Қауіпсіз мінез-құлық негіздері. Тақырыбы: Жеке бас тазалығы

2019-2020 оқу жылында Ақтоған шағын орталықты орта мектебінің

мектепалды даярлық тобындағы балалар тізімі

0 «Ә» тізімі

Қосымша ақпарат.

Жеке бас тазалығын сақтау – таза, дені сау болу дегенді білдіреді. «Тазалық – саулық негізі» деп бекер айтылмаған. Ал «гигиена» деген сөз нені білдіреді және ол қалай пайда болғанын білу үшін бізге мына бір көне аңыз көмектеседі.

Гигия жайлы аңызды тыңдау және талқылау. Бұрынғы грек халқында Эскулап атты ең күшті дәрігердің

Панацея және Гигия деген екі қызы болыпты. Олардың екеуіне де емшілік қасиет дарыпты, бірақ өзара бәсекелесіп жүріпті. Панацея өзін аса құдіретті сезінгені соншалық, ол адамдарға барлық аурудан жазатын бір-ақ дәрі сыйлай алатынын мақтанышпен айтты. Ал Гигия болса өмірдегі кездесетін

барлық ауруларға арналған бір ғана дәрінің болуы мүмкін еместігін, адамдардың өмір заңдарын білмейтін сенгіш, әлсіз екенін, сондықтан оларға осы заңдарды үйрету керектігін

айтып, әпкесімен келіспейді. Панацея сіңлісін тыңдағысы келмеді. Сөйтіп, Эскулаптың екі қызы ренжісіп, екі жаққа кетеді. Панацея адамдарды әртүрлі ұнтақтармен, микстурамен, дәрілермен емдеп, барлық аурудан бірден жазатын құралды әлі күнге дейін іздеп келеді. Ал Гигия адамдарды өмір заңына бейімделе өмір сүруге үйретеді. Ол жер бетіндегі өмірдің тамаша екендігін, адамдардың соған лайық, уақыт талабына сай, денсаулықтары күшті, дене және рухани жағынан мықты болатынына зор

сенім білдіреді. Көптеген жылдар өтті. Күні бүгінге дейін Гигияның көптеген ізбасарлары мен шәкірттері адамдарды тазалыққа үйретіп, қызмет етуде.

– рот – mouth,

тіс – зубы – tooth

(Ұ, Ж) Проблемалық сұрақ:

– Үлкендер денсаулық үшін жеке бас тазалығын сақтау аса

маңызды деп неліктен айтады?

Балалар ата-аналары, үлкендер ерте жастан бастап

қолдарының уақытылы жуылғандығын, душ немесе ванна

қабылдағанын, тістерін тазалағандарын, таза киім киіп

жүргендерін және т.б. қадағалап ескертетінін айтып

талқылайды.

Педагог ақпараты: Жеке бас тазалығын сақтау – таза, дені

сау болу дегенді білдіреді. «Тазалық – саулық негізі» деп

бекер айтылмаған. Ал «гигиена» деген сөз нені білдіреді және

ол қалай пайда болғанын білу үшін бізге мына бір көне аңыз

көмектеседі.

Гигия жайлы аңызды тыңдау және талқылау.

Бұрынғы грек халқында Эскулап атты ең күшті дәрігердің

Панацея және Гигия деген екі қызы болыпты. Олардың екеуіне

де емшілік қасиет дарыпты, бірақ өзара бәсекелесіп жүріпті.

56

Панацея өзін аса құдіретті сезінгені соншалық, ол адамдарға

барлық аурудан жазатын бір-ақ дәрі сыйлай алатынын

мақтанышпен айтты. Ал Гигия болса өмірдегі кездесетін

барлық ауруларға арналған бір ғана дәрінің болуы мүмкін

еместігін, адамдардың өмір заңдарын білмейтін сенгіш, әлсіз

екенін, сондықтан оларға осы заңдарды үйрету керектігін

айтып, әпкесімен келіспейді. Панацея сіңлісін тыңдағысы

келмеді. Сөйтіп, Эскулаптың екі қызы ренжісіп, екі жаққа

кетеді. Панацея адамдарды әртүрлі ұнтақтармен, микстурамен,

дәрілермен емдеп, барлық аурудан бірден жазатын құралды әлі

күнге дейін іздеп келеді.

Ал Гигия адамдарды өмір заңына бейімделе өмір сүруге

үйретеді. Ол жер бетіндегі өмірдің тамаша екендігін,

адамдардың соған лайық, уақыт талабына сай, денсаулықтары

күшті, дене және рухани жағынан мықты болатынына зор

сенім білдіреді. Көптеген жылдар өтті. Күні бүгінге дейін

Гигияның көптеген ізбасарлары мен шәкірттері адамдарды

тазалыққа үйретіп, қызмет етуде.

(Ұ, Ж) Проблемалық сұрақ:

– Қолды қалай дұрыс жуу керек? Тазалыққа арналған қандай

құралдарды атай аласыңдар? Неліктен қолды жай таза сумен

емес, сабындап жуу керек?

Балалар педагогпен бірге талқылап, қол жуу барысындағы іс-

әрекеттері негізінде ереже құрады.

• Қолымызға сабынды алып, сулаймыз. Көпіргенше

сабындаймыз.

57

• Сабынды орнына қойып, әр саусағымызды жеке-жеке

жуамыз.

• Қолымыздың барлық жеріне сабын тигенін қарап, уқалап

жуамыз.

• Қолымызды кептіріп сүртеміз.

Қорытындылау: Су өздігінен қолды тазартпайды, бар құпия

сабын көпіршіктерінде. Тек сабын ғана кір мен микробтан

құтылуға көмектеседі. Сабын мен су – нағыз достар.

(Ұ, Ж) Әліппе-дәптермен жұмыс. (Жалғасы)

– Сен дене күтіміне арналған қандай тазалық құралдарын

қолданасың?

Көптілділік: сабын – мыло – soap

(Ұ, Ж) Проблемалық сұрақ:

– Неліктен мектепте, түрлі қоғамдық орындарда тазалық

ережелерін сақтау қажет?

– Микроб дегеніміз не?

Балалар өз ойларымен бөліседі, талқылайды.

Педагог ақпараты: Мектепте және қоғамдық орындарда

(дүкенде, спорт сарайында, ойын-сауық орталықтарында)

жұрт көп болады. Олардың ішінде ауру адамдар болуы мүмкін,

олар баспалдақтың таянышын, есік тұтқасын ұстап, барлық

жерге микроб қалдырады.

Микроб – өте ұсақ, көзге көрінбейтін тірі организмдер. Микроб

көптеген аурудың қоздырушылары және басқаларға кір қол

арқылы беріледі. Сол себепті бұндай орындарда тазалық

ережелерін сақтауға тырысу керек.

Әліппе-дәптер

58

(Ұ, Ж) Проблемалық сұрақ:

– Қолды күніне неше рет жуу керек? Су болмаған жағдайда

нені қолдануға болады?

Қорытындылау: Қолды күніне бірнеше рет жуу қажет:

• Тамақтанар алдында;

• Дәретханадан кейін;

• Үйге сырттан келгенде;

• Қоғамдық көліктен түскеннен кейін;

• Даладағы серуеннен кейін.

Су болмаған жағдайда (жолда немесе кездейсоқ жағдайларда)

қолымызды сүрту үшін сулы шүберек қолдануға болады.

(Ұ, Ж) Проблемалық сұрақ:

– Душ пен ваннаны қаншалықты жиі қабылдау керек?

• Душты мүмкіндігінше күнделікті қабылдаған жөн.

• Аптасына бір рет моншаға бару және ваннаға түсу пайдалы.

(Ұ, Ж) Проблемалық сұрақ:

– Шашты қалай күту қажет?

Балалар педагогпен бірге шаш күтіміне арналған ережелерді

құрады.

• Шашты уақытында жуып жүр.

• Күніне бірнеше рет шашты жеке тарақпен тарайды.

• Біреудің тарағын пайдалануға болмайды.

(Ұ, Ж) Әліппе-дәптермен жұмыс. (Жалғасы)

– Тырнақты қалай күту керек? (Балалар талқылайды.)

• Тырнақ астындағы кір қауіпті! Қолдың, аяқтың

тырнақтарын уақытында алу керек.

Әліппе-дәптер

59

• Тырнақты алған соң тырнақ егеуін қолдану қажет.

(Ұ, Ж) Әліппе-дәптермен жұмыс. (Жалғасы)

– Неліктен аяқты жуып, шұлықты күнделікті ауыстыру қажет?

Бөлінген терден микроб көбейе бастайды, одан жағымсыз иіс

шығады.

(Ұ, Ж) Проблемалық сұрақ:

– Неліктен дене тазалығымен қатар киім мен аяқкиім

тазалығын сақтау қажет?

Киім мен аяқкиім үнемі адамның денесіне жақын болғандықтан,

киімдегі кір мен микробтар денсаулыққа зиян келтіреді.

Әліппе-дәптер

IV. ҰОҚ

қорытындысы.

Рефлексия

25-30 минут

Педагог ҰОҚ қорытындылайды.

– Бүгінгі ҰОҚ-де қандай қызықты ақпаратты білдіңдер?

– Сендерге не ұнады?

– Кім ерте жастан өзін күтіп, жеке бас тазалығын сақтаса, тісіне

күтім жасаса; кім дене шынықтыру жаттығуымен айналысып,

дене бітіміне мән берсе, ол әлбетте Гигия шәкірті сияқты аз

ауырып, әдемі, өмірге құштар, дені сау болып өседі.

(Р) Педагог балаларға ҰОҚ барысындағы жұмыстарын

сәттілік баспалдағы арқылы бағалауды ұсынады.

– Егер сендер тісті қалай күту қажеттігі жайлы түсінбесеңдер,

онда баспалдақтың ең төменгі сатысына жабырқау

смайликтің суретін салыңдар. Егер барлығын түсініп, жаңа

алған білімдеріңді айта алсаңдар, онда баспалдақтың ең

жоғарғы сатысына көңілді смайликтің суретін салыңдар. Ал

егерде өз білімдеріңе сенімсіз болсаңдар, смайликтің суретін

баспалдақтың 2-сатысына салыңдар.

– Кім смайликті баспалдақтың қай сатысына салды?

Неліктен?

Педагог мүмкіндігіне қарай түрлі пікірлерді тыңдайды.

Сәттілік баспалдағы

__

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Кеш, Үкі, ұсақ, түйме, асық, күн, ине, иіс, ыдыс, есік, кеш, қос, ұн, ұр, тұр, Ер бо сын, Ай дын, Ди на ра, иек, ит, мысық, іні, мыл тық, мен, үтік, кілем, кір, ұран, ұлан, ұқ ып ты, ын та, тіл, дор ба, тиін, ін, іл, раушан, құ лып, кілт, кене, кеме, кесе, үй, тоқаш, не ме ре, шие, и не лік, үй рек, түл кі, үй шік, құ лын, үс ен, кү ріш, бі лім, ке рек, ке сек, ке уек, ша тыр, сый лық

Шай ішетін қоюлап

Жақсы көрем атамды

СЫРМАҚ СЫРҒАН ОЮЛАП

Жақсы көрем апамды

Шай ішетін қоюлап

Жақсы көрем атамды

СЫРМАҚ СЫРҒАН ОЮЛАП

Жақсы көрем апамды

Шай ішетін қоюлап

Жақсы көрем атамды

СЫРМАҚ СЫРҒАН ОЮЛАП

Жақсы көрем апамды