қазақ әдебиеті

Сабақ Әдебиет

Мұғалімнің аты-жөні:Сейтбекова А.С Күні: 19.10.2018ж

СЫНЫП: 8 «А,Ә,Г»

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспаған оқушылар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Шалкиіз жыраудың «Би Темірге бірінші толғауындағы» маңызды үзінділер

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

8.2.4.1.

Сабақ нәтижесі:

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Шалкиіз есімі жайлы аңыздармен танысып, өмірі, шығармашылығы жайлы білімдерібағалайды

Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады:

Шалкиіз шығармаларын ажыратып, талдау жасай біледі

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

Шалкиіз толғауларының өзіндік көркемдігі,ой тереңдігін,тіл кестесін ,мазмұнын ашу.Шалкиіздің көмейінен күмбірлеген жыр төгілген классикалық дәрежедегі жырау екендігін дәріптейді.

Бағалау критерийі

Тақырып ұғымын біледі, түснеді және өлеңді түсінуге пайдаланады.

Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.

Уақытты ұтымды пайдаланып, Шалкиіз толғауының мазмұнын өздері ашады.
Шалкиіз толғаулары арқылы пайда болған өз идеясын еркін жеткізуіне қолайлы жағдай жасалады.

Тілдік құзіреттілік

шығармадағы эпизодтар мен бейнелер

Метафоралар: алдаспаным

қағдам,арабы торым

алтынсың,жібексің,сұңқарсың

Ақыл-нақыл,афористік сөздер: «Жоғары қарап оқ атпа

Жуық түсер қасыңа» т.с.с.

«Құладан жаман қу аламас»

Салыстыру,балау: «Сен алтынсың-мен тұлмын

Сен жібексің-мен жүнмін»

Мінездеу,суреттеу: «Кендір баулы ақ желкен

Көк теңізді жал толқынға жеткіздің»

Эпитет,теңеу: ақ сұңқарым

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  әртүрлі  заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.

Пәнаралық байланыс

Тарих пен қазақ тілі

Алдыңғы оқу

Жыраулар

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы :

Ресурстар

Басталуы

5 минут

Оқытудың формасы мен әдіс-тәсілі

«Өзі туралы кластер» тренинг

Үй тапсырмасын тексеру.
«Кім көп біледі?» 

Ұйымдастыру кезеңі 2 минут

Топтарға бөлу. «Қағаз қиындылары»

Бірнеше құттықтау қағаздарын топ құрамындағы оқушылар саны бойынша беске, алтыға жыртып, оларды араластырып, оқушыларға таратып беру керек. Оқушылар қиықтарды құрастырып бүтін сурет шығарады. Сол арқылы топтарға бөлінеді.

Психологиялық ахуал қалыптастыру: 3 минут

«Өзі туралы кластер» тренинг

Үй тапсырмасын тексеру.
«Кім көп біледі?» 
(сұрақ - жауап кезеңі) 
-Шалкиіздің өмірі туралы не білесің? 
-Қай бидің ақылшысы болған? 
-Жырау әскери жорықтармен қай жерлерді аралайды? 
-Жырау Қазақ ордасына қашан оралады? 
-Жыраудың би Темірге арнаған неше толғауы бар? 
-Жыраудың басқа қандай өлең,толғауларын білесіңдер? 
-Шалкиіз шығармалары алғаш қағаз бетіне қашан түсті? 

1-топ:

Жазушылар

2-топ: Зерттеушілер

3-топ: Суретшілер

«Өзі туралы кластер» тренинг, қағаздар, қалам.

Жаңа білім

10 минут

Білу және түсіну

Сұрақ-жауап

жекелей

Теориялық талдау жұмысы

Мәтінді мәнерлеп

оқу. Оқушы-ларғаоқыту

 Әдеби талдау жүргі-зу топтық жұмыс

Білу және түсіну

1.Шалкиіз өмірі мен шығармашылығынан мәлімет:

Шалкиіздің алшын руы,Қияс табынан шыққандығы туралы дерек.Зерттеуші ғалымдардың топшылауынша өмір сүрген уақыты:1465-1560 жылдар.Әкесі Тіленші дала шонжарының бірі болған.Шешесі Ноғайлының ұлы биі-Мұсаның қызы.Шалкиіз шығармалары 1883 жылы В.Радловтың,дағыстандық Мұхаммед Османовтың кітабында жарық көрді.

Сахара жұлдызы,дала данасы,сөз құдіреті,пірі-Шалкиіз көмейінен күмбірлеген жыр төгілген классикалық дәрежедегі жырау.

«Би Темірге бірінші толғауы»: Темірдің іс-әрекетіне риза болмай шығарған толғауы.Толғауда Темірді аспандата,асқақтата мадақтайды,тіпті фантастикалық бейнеге жеткізеді.

Темір бейнесін жасаудағы поэтикалық тіл:

Метафоралар: алдаспаным

қағдам,арабы торым

алтынсың,жібексің,сұңқарсың

Ақыл-нақыл,афористік сөздер: «Жоғары қарап оқ атпа

Жуық түсер қасыңа» т.с.с.

«Құладан жаман қу аламас»

Салыстыру,балау: «Сен алтынсың-мен тұлмын

Сен жібексің-мен жүнмін»

Мінездеу,суреттеу: «Кендір баулы ақ желкен

Көк теңізді жал толқынға жеткіздің»

Эпитет,теңеу: ақ сұңқарым

Оқулық,

мәтіндер.

Ортасы

10 минут

. «ДЖИКСО» әдісі
Жыраудың «Би Темірге бірінші толғау» жырын талдау

Шығармадан үзінді Өз пікірім

Кестемен жұмыс

. «ДЖИКСО» әдісі
Жыраудың «Би Темірге бірінші толғау» жырын талдау
(оқушылар ойын толықтыру)
«Дана үкілер» әдісі
Жырдағы негізгі ойды бір сөйлеммен жазу.
Иллюстрациялық бейнелеу
Жырдың маңыздылығы
Пікір
«Екі жақты күнделік» әдісі
Шығармадан үзінді Өз пікірім

Мәтінмен жұмыс
Жырда кездесетін тіркес сөздер, болымсыз етістіктер, тіркестерді табу
Қорытындылау кезеңі
«Кубизм» әдісімен
Салыстырыңыз –
Зерттеңіз –
Қолданыңыз –
Қарсы шығыңыз –
Пікіріңіз –
Елестету –

.Шығармашылық тапсырма

1 топ Толғаудағы биТемір бейнесін жазып қорғау

2 топ Жыраудың өз бейнесін табу

3 топ Толғаудағы метафора, анафораны табу

4 топ алитерация мен ақыл нақыл сөзді табу

.Әр топ оздеріне берілген толғау шумақтарын құрлысына талдайды

3 топқа ,тапсырмалар берілді:

1-тапсырма:Темір тұлғасы,бейнесін көрсететін сөздерді жинақтап жазу,ол сөздер ішінен теңеу,метафора сияқты көркемдегіш сөздерді табу.

2-тапсырма: Толғаудағы ассонанс пен аллитерацияны табу,қай дыбыстар көп пайдаланылған. Мысалы: «Ж», «Т», «С» дауыссыз дыбыстарының жиі кездесуі.

3-тапсырма:Жырдағы қайталанулардың,әсіресе сөздердің басқы буындары қайталанып келетін қатарды табу.

Сынып оқушыларына жалпы берілетін тапсырмалар:

-Жыраудың кез-келген толғауын алып,өлең құрлысына:буын,тармақ,бунақ,шумаққа талдау.

Мысалы: Шығармақ бұлт/жай тастар,/7/а

Ағытқан ойды/жол бастар,/8/а

Ақ желкенді/жел бастар,/7/а

Ғадыл төре/ел бастар./7/а

Кестемен жұмыс

Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер

Аяқталуы

Сабақты бекіту

10 минут

Синтез «Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі

Синтез «Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі

1.Оқулық мәтінімен,толғау өлеңмен жұмыс. 
2.Автор туралы түсінік,би Темір жөнінде түсінік әңгіме. 
3.Шалкиіздің «Би Темірге бірінші толғауы»мәнерлеп оқу 
4.«Есте сақтау» стратегиясы.Сөздікпен жұмыс. 
Қу – аққу 
Көкшіліден – су айдынында мағынасында 
Арабы торым – асыл тұқымды дегенді білдіреді 
Алдаспан –наркескен қылыш 
Қағба – мұсылмандардың құлшылық ететін қасиетті орны 
Күлік – сәйгүлік жылқы 
Кепке – бас деген мағынада 
Ғазалеген – құрметтеген 

«Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі

5 минут

Кері байланыс

3 минут

«Рефлексиялық шеңбер»

Оқушылар шеңберге тұрып, төмендегі сұрақтарға жауап береді.

• Сабақ барысында көңіл-күйіңіз қандай болды? Неліктен?

• Бүгін не білдіңіз? Сіз үшін не жаңалық болды?

• Сабаққа қатысуыңызды қалай бағалайсыз?

• Сабақта қандай қиындықтар туындады?

• Сабақ аяқталғанда көңіл-күйіңіз қандай? Неліктен?

Үй тапсырмасы:1.Шалкиіздің өмірі мен шығармашылығы. «Би Темірге бірінші толғауын» мәнерлеп оқуға,талдауға.

Рефлексиялық шеңбер

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай

жоспарлайсыз? Сізқабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау - Оқушылардың

үйренгенін тексеруді

қалай жоспарлайсыз?

Пəнаралық байланыс Қауіпсіздік жəне еңбекті

қорғау ережелері АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы байланыс

Рефлексия

Сабақ / оқу мақсаттары шынайы ма? Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды? Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма? Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім жəне неліктен?

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз.

Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сəйкес

келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нəрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Қандай екі нəрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды

жетілдіруге көмектесетін не білдім?