қазақ әдебиеті

САБАҚ:Ғаламтор және кітап

Мектеп:№23ЖОМ

Күні:10.09.2018ж

Мұғалімнің есімі: Сейтбекова А.С

СЫНЫП: 8а,ә,б,г

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

«Байбөрі баласы Бамсы Байрақ туралы жыр» және көркемдік шешім

Сабақ негізделген оқу

мақсаты (мақсаттары)

8.2.3.1 шығармадағы көркемдегіш құралдардың (психологиялық паралелизм,перифраз,сатира,ирония,гротеск,эллепсис) қолданысын талдай отырып, автор стилін анықтау

Бағалау критерийі

Тілдік құзіреттілік

ққӨҚ

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  тест парақшасы,топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.

Пәнаралық байланыс

Тарих,қазақ тілі

Алдыңғы тақырып

«Байбөрі баласы Бамсы Байрақ» туралы жыр

Жоспарланған

Уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Ресурстар

Сабақтың кезеңдері

Оқыту формасы мен әдіс-тәсілі

Ұйымдас-тыру кезеңі.

3мин.

Ұжымдық

«Санамақ» әдісі

Сұрақ-жауап

Салыс-тыру

Топтас-тыру.

А. Сәлемдесу;

Ә.Оқушыларды түгелдеу;

Б.Оқушыларды топқа бөлу.«Санамақ» әдісі арқылы 4 топқа бөлу.

В.Топ ережесімен таныстыру;

Г.Сынып тазалығына көңіл бөлу

Д.Оқушылардың оқу-құралдарын түгендету,сабаққа даярлау.

Сыныпта психологиялық ахуал орнату.

«Күн сәулесіндегі менің қасиеттерім»Параққа күн салып, ортасына өзінің атын , күн сәулелерінің орнына өзінің жақсы қасиеттерін жазады, бір-бірлеріне ауыстырады. Көршісінің жазғандарымен келісетіндерінің астын сызады, басқа қасиеттері қалып қойса жазып қояды

Үй тапсырмасын тексеру.

№1- 6 аралығындағы тапсырманы тексеріп шығу.

1.Білу тапсырмасы

А)Бамсы Байрақ туралы жырда не туралы айтылған?

Ә)Шығарма кейіпкерлері кімдер? Қандай адамдар?

2.Түсіну тапсырмасы

А) Байбөрі Бек неге жылайды?

Ә) Байбөрі Бек көпестерін қандай мақсатпен сапарға жібереді?

3.Талдау тапсырмасы.

А)Бамсы Байрақты Дерсеханұлы Бұқашпен салыстырыңдар.

Ә)Мәтіннен аңызға тән қандай ерекшеліктерді байқадыңдар?

4.Жинақтау тапсырмасы

А)Бамсы Байрақ қандай қасиеттерге тән? Топтастыру арқылы көрсетіңдер.

«Күн сәулесіндегі менің қасиеттерім»

Топтастыру.

Жаңа сабақ

Блум таксано-миясы

Дербес пікір жазу әдісі

Дәптер-

мен жұмыс

жекелей

ойтолғау

Қолдану 10 минут

Оқулықтағы жырды оқып болған соң,талдау жұмыстарын орындайды.

Тапсырма:

1.Өзіндік ой –пікірлеріңді бір сөйлеммен білдіріңдер.

2.Екі сөйлемнен тұратын дәлел келтіріңдер.

3.Өз пікірлеріңді айғақтайтын мысалды екі сөйлеммен көрсетіңдер.

4.Өз пікірлеріңді қарсы бір сөйлемнен тұратын дәлел келтіріңдер.

5.Бір сөйлеммен қарсы дәлелді жоққа шығаратын мысал келтіріңдер.

6.Екі сөйлемнен тұратын қорытынды шығарыңдар.

Сөзмаржан

Қалы кілем,сұхбат,дұға,оғыздар,күрзі,көпес,кәпір,үғлан,медет сөздерін анықтап,түсіндіру жұмыстары жүргізіледі.

Баға беру8 минут

1.Жыр мазмұны сендерге қандай ой салды?

2.Бамсы байрақты қандай кейіпкерге жатқызуға болады?

3.Оны нағыз батыр деуге бола ма?Батырға тән қасиеттеріне баға беріңдер?Шағын ойтолғау жазыңдар.

Дескриптор:

-ойтолғаудың құрылымын сақтап жазады ;

- Батырға баға береді;

-Жырға жалпы қорытынды жасайды.

Оқулық 12-15-бет

Оқылым мәтіні

оқулық

Үйге тапсырма:

Бамсы Байраққа ұқсас кейіпкерді пайдалана отырып,ертегі құрастыру.

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары

оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау - Оқушылардың

үйренгенін тексеруді

қалай жоспарлайсыз?

Пəнаралық байланыс Қауіпсіздік жəне еңбекті қорғау ережелері

АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы

байланыс

Оқушыларды саралап оқытамын,оқушыны деңгейіне байланысты тапсырма біріледі

Қол сигналдары арқылы және ҚБ

Қазақ тілі,тарих

Рефлексия

Сабақ / оқу мақсаттары шынайы ма? Бүгін оқушылар не білді? Сыныптағы ахуал қандай болды? Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма? Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім жəне неліктен?

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз.

Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сəйкес

келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нəрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Қандай екі нəрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды

жетілдіруге көмектесетін не білдім?

САБАҚ: Әдебиет

Мектеп:№23ЖОМ

Күні:26-27.09.2018ж

Мұғалімнің есімі: Сейтбекова А.С

СЫНЫП: 9 а,в

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Ер Тарғын жыры

Сабақ негізделген оқу

мақсаты (мақсаттары)

Оқушыларға жырдың мазмұнын меңгерте отырып, мазмүнына талдау жасау, кейіпкерлеріне мінездеме беруге үйрету

Бағалау критерийі

Тілдік құзіреттілік

ққӨҚ

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  тест парақшасы,топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.

Пәнаралық байланыс

Тарих,қазақ тілі

Алдыңғы тақырып

«Қамбар батыр» туралы жыр

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Ресурстар

Сабақтың кезеңдері

Оқыту формасы мен әдіс-тәсілі

Ұйымдас-тыру кезеңі.

3мин.

Ұжымдық

«Санамақ» әдісі

Сұрақ-жауап

«Көпір» тапсыр

масы

А. Сәлемдесу;

Ә.Оқушыларды түгелдеу;

Б.Оқушыларды топқа бөлу.«Санамақ» әдісі арқылы 4 топқа бөлу.

В.Топ ережесімен таныстыру;

Г.Сынып тазалығына көңіл бөлу

Д.Оқушылардың оқу-құралдарын түгендету,сабаққа даярлау.

Сыныпта психологиялық ахуал орнату.

«Күн сәулесіндегі менің қасиеттерім»Параққа күн салып, ортасына өзінің атын , күн сәулелерінің орнына өзінің жақсы қасиеттерін жазады, бір-бірлеріне ауыстырады. Көршісінің жазғандарымен келісетіндерінің астын сызады, басқа қасиеттері қалып қойса жазып қояды

Үй тапсырмасын тексеру.

«Көпір» тапсырмалары өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеріге негіз болатын қайталау тапсырмалары

1. Ауыз әдебиетінің қомақты да асыл мұрсыбатырлар жырында қандай оқиғалар суреттеледі?
Жауабы: Оларда елін сыртқы жаулардан қорғау, елінің халқының тәуелсіздігінсақтау басым.
2. Қазақтың батырлар жырлары қандай оқиғаларға негізделеді?
Жауабы: Қазақтың батырлар жырларында қазақ халқының басынан кешкен тарихи оқиғалардың ізі бар.
3. Батырлық дастандардағы Қобыланды, Тарғын, Алпамыс сияқты ерлер ерлігіне негіз болған не?
Жауабы: Батырлар елін сүйген, ата-мекенін, халқын, оның ар - намысын қорғау, елдігін сақтау үшін ата жауына қарсы жанқиярлық ерлікке барған, көзсіз батырлық көрсеткен.

«Күн сәулесіндегі менің қасиеттерім»

Жаңа сабақ

Блум таксано-миясы

Қолдану 10 минут

Оқулықтағы жырды оқып болған соң,талдау жұмыстарын орындайды.

Тапсырма:

1. Батырлар жыры көлемі жағынан да, мазмұн - мәні жағынан да қазақ фольклорында ауқымды орын алатын аса көрнекті жанрдың бірі.
   Батырлар жыры елдің сан ғасырлық тарихын, ерлік дәстүрін, кезеңдік оқиғаларға деген халық бағасын, алдан күткен үміті мен аңсар - мұратын көркем жинақтап бейнелейді. Ол тарихтың салқар көшінде жиі қайталанатын соғыстар мен шайқастардың жылнамасы емес, ел есінде ерекше қалған елеулі оқиғаларды жинақтай бейнелейтін көркем туынды.
   Қазақтың батырлар жыры ХІҮ – ХҮІІІ ғасырда туса керек. «Алпамыс батыр» бірнеше елге ортақ болса,«Қобыланды батыр», «Ер Тарғын», «Қамбар батыр» жырлары қазақ халқының жыры.
   «Ер Тарғын» жырының 2 нұсқасы бар. Олардың біріншісі 1862 жылы Қазанда Н. Ильминскийдің Марабай ақыннан жазып бастырған нұсқасы болса, екіншісі В. Радловтың Қырым елінен жинап, өзінің 9 томдығының 7 - томына енгізген «Ер Тарғын» атты әңгімесі. Біздің кеңірек танысатынымыз – Марабай ақынның нұсқасы.
   «Ер Тарғын» жыры – қазақ батырлар жырының ішіндегі таңдаулысы. Тақырыбы – Отан қорғау болса, идеясы – ел бірлігі.
   
   2.«Ер Тарғын» жыры – өзіндік идеялық - көркемдік жағынан қазақ батырлар жыры ішіндегі таңдаулы шығармалардың бірі. Жырда ерлік, елдік, жақсылық пен жамандық, кіршіксіз адал махаббат секілді өзекті мәселелер көтерілген. «Ер Тарғын» жырында халқымыздың басынан кешкен тарихи - әлеуметтік оқиғалар, халықтың әдет - ғұрып, салт - санасы, рухани тірішілігі, арман - мұраты көрініс береді. Жырда халқы үшін еміренген, жұртының тағдырын ойлаған, соның тәуелсіздігі үшін басын бәйгеге тіккен, еліне қамқор, пана болған батырдың ерлік, адамгершілік бейнесі өрнектелген. Жырдың аса бір құндылығы – аты аңызға айналған, тарихта болған, халқымыздың дана ойшылы Сыпыра жырау кемеңгерік тұлғасымен көрінуі. Жыршы Сыпыра жырауға байланысты штрих - детальді жыр арқауына енгізу арқылы халқының даналық ойын биіктеткен. Сыпыра жыраудың жыр құрылымына енуінен поэма өзегінде халқымыздың тарихи кешулері жатқанын айқын байқаймыз.

«Ер Тарғын» жырының композициялық құрылысын сатылай - кешенді талдау
1. Жанр түрі: Эпостық жыр.
2. Авторы: Халық.
3. Тақырып: Отан қорғау, батырлық, ерлік.
4. Идеясы: Ел бірлігін сақтау, батырлықты дәріптеу.
5. Оқиға орны. Қырым жұрты.
6. Оқиға кезеңі. Ноғайлы дәуірі.
7. Кейіпкерлері. Тарғын, Ақжүніс, Қартқожақ, Ақшахан.....
8. Тұлпары. Тарлан, Қанатты қара.
9. Ұлттық салт - дәстүр. Дұшпан да болса сыйластық: Қартқожақ өз жолын сұрайды. Тарғын «Кезегін бабай алсын деп» беруі.
10. Оқиғаның басталуы. Тарғынның Қырым жұртына баруы.
11. Дамуы. Соғыстың басталуы. Тарғынның батыр болып көзге түсуі.
12. Шиеленіс. Тарғынның Ақжүністі алып қашуы. Қартқожақтың ізінен баруы.

Жаңа сабақты пысықтауға арналған сұрақтар

1. Тарғынның қандай қасиеттерін бөле - жара айтар едің?
2. Тарғын бейнесін жасай отырып, халық не айтпақшы болған?
3. Ақжүніске қарап бұрынғы әйелдер қандай болған деп ойлайсың? Оның бейнесінің негізіндегі халық арманын не деп түйіндер едің?
4. Ақжүністің әкесі (ағасы, туысы) туралы қандай ойдасың?
5. Қартқожақтың бойындағы қандай қасиеттерді бағалауға болады?
6. Ақын сыпыра жырауды жыр арқауына енгізгенде қандай мақсат көздеген?

Батырлар жыры мен ертегілердің айырмашылығын, ұқсастығын тап.
Венн диаграммасы.
▪ Батырлар жыры
Кейіпкері – батыр.
Тақырыбы – ерлік.
Оқиғасы - елдің сыртқы жауларымен күреседі, мифтік тұрғыда.
Жырдың негізінде халық тарихы жатады.
▪ Ортақ белгісі
Халық ауыз әдебиетінің үлгісі. Эпостық жанр. Бірнеше нұсқасы болады.
▪ Ертегілер
Кейіпкері – қарапайым адамдар, ойдан
шығарылған түрі де бар.
Тақырыбы – тапқырлық.
Оқиғасы – қиял - ғажайып оқиға, ел ішіндегі оқиға, салт - дәстүр, әдет - ғұрып, мифтік тұрғыда.
Ертегі оқиғасының негізінде халық арманы жатады

Батырлар жырындағы ойды топтастыр
Батырлар жыры
↓Өнер, Ерлік, Дәстүр, Елдік, Тәрбие ,Ел қорғау ,Тарих

Баға беру8 минут

1.Жыр мазмұны сендерге қандай ой салды?

2.Ер Тарғынды қандай кейіпкерге жатқызуға болады?

3.Оны нағыз батыр деуге бола ма?Батырға тән қасиеттеріне баға беріңдер?Шағын ойтолғау жазыңдар.

Дескриптор:

-ойтолғаудың құрылымын сақтап жазады ;

- Батырға баға береді;

-Жырға жалпы қорытынды жасайды.

Оқулық

оқулық

Үйге тапсырма:

Жырдың толық нұсқасын оқу талдау.

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары

оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау - Оқушылардың

үйренгенін тексеруді

қалай жоспарлайсыз?

Пəнаралық байланыс Қауіпсіздік жəне еңбекті қорғау ережелері

АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы

байланыс

Оқушыларды саралап оқытамын,оқушыны деңгейіне байланысты тапсырма біріледі

Қол сигналдары арқылы және ҚБ

Қазақ тілі,тарих

Рефлексия

Сабақ / оқу мақсаттары шынайы ма? Бүгін оқушылар не білді? Сыныптағы ахуал қандай болды? Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма? Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім жəне неліктен?

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз.

Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сəйкес

келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нəрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Қандай екі нəрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды

жетілдіруге көмектесетін не білдім?