Қазақ хандығының құрылуы

1306000 «тарих» мамандығы

І санатты тарих пәнің оқытушысы

Жарасбаева Назгул Куанышевна

«Модулдік оқыту технологиясы бойынша машықтану әдісін қолдану » әдістемелік тақырыбым бойынша жинақталған 2014-2015жж бойынша іс-тәжірибемнің талдауы.

Жезказган-2015г

Келісілді

«Білім» әлеуметтік гуманитарлық пәндер кафедрасында

«Жезқазған Бизнес және көлік колледжі» ЖМ

Хаттама № 3 10.02.2015ж

ЖАРАСБАЕВА НАЗГҮЛ КУАНЫШЕВНА

Біліктілігі жоғары деңгейдегі тарих пәнінің «бірінші» санатты оқытушысы

Оқытатын пәндері: Қазақстан тарихы, мәдениеттану,дүние жүзі тарихы.

Әдістемелік мәселесі: «Білім беру үрдісін ақпараттандыру арқылы білім беру сапасын арттыру»

Жетістіктері мен марапаттары:

1.Біліктілікті арттыру курсы:

Қарағанды қаласы, 2011ж. Сертификат №0297111

Қарағанды қаласы, 2013ж Сертификат №000856

Қарағанды қаласы, 2013ж Сертификат №0067951

2. Аймақтық-қалалық ғылыми- тәжірибелік конференциясы АЛҒЫС ХАТ «Нұр Отан» ХДП ЖФ, 2013 ж.

3. Алғыс хат – «Ұлы Отан соғысына 70 жылдығына» арналған республикалық ғылыми – тәжірибелік конференция, Қарағанды қаласы, 2015 ж.

4.Алғыс хат – «Қазақ хандығының 550 жылдығына» арналған республикалық ғылыми – тәжірибелік конференция, Жезқазған қаласы, 2015 ж.

Марапаттары:

1. Жезқазған қаласы әкімінің Құрмет грамотасы

2 .«Нұр Отан»Халықтық Демократиялық партиясының

Құрмет грамотасы

3 . Жезқазған қаласы ішкі саясат бөлімі мен ЖБжКК

директорының алғыс хаты, 2014ж

Басылымдары:

«Сарыарқа» басылымы №42(7740)21.10.2011;

Колледж; кәсіби білім беру №1(09)2015;

«Сарыарқа» басылымы №45(7784)19.12.2011.

«Өз тарихын білмеген, халық

Өзін де сыйламайды»

(Н.Ә.Назарбаев )

Мен Жарасбаева Назгул Қуанышевна Жезқазған Бизнес және көлік колледжінің І - санатты тарих пәні оқытушысымын. Үздіксіз білім алу жұмыс жүйесі бойынша жеке оқыту мәселем: «Білім беру үрдісін ақпараттандыру арқылы білім беру сапасын арттыру», әдістемелік зерттеу тақырыбым: «Модульдік технология бойынша машықтану оқыту әдісін қолдану». Қазіргі білім беру жүйесінің өмір сүруі мен дамуының негізгі қағидасы – оның үздіксіздігінде. Үздіксіз білім алу және білім беру қызметін ғылыми тұрғыда ұйымдастыру қазіргі таңдағы жаңа заман оқытушылар үшін басты маңызды қажеттілік. Ол үшін оқытушының өзіндік даму деңгейін жоспарлы түрде анықтауға Жезқазған Бизнес және көлік колледжінде оқытушылар үшін 2011 – 2015 жж арналған колледждің Даму бағдарламасындағы бойынша сынақталып жатқан «Әдістемелік жұмыс менеджменті. Педагогтардың үздіксіз білім беру жүйесі» модуліне сәйкес педагогтің кәсіби дамуының технологиялық картасы, кредиттік жоспар карта, стандартты рейтинг және портфолио жүйелері жүзеге асырылып отыр [Қосымша1].

Бұл жүйелердің интеллектуалдық, кәсіби, моральдық, рухани, азаматтық және басқа да сапалық қасиеттерін қалыптастыра отырып, мақсатқа жету, ұйымдастыру, бақылау және реттеу іс-әрекеттері арқылы нәтижеге жетеді.

2011 – 2015 оқу жылы аралығында сынақталып жатқан колледждің стратегиялық Даму жоспарына сәйкес педагогтардың үздіксіз білім алу жұмыс жүйесі, инновациялық сынақтау жобасы бойынша жұмыс жүргізу қарастырылған. Оқытушылар үздіксіз білім алу жүйесі бойынша кредиттік жоспар картасы арқылы жұмыс істейді. Кредиттік жоспар картасы туралы айтпас бұрын жалпы кредиттік сағат жайлы мәлімет бере кетенім дұрыс. Кредиттік жүйе алғаш рет Америка Құрама Штатында пайда болды. 1870 жылдары Гарвард университетінің президенті, белгілі американдық білім қайраткері Чарльз Элиот­ негізін салып, «кредит–сағат» ұғымын қалыптастырды. 1892 жылдан бастап АҚШ-тың ұлттық білім комитеті университет, колледж, мектептерде білім деңгейін жақсарту мақсатында,  оқу бағдарламаларын стандарттауда «кредит» ұғымын енгізді. 

Колледжде үздіксіз білім алу жұмысы бойынша төмендегідей кредит сағат арқылы оқытушының біліктілігіне байланысты оптимальды жүктеме жоспарланған:

«Педагог портфолиосы» жұмыс жүйесі бойынша атқарылған жұмыс нәтижелерімді портфолио ішіндегі түсінік хаттардың сауатты жазылуы, шығармашылық жұмыстардың нәтижесі және марапаттаулары арқылы бағаланғандығын көруге болады. Сонымен қатар сапа менеджмент талаптарына сәйкестендіріліп жасалған портфолионы кафедра ішінде бірнеше мәрте тексеріліп нәтижесінде «Портфолио жүйесі» бойынша жұмысым талаптарға сай деп танылды.

Өзімнің кәсіби білімімді жетілдіру мақсатында әр жыл сайын «Колледж;кәсіби білңм беру », «Ашық сабақ»атты республикалық әдістемелік журналдарға жазылып өз сабақтарымды басылымдарға жіберіп тұрамын.[1]

Бәрімізді бүгінгі таңда алаңдататын мәселе – ұрпақтың сапалы білімді игеруі. Елбасы Н.Ә.Назарбаев: «Білімді, сауатты адамдар – бұл ХХІ ғасырда адамзат дамуының негізгі қозғаушы күші» деуінің өзі – үлкен көргендіктің белгісі. Озық ойлы білімдар адам заманның, қоғамның дамуына, өзгеруіне өз үлесін қосады. Соңғы жылдары жеке тұлғаны қалыптастыруды дамыту және оған жан - жақты терең білім беру мақсатында жүйелі жұмыстар атқарылып, мемлекеттік стандарт талаптарына сай бақылау тәсілдері қолданысқа енді. Өйткені қазіргі кезеңде білім беру жүйесінің ең басты мәселесі –шәкірттің білім сапасының деңгейін халықаралық дәрежеге жеткізу көзделіп отыр. Функционалдық сауаттылықты дамытудың жалпы бағдары 2011-2020 жылының мемлекеттік бағдарламасында айқын көрсетілген.  Функционалдық сауаттылығы дегеніміз - адамдардың әлеуметтік, мәдени, саяси және экономикалық қызметтерге белсене араласуы, яғни бүгінгі жаһандану дәуіріндегі заман ағымына, жасына қарамай ілесіп отыруы, адамның мамандығына, жасына қарамай үнемі білімін жетілдіріп отыруы. 

Білім алушылардың функционалдық сауаттылықтарын қалыптастырумен қатар оқытушылардың да функционалдық сауаттылықтарын қалыптастыру мәселесі және оның перспективалық жоспарын жоспарлау, педагогикалық тәжірибелерін талқылау, өзара тәжірибе алмасу арқылы нәтижелі жұмыстардың көрсеткіштерін көрсеттім. Сабақ беретін пәнім бойынша менеджерлер тарапынан өзара талқылау барысында сабақ сапасы, функционалдық сауаттылығым, оқу әдістемелік кешен ғылымилылығы және мазмұнының толықтығы, жаңа технологияны қолдануым өзіндік жоғары деңгейде бағаланып отырды. Оқу әдістемелік кешеннің бойынша атқарылған жұмыстарым жыл сайын оқу әдістемелік кешен толықтырылып отырады. Нәтижесінде тарих пәнінен оқу әдістемелік кешен әзірленді, Осы жұмыстарға қосымша кестелер жинағы әзірленді. [Қосымша 2]

VII. Білімді бағалау.

Сабақ барысында белсенділік танытқан студенттердің біліміне қарай бағалау.

IV. Бекіту кезеңі. «Қозыбасы тауы» ойыны.

Шарттары:

1. Қазақ хандарының саясатынан сұрақтар жасырылған аялдамалар.

2. Оқушылар аялдамалар арқылы жылжып отырады. Әр аялдамада әр топқа бір сұрақтан берілген.

3. Сұраққа жауап беріп келесі аялдамаға өтіп отырады.

Соңында Қозыбас тауының басына шығып қазақ хандығының туын тігеді.

4. Топ мүшелері ақылдаса келе қарсы топтың ойыншыларын өздері бағалайды. Ол үшін столдағы жасыл (3), сары (4), қызыл (5) түсті жетондарды тақтадағы оқушы нөмірінің тұсына салады.

V. Қорытындылау.

Бүгінгі сабағымызды қорытындылай келе Қазақстанның өз жолы, өзіндік болашағы бар – бұдан былай және мәңгі тәуелсіз Қазақстанның тарихы жалғаса бермек деп сабағымды аяқтаймын.

VI. Үй тапсырмасы:

1. Осы өткен тақырыпты оқып келу.

2. Тәуке ханның «Жеті жарғысы», «Қасымханның қасқа жолы» ережелерін тауып салыстыру.

Қосымша 1

ЧУ «Жезказганский колледж Бизнеса и транспорта»

Технологическая карта профессионального развития педагога

І модульІІ модульІІІ модуль

Р езультат

Примечание: Высокий уровень – педагог «Мастер-класс»(ПМК);

І уровень – креативный педагог (КП);

ІІ уровень – педагог в режиме развития (ПРР);

ІІІ уровень – педагог с традиционным мышлением (ПТМ);

ІV уровень – молодой специалист или неопытный педагог

ЧУ «Жезказганский колледж Бизнеса и транспорта»

Технологическая карта профессионального развития педагога

І модуль

Менеджмент «Непрерывное образование»

Хақназар хан Ханық сұлтан-ханымнан туған, ал ханның бауыры Қанбар сұлтан барлық жағдайда Қасым ханның жанында болды. Әскерінің қолбасшысы. Оның ұрпағына патшалық тимеді,-деп жазды

Салқам Жәңгір 600жауынгермен 50мың қалмаққа қарсы тұрды

Есім хан Сібір бойындағы қалаларды қосуды ақтады

Жаңа материалды студенттердің қалай меңгергенін тексеру:

(ВЕНН диограммасы) салыстырмалы арқылы тексеру.

XVI ғасырдың басындағы Қазақ хандығының өрлеуін тарихшылар Қасым хан есімімен байланыстырады. Қасым хан Дешті Қыпшақты түгелдей өз билігіне алғаны соншалық, Жошы ханнан соң ешкім де ол сияқты (мұнда) жоғары билікке қол жеткізе алған жоқ,-деп көрсетеді Мұхаммед Хайдар Дулати.

Халық «Кіші Жәнібек» атаған ханның (Қадырғали би Қосымұлы) ұлы Қасым хан (1511-1518-1523 жылдары) елді басқаруда қазақ жұрты арасында орныққан іргелі ата салт-дәстүрді, жол-жобаны берік ұстанды.Оның тұсында ішкі қоғамдық қатынастарды қатаң белгілі бір жүйеге түсірген Қасым ханның қасқа жолы атты қалың бұқара мойындаған заңдар жинағы өмірге келді. Ханның мемлекеттікті нығайтуға бағытталған бұл шаралары түрлі әлеуметтік топтардың қолдауын тапты, халықтың күнделікті тіршілігіне тұрақтылық береді.

Қазақ хандығынң нығаюына алып келген Қасым ханның бұл шаралары көрші елдер арасында да кеңімен мәлім болды. Моғол хандары Қазақ хандығымен тату болуға ұмтылды. Жоңғарлар Қасым хан тұсында қазақ жеріне жорыққа аттануға жүрексінді. Батыстағы Ноғай ордасының біраз бөлігі ел ішіндегі берекесіздіктен қашып, Қазақ хандығына келіп паналады.

XVI ғасырдың екінші онжылдығында Қасым хан өз билігін кең-байтақ қазақ даласының басым бөлігіне орнатты. Бұл кезде хандықтың шекарасы оңтүстікте Сырдарияның оң жағасына жетіп , Түркістан аймағындағы қалалардың біразын қымтыды, оңтүстік-шығыста Жетісудың тау етектері мен жазықтары, солтүстік және солтүстік-шығыста Ұлытау және Балқаш арқылы өтіп, Қарқаралы тауларының сілемдеріне жетіп, солтүстік-батыста Жайық өзенінің аңғарына дейін созылады.

Халқы 1 млн-нан асып,

Атты әскері 300 мыңға дейін жетеді.

Қасым хан тұсында Қазақ хандығы дербес мемлекет ретінде халықаралық қатынасқа аралас бастайды. Онымен алғашқылардың бірі болып дипломатиялық қатынас жасаған-Мәскеу мемлекеті. Қарқынды даму жолына түскен Қазақ елі туралы мәлімет Батыс Еуропаға де жетті, Мәскеуде бірнеше мәрте болған (1517 және 1526 жылдары) австралиялық дипломат Сигизмунд Герберштейн өз жазбаларында қазақтар жөнінде мәлімет береді.

Қасым ханның қызметі мен өлімі жөнінде Қыдырғали би: Жәнібек ханның ұлдарының арасында аса белгілі болғаны Қасым хан еді. Ол Жаған бикеден туған еді. Ұзақ уақыт атасының ұлысында патшалық етті. Төңірегіндегі уәлаяттарды өзіне қаратты... Ақыры Сарайшықта өлім тапты. Бүгін оның қабірі Сарайшықта. Оның ұлы

ЧУ «Жезказганский колледж Бизнеса и транспорта»

Технологическая карта профессионального развития педагога

ІІ модуль

Функционально - обучающий менеджмент

ЧУ «Жезказганский колледж Бизнеса и транспорта»

Технологическая карта профессионального развития педагога

ІІІ модуль

Научно-практический творческий менеджмент

Сабақтың мақсаты: Қазақ хандығының құрылуының алғы шарттары XV-XVIII ғасырларда оның дамуы жайында баяндау, хандардың саяси бағыттарын көрсету. Сыртқы жаудан елін, жерін қорғап, тәуелсіздігін сақтап қалған қазақ хандары мен тарихи оқиғалар туралы нақты түсінік беру.

ІІІ. Жаңа сабақты меңгеру кезеңі: Қазақ хандығының құрылуы

(дәріс сабақ жоспар соңында тіркелген)

1. Қазақ хандығының алғы шарттары XV-XVIIIғ.

2. Қасым ханның сыртқы және ішкі саясаты.

. 3. Жәңгір хан тұсындағы «Орбұлақ шайқасы»

Қазақ мемлекетінің құрылуы Жәнібек пен Керей сұлтандарының есімдерімен тығыз байланысты. Көп теген деректерде берілген шежірелерге сүйенсек Жәнібек пен Керей өте жақын туыстар болғаның көреміз, өйткені Керей хан Ақорда Орыс-ханының немересі Болат ханның ұлы.

Ал Жәнібек Барақ ханның ұлы Орыс ханның шөбересі. 1428 жылы Ақорда ханы Барақ өлімінен кейін, Билікке оның баласы Жәнібек келу керек еді, бірақ хан тағы Шайбани әулетінен шыққан Әбілқайыр тартып алды. Сондықтан билік үшін күрес қазақ хандығының құрылуының негізгі себептерінің бірі болды. Маңғол ханы Есен-бұға қазақ хандарына Шу өзеннің бойыннан жер бөліп береді, нәтижесінде XVғ 50 жыл аяғында Жәнібек пен Керей бастаған 200 мыңға жуық көшпелі халықты бастап, Әбілқайыр хандығынан батыс Мағолстанға қоныс аударды. Осы жерде қазақ хандығының негізін құрайды.Мағолстан ханының мақсаты Әбілқайыр хан билігін әлсірету еді, және қазақ сұлтандарын, сыртқы жауларына қарсы әскері күш ретінде қолдану еді. Сондықтан, Есен бұға Әбілқайыр хан билеп отырған көшпелі өзбектер мемлекеті тұрғындарының біраз бөлігін Керей мен Жәнібектің қол астына өтуіне қарсы болмады. Өйткені Мағолстан шекарасының қауіпсіздігін Әбілқайырдан, темірлерден, қалмақтардан қорғау үшін қазақ басшыларымен одақ жасап отырды.1462 жылы Есен бұға олгеннен кейін Мағолстан билеушісіз қалады. Осы кезде Жетісуда қазақ хандығының құрылуы заңды құбылыс еді.1468 жылы Мағолстанға қарсы жорыққа шыққын Әбілқайыр хан жол үстінде кенеттен қайтыс болғаннан кейін жорық тоқтатылады. Қорта айтқанда туған жеріне оралуды көздеп жүрген Жәнібек пен Керейге жол ашып береді. Сол Сығанақ жеріне қазақ хандығы құрылады. Қасым ханның тұсындағы Қазақ хандығы.

I.

II. Үй тапсырмасын тексеру: (Кубик лақтыру арқылы) Мақсаты:

Яғни қазақ халқымыздың атақты билерінің Төле би, Қазыбек би, Әйтеке билердің сөздерін оқушыларға меңгерту.

Ойынның барысы: Топты 2-ге бөліп,кубикті лақтыра отырып берілген сұраққа жауап беру және әр топқа карточкалар таратылады.

Карточкаларды бір-бір нақыл сөз жазылған, сол сөздерді бір-біріне ұқсастыра қанатты сөз және оның авторы шығады.

Жауабы: 1. «Досына өтірік айтпа, сенімін кетер,

Дұшпанына сырынды айтпа, түбіне жетер»

(Төле би)

2. «Елімізден құт-береке қашпасын

Жеріміздің шетін жау баспасын» (Қазбек би)

ЧУ «Жезказганский колледж Бизнеса и транспорта»

Траектория развития преподавателя по гистограмме

І модуль	300
ІІ модуль	220
ІІІмодуль	100

Жалпы технологиялық даму картасы бойынша I-жарты жылдық жинаған ұпай саным: 620

Жалпы технологиялық даму картасы бойынша жылдық жинаған ұпай саным: 1000

Қосымша 2

Қосымша 3

Сабақ жоспары

Оқытушының аты-жөні: Жарасбаева.Назгул.Қуанышевна

Пән: Қазақстан тарихы

Күні: 27.11.14ж

Тобы: ОПУ- 204

Сабақтың тақырыбы:Қазақ хандығының құрылуы

Сабақтын түрі: Аралас сабақ.

Сабақтын типі:аралас/семинар

Сабақтың көрнекілігі: Қазақ хандарының портреттері, схемалар, аудио касета, плакаттар, карта, видеороликтер.

Сабақтың мақсаты:

Білімділігі: Қазақ хандарының шығу тегін, Қазақстандағы хандардың мақсатын, ұстаған бағытын түсіндіре отырып оқушыларды өз отаның сүюге, ұлтжандылыққа, өз Отанының басында қаандайда қиын кезең болмасада мойымай көтеруіне тәрбиелеу.

Дамытушылығы: Оқушыларды тарихи оқиғаларды оқып үйретуге, саяси оқиғаларды өз бетінше тұжырымдай білуіне бағыт беру, ойлау қаблетін дамыту алған білімін нақтылай алуға үйрету.

Тәрбиелігі: Оқушыларды елін, жерін сүюге, ұлтжандылыққа,туған халқына, ұлы тұлғаларға, тарихта алтын әріптермен жазылып қалған тарихи құндылықтарға деген құрмет сезіміне тәрбиелеу

Пайдаланған әдебиет: 1. Қазақстан тарихы әдіс оқу журналы № 7,9

2. Қазақстан тарихы 2том. Алматы 2000жыл

3. Қазақстан тарихы оқулық Алматы 2001ж 121-137 б

Сонымен қатар тарих сабағында модульдік оқыту технолгиясы арқылы белсенділігін дамыту үшін «Оқытушының жаңа технологияларын педагогикалық процесте пайдаланудың тиімділігі мен ерекшеліктері » атты баянадаммен бөлістім. Осы аталған жұмысым Колледж:кәсіби ілім беру Республикалық педагогикалық –әдістемелік журналға шықты. «Өрлеу БА ҰО» АҚ филиалы Қарағанды облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру институтында «Тарихты оқытуагы жаңа әдістер мен тиімді педогоикалық технологиялрды ендіру», «Өрлеу БА ҰО» АҚ филиалы Қарағанды облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру институтында «Электронды оқыту-бәләм беру сапасын арттыру шарты ретінде, «Блум таксономиясы оқушылардың оқу жетістігі бағалау әдісі ретінде», Тренингтік курс «Білім беру кеңістігінде электронды оқулықтарды пайдалану әдістемесі» Сертификатка ие болдым.

Өзара сабаққа кіру

2014-2015 жыл аралығында жоспар бойынша 18 сабққа кірдім тәжірибе алмасу мақсатында мысалы; Оспанова.Л.А , Рахимжанова.А.С, Дисекенова. Н.И. Акимжанова.Г.С. Ахмеджанова.Н.А. Берлібекова.А. Түсіпбекова.Г. Байкенова.М.С сабаққа кіру барысында өзіме Сын тұрғысынан ойлау технологиясын ,Модульдік оқыту технологиясының кейбір элементтерін алып өзімнің сабағымда қолдандым.

Динамика развития результатвиности педагогического кадрового состава в рамках Программы развития колледжа на 2011-2015гг с опорой на реализацию инновационного проекта «Системы непрерывного образования преподавателей» (СНОП)

Кафедра социально-гуманитарных дисциплин «Білім»

ККП-бірінші санат

ПКП- Қарағанды обылысы білім беру қызыметкерлерінің біліктілігін арттыру және қайта даярлау институтында өз білімін көтеру. 11.11.11жж

КППС- «Қ,Р педагог қызыметтерінің біліктілікті артыру курсы

Тарихты оқытудағы жаңа әдістер мен тиімді педагогикалық технологияларды ендіру» Қарағанды облысы, 28.06.13 ж.ж

УМКП- қазақстан тарихы (оқу құралы )

РГНПК-«ЭКСПО -2017»

ДС- Сейдахметов Мейіржан «ЭКСПО-2017» аймақтық конференция, алғыс хат.

Мырзапия Асель «Қазақ тіл- Ел тағдыры »аймақтық конференция сертификат

МНПК- « Тарих сабағында оқытудың жаңа технологияларын педагогикалық процесте пайдаланудың тиімділігі мен ерекшеліктері»

НОКОС-4,9

ПР –212

ОНПК-Ұлы Жеңіске 70 жыл «Қан майдан каhармандарына мың тағзым!»

Сержан Сағынай

Дарынды студенттермен жүргізілген жұмыс нәтижесін төмендегі кесте бойынша салыстырмалы түрде ұсынып отырмын.

Модульдік оқыту технологиясын зерттеп, сынақтау бағытында құрылған уақытша шығармашылық топта әдіс алмасу мақсатында жұмыс істеуім үшін «Өрлеу БА ҰО» АҚ филиалы Қарағанды облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру институтында «Модульдік оқыту технологиясын пайдалану тәжірибесі» жайлы білім жетілдіру курсыныан өттім. Уақытша шығармашылық топта бірнеше тәжірбиелік жұмыстарыммен бөлістім, соның ішінде МОТ негізінде жасалған күнтізбелік тақырыптық жоспарды ұсынып, жасалу ережесімен таныстырдым.