкоциттер)

Миды шынықтыру тапсырмасын орындайды.

Аяқталуы

Сабақты бекіту

Синтез Топтық тапсырма

Сызылған дайын кесте

Бағалау

Кері байланыс

Рефлексия

«Бір ауыз сөз»

Оқушылар стикерге сабақ туралы бір ауыз сөз жазып, оны тақтаға жапсырады.Өз ойларын түсіндіріп береді. Стикерлерге сабақты бағалайтын келесі сөздерді жазуға болады. (Ұнады,қажет,пайдалы, білдім, үйрендім,қызықты, ұмтылдым,есте сақтадым)

Бағалау парақшасы

Түрлі –түсті стикерлер

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша

көмек көрсетуді қалай

жоспарлайсыз? Сіз

қабілеті жоғары

оқушыларға тапсырманы

күрделендіруді қалай

жоспарлайсыз?

Бағалау - Оқушылардың

үйренгенін тексеруді

қалай жоспарлайсыз?

Пəнаралық байланыс

қауіпсіздік жəне еңбекті

қорғау ережелері

АКТ-мен байланыс

құндылықтардағы

байланыс

Рефлексия

Сабақ / оқу

мақсаттары

шынайы ма?

Бүгін оқушылар

не білді?

Сыныптағы ахуал

қандай болды?

Мен жоспарлаған

саралау шаралары

тиімді болды ма?

Мен берілген

уақыт ішінде

үлгердім бе? Мен

өз жоспарыма

қандай түзетулер

енгіздім жəне

неліктен?

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз.

Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сəйкес

келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нəрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Қандай екі нəрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды

Жетілдіруге көмектесетін не білдім?