Тапсырмалар

«3»

1. «Уақыт, кітап, өлең» сөздеріне фонетикалық талдау жаса.

2. Мына сөздерді буынға бөл, буын түрлерін ажырат: қауын, әдебиет, тарс, киелі, қайық, ат, аға, ант.

3. «Үй, баға» сөздерін тәуелде.

4. «Кім, ақылды» сөздерін жікте.

5. Мына сөздерге көптік жалғауын жалға: мектеп, жер, оқушы, қыз, үлкен, кітап.

6. «Жер» сөзін жай септе.

7. Дауысты дыбыстар (гласные звуки):

Қосарлы дыбыстар (парные звуки):

Дауыссыз дыбыстар (согласные звуки):

Қазақ тіліне тән (ерекше, төл) дыбыстар (специфические звуки казахского языка):

Дауысты дыбыстар (гласные звуки)

Тілдің қатысына қарай (По положению языка)		Еріннің қатысына қарай (По участию губ)		Жақтың қатысына қарай (По степени раскрытия рта)
Жуан (твердые)	Жіңішке (мягкие)	Еріндік (губные)	Езулік (негубные)	Ашық (широкие)	Қысаң (узкие)

8. Сұрақтарға жауап бер:

а) Бір жылда неше ай бар?

ә) Бір аптада неше күн бар?

б) Бір тәулікте неше сағат бар?

в) Бір сағатта неше минут бар?

г) Бір жылда неше жыл мезгілі бар?

ғ) Бір жылда неше күн бар?

Тапсырмалар:

«3»

1. Жыл мезгілдері: Ай аттары: Қыс айлары:

Көктем айлары: Жаз айлары: Күз айлары:

Апта күндері:

2. Көп нүктенің орнына керекті сөздерді қойып жаз:

... бала оқытады. ... адамдарды емдейді. ... балық аулайды. ... ән айтады. ... кітап береді. ... үй салады. ... сурет салады. ... нан пісіреді. ... тамақ пісіреді. ... азық-түлік сатады.

Керекті сөздер: дәрігер, наубайшы, суретші, балықшы, мұғалім, кітапханашы, дүкенші (сатушы), әнші, аспаз, құрылысшы.

3. Кім? Не? сұрақтарына жауап беретін сөздерді ажыратыңдар:

Түйеқұс, мұғалім, кит, жануар, адам, дәрігер, маймыл, керік, аң, балықшы, бала, колибр, кұс, жолбарыс, жыртқыш, дүкенші, жер, дәптер.

4. Ұннан жасалатын тағамдар:

Сүттен жасалатын тағамдар:

Еттен жасалатын тағамдар:

5. Жануарларды бір бағанаға, құстарды екінші бағанаға жаз: аққу, аю, арыстан, бірқазан, бұлбұл, бөдене, жапалақ, жолбарыс, қабылан, қасқыр, қара түлкі, құр, керік, құтан, көкек, мүйізтұмсық, сілеусін, піл, тоқылдақ, түлкі, тырна, үкі.

6. Дара етістікті бір бағанаға, күрделі етістікті екінші бағанаға көшіріп жаз: отыр, оқып отыр, жатыр, келе жатыр, өсіп тұр, тұр, жинап жүр.

7. Жалғау түрлерін анықта: оқушылар, дәптерім,

студентпін, жазушысыз, қаласы, мектепке, кітабын,

жерлер, әкеммен, анасына.

Тапсырмалар:

«4»

1. «Үйім, үйі» сөздерін тәуелді септе.

2. Мына сөздердің антонимін тап:

ұзын- ақ - жақын - биік –

кең- суық - кір - бар –

жақсы - қорқақ - аз - бүгін -

3. Мына сөздердің синонимін тап:

Ұстаз, шәкірт, отбасы, әдемі, аты, көмек, халық, әйнек,

күшті, көне, бірінші, қария, мереке, адам, тез.

4. Негізгі зат есімді бір бағанаға, туынды зат есімді екінші бағанаға көшіріп жаз: ант, бата, кітап, білім, достық, дәптер, көрме, тарақ, ана, бала, айлакер, құдық.

5. Мына сөздерден күрделі зат есімдерді теріп жаз: оқушы, қант, ата-ана, тасбақа, кемпірқосақ, АҚШ, жерлер, жанұя, дала.

6. Жалқы есімді бір бағанаға, жалпы есімді екінші бағанаға көшіріп жаз: Абай, Құрманғазы, мұхит, Каспий, Омбы, домбыра, өзен, «Абай жолы» романы, Петропавл.

7. Деректі зат есімдерді ажырат: қалам, су, арман, қуаныш, жақсылық, домбыра, ағаш, махаббат.

8. Сын есім мағынасына қарай сапалық (качественный), қатыстық (относительный) болады. Берілген сапалық, қатыстық сын есімдерді екі бағанаға бөліп жаз.

Бойшаң, ұлы, үлкен, қызықты,өнерлі,көркемдік, әдемі,

ақылды.

Тапсырмалар:

«4»

1. Берілген сөздерден сын есімді тауып жаз: көйлек, сынып, әдемі, қалың, қыз, таза, жасыл, тәтті, бала, су, гүл, тәртіпті.

2. Мына сөздерді аудар: маған, менің, сізді, оған, сендерге, менікі, сенен.

3. Сын есім мағынасына қарай сапалық (качественный), қатыстық (относительный) болады. Берілген сапалық, қатыстық сын есімдерді екі бағанаға бөліп жаз.

Бойшаң, ұлы, үлкен, қызықты, қызылдау, өнерлі,көркемдік, әдемі, ақылды.

4. Сын есімнің шырай түрлерін анықта: сап-сары, ең, аса, ақшыл, ұзынырақ, биік, кішірек, өте, қап-қара, аппақ, жақсы, әдемі, әдемірек, үлкендеу, тым, қызыл, жап-жасыл.

5. Сан есімнің мағыналық түрлерін ажырат: тоғызыншы, екі,отыздарда, бес, үшеу, екеуден, он-оннан, қырықтай, жүз шақты, екіден бір, жетеу, он бесінші, бес бүтін екі ондық, бестен.

6. Есімдіктің мағыналық түрлерін ажырат: кім?, ешкім, барлық, өзім, мынау, саған, кейбіреу, ешқашан, әлдекім, өз, міне, әне, күллі, менде, қашан, түгел, сол..

7. Сөйлемге синтаксистік талдау жаса: Менің досым бүгін мектепке келмеді.

8. Көп нүктенің орнына тиісті жалғауларды қойып жаз: Оның аға..., біздің отбасы..., сенің ана..., сендердің мұғалім..., сіздің киім..., менің бала..., менің дәптер... .

Тапсырмалар:

«5»

1. Негізгі етістікті бір бағанаға, туынды етістікті екінші бағанаға көшіріп жаз: кел, ойна, берді, сана, оқыдың, бардық, тұзда, достас, құрметте, сұраңыз, шықтым, ойла, баста, бар.

2. Болымды етістікті бір сызықпен, болымсыз етістікті екі сызықпен сыз: Мен кеше киноға бардым. Олар бізге қонаққа келді. Сен сабаққа кешікпе. Қате жазуға болмайды. Қазақстанда 9 қорық бар. Бұл саған лайық емес.Мен оны ренжіткем жоқпын.

3. Етістіктің рай түрлерін анықта: оқығым келеді, келсем, көрсін, оқимын, оқы, барайын, көргім келеді, бардым, оқысам.

4. Салт етістік (непереходный), сабақты (переходный) етістіктерді ажырат: Сен әрқашан досыңа көмектес. Үйге берген тапсырманы орындап кел. Жақсы адам жолдасынан танылар. Өзіңді ұстай біл. Мен ағама хат жаздым.

5. Етіс түрлерін ажырат: Олар ерте тұрып, жуынды. Ол баласына өлең айтқызды. Қазақстанның көптеген аудандарында жаңа мектептер салынды. Уәде берілді. Ол бізге үй салысты. Кішкентайлар бізге сабақ оқыттырмады.

6. Төмендегі етістіктерді үш бағанаға теріп жаз:

Бардым, оқып отыр, келемін, айтып жатыр, құрып кетті, барармын, жазғанмын,жазбақпын, тұр.

Осы шақ	Келер шақ	Өткен шақ

7. Үстеудің мағыналық түрлерін ажырат: тым, әдейі, амалсыздан, әрең, алға, бүгін, лезде, әжептәуір, орасан, қасақана, босқа.

8. Одағай түрлерін ажырат. Алақай, құрау-құрау, тәйт, тек, бәрекелді, түу,шөре-шөре, қап, кә-кә, жә.

Көңіл-күй одағайлары:

Жекіру одағайлары:

Шақыру одағайлары:

Тапсырмалар:

«5»

1. Қыстыма сөздерді ажырат: меніңше, айналайын, ойбай, мүмкін, әрине, қарағым, шіркін, қап, біріншіден, қысқасы.

2. Мына сөз тіркестерін аудар: моя книга, ее брат, наша семья, ваши тетради, их работа, твой день.

3. Шылауларды ажырат: Үшін, арқылы, бірақ, әйтпесе, -мыс, -міс, ма, ме, дейін, себебі, бірге, қатар, -ақ, -ау, біресе.

Септеулік: Демеулік: Жалғаулық:

4. Мына сөздерді сөз құрамына талда. Отанын, жеріне, мәдениетті, айтып, келмеу, алған, биле, жақсы, жапырағы, қыздарға, патриотпын, білім.

5. Салалас құрмалас сөйлемнің түрлерін ажырат. Қар еріді, бірақ жер көгере қойған жоқ. Оқу залында кейде кино болады, кейде қызықты баяндама тыңдалады. Киноға не мен барамын, не сен барасың. Оның келмеген себебі мынау: кеше жұмыстан кеш қайтты. Қоңырау соғылды да, оқушылар сыныпқа кірді.

6. Сабақтас құрмалас сөйлемнің түрлерін ажырат.

Оқытушы сыныпқа кіріп келгенде, оқушылардың барлығы орындарынан тұрды. Енді бес минут кешіккенде, оқушылар кетіп қалар еді. Жақсы өмір сүру үшін, жақсы жұмыс істеу керек. Биылғы көктем жақсы болғандықтан, егін өте жақсы шықты. Сыныптардың есіктері ашылып, оқушылар тысқа шығып жатыр.Қыс келсе де, қар жаумады.

7. Сөйлемнің құрылысына қарай түрлерін ажырат: Мен Қазақстанда туып-өстім. Бүгін емтиханға дайындалу керек. Қар жауды. Жаңбыр қатты жауып тұр. Білімді адам мыңды жығады. –Сен қайдан шықтың? – Мектептен. Таң мезгілі.

Тапсырмалар

«3»

1. Сан есімдерді сөзбен жаз: 5,13,28,35,46,53,66,71,82,99,102,245,316,1991,2006, 39,

2013,55555,193,1971,10500,78,1586,345,747,123,25663,1993.

2. Көптік жалғауын жалға.

Адам... Аң...

Оқушы... Мектеп...

Жер... Құс...

3.«Оқушы» сөзін септе.

4. Зат есімдерді екі топқа бөліп жаз.

Кім? Не?

Халық, дәптер, адам, аудан, тұрғын, үй, Асан, мұғалім, қалам, ит, құс, машина, жер, сурет, етікші, әртіс.

5.Жіктік жалғауын жалға.

Мен оқушы... Біз оқушы...

Сен оқушы... Сендер оқушы...

Сіз оқушы... Сіздер оқушы...

Ол оқушы... Олар оқушы...

6.Сұрақтарға жауап бер.

• Сенің аты-жөнің кім?

• Сен нешінші сыныпта оқисың?

• Сен неше жастасың?

• Сенің ұлтың кім?

7.Тәуелдік жалғауларды жалға.

Менің іні...

Менің дәптер...

Сенің ана...

Сенің қарындас...

Сіздің үй...

Оның бала...

Оның қағаз...

8. Аудар.

Әке- іні –

Әпке- қарындас -

Аға- ана, шеше -

Ата - әже –

«3»

1.Көп нүктенің орнына керекті сөздерді қой. Менің... Сенің... Оның...

А) кітап, кітабың, кітабы

Ә) кітаптар, кітабым, кітабы

Б) кітабым, кітабың, кітабы

В) кітапты, кітабы, кітап

2. Жалғау жалғанған сөзді тап.

А) балалар

Ә) оқушы

Б) балалық

В) достық

3. Жұрнақ жалғанған сөзді тап.

А) балаға

Ә) баламен

Б) баланың

В) балалық

4. Тиісті жалғауды жалға: Көйлек...

А) -ді

Ә) -ды

Б) -ты

В) -ті

5. Дұрыс жауабын тап. Сен отыр...

А) -сыз

Ә) -сіз

Б) -сің

В) –сың

6. Өткен шақтың жұрнағын көрсет.

А) -ның, -нің

Ә) -ды, -ді

Б) -ып, -іп, -п

В) -а, -е, -й

7. Дұрыс жазылған сөзді тап.

А) жайау

Ә) жайяу

Б) жаяу

В) жаяау

8. Етістікті тап.

А) әдемі

Ә) жеміс

Б) оқыды

В) сіз

9. Зат есімді тап.

А) бес

Ә) оқушы

Б) үлкен

В) жазды

10. Қазақ тілінде неше септік бар?

А) 8

Ә) 6

Б) 7

В) 5

11. Ілік септігінің жалғауларын тап.

А) -да, -де, -та, -те, -нда, -нде

Ә) -ның, -нің, -дың, -дің, -тың, -тің

Б) -ға, -ге, -қа, -ке, -а, -е, -й, -на, -не

В) -ма, -ме, -ба, -бе, -па, -пе

12. Барыс септік қандай сұрақтарға жауап береді?

А) кім? не?

Ә) кімді? нені?

Б) кімге? неге?

В) кімде? неде?

13. Шығыс септігін тап.

А) алтыға

Ә) алтыдан

Б) алтының

В) алтымен

14. Сәйкестікті тап.

1. Барыс септік а) кім? не?

2. Шығыс септік ә) кімнің? ненің?

3. Көмектес септік б) кімге? неге? қайда?

4. Атау септік в) кімді? нені?

5. Жатыс септік г) кімде? неде? қайда?

6. Табыс септік д) кімнен? неден? қайдан?

7. Ілік септік е) кіммен? немен?

15. -нан, -нен, -дан, -ден, -тан, -тен қай септіктің жалғаулары?

А) ілік септік

Ә) шығыс септік

Б) көмектес септік

В) жатыс септік

16. Жатыс септігі жалғанған сөзді тап.

А) бөлмемнің

Ә) бөлмемде

Б) бөлмемді

В) бөлмемнен

17. Жіктік жалғауды жаз. Біз оқушы...

А) -мын

Ә) -мыз

Б) -сың

В) –сің

18. Табыс септіктегі сөзді тап.

А) оқыды

Ә) келді

Б) отынды

В) барды

19. Қай жалғау дұрыс.

А) бала+лар

Ә) бала+дар

Б) бала+лер

В) бала+тар

20. Зат есімнің жалғаулары нешеу?

А) 2

Ә) 3

Б) 5

В) 4

21. -ның, -нің, -дың, -дің, -тың, -тің қай септіктің жалғаулары?

А) барыс

Ә) табыс

Б) шығыс

В) ілік

22. «Қағаз» деген сөзді көмектес септікте септеп көрсет.

А) қағаз

Ә) қағаздың

Б) қағазбен

В) қағазды

23. Тасымалданбайтын сөздер қатарын көрсет.

А) мектеп, дәптер, көше

Ә) сия, қант, ара

Б) мереке, жақсылық, мәтін

В) қала, мақсат, борыш

24. Қай сөздерде екпін қойылмайтынын анықта.

А) мұғалім

Ә) мұғалімсіз

Б) мұғалімше

В) мұғалімді

25. Ашық дауысты дыбыстарды тап.

А) а,ә,е,ы,і,н.

Ә) о,ө,ұ,ү,у.

Б) а,ә,о,ө,е.

В) ұ,ү,у,ы,і,н.

«4»

1. Мына сөздерді тәуелде: қала, жер

2. Мына сөздерді жікте: ата, әртіс

3. Тәуелдік, иелік жалғауларын қосып жазыңдар.

Менің аға... Отан біз...

Сенің қала... Ит сен...

Сіздің аты-жөні... Бала сіз...

Олардың ана... Үй сендер...

4. Үш шақтағы етістікке сөйлем құрап жазыңдар.

5. Есімдіктердің түрлерін ажыратыңдар.

Біздің үйге біреу келді.

Сабаққа бәрі келді.

Сен қайдан келесің?

Төсегімді өзім жинаймын.

Анау менің үйім.

6. «Отыр» етістігін үш шақта жікте.

7. «Кітап» сөзін септе.

«5»

1. « Кел» етістігін жедел өткен шақта жікте.

2. « Кел» етістігін шартты райда жікте.

3. Етістіктің райларын ажырат.

Қонаққа барсаң ; барғымыз келеді ; жақсылық болсын ; құттықтағым келеді ; мейрамдарыңды тойлаңдар; біз жазамыз ; ертең барамын.

4. Сын есімнің шырайларына мысал келтір.

1. 2 3

жай шырай салыстырмалы күшейтпелі

4

асырмалы

5. Сөз құрамына талда.

Аңшының , келді, күркесіне, биіктеу, құстар, баламын, үлкенірек, барамын.

6. Есімшелердің шақтарын анықтаңдар.

Айтқан, барар, келмеген, бармас, келген жоқпын, орналасқан, болар, болмас, болған, кіргенсің, барғанмын, келерсің, түсінген, оқымас, оқымаған, қалармыз, сөйлер, оқыған жоқпыз, ішпес.

Келер шақ есімше Өткен шақ есімше

болымды болымсыз болымды болымсыз

7. Сөйлемдерді дұрыс құраңдар.

1. Операсы, Төлебаевтың, «Біржан-Сара», Мұқан.

2. Қарапайым, Дина, атақты, туған, отбасында, күйші, шаруаның.

3. Қолына, ұстаған, жеті-сегіз, ол, жасында, домбыра.

4. Жеткізерсің, кейінгі, күйлерімді, менің, ұрпаққа.

5. Қайтыс болған, 94, күйші, қаласында, жасында, Алматы.

6. Ашылған, орнатылған, жерде, ескерткіш, сол, және, мұражайы.

«5»

1. Нүктенің орнына керекті есімдікті тап.

... табиғатты қорғап, аялап, қастерлеуіміз керек.

А) сендер; В) олар; С) сіздер; D) біз.

2. Қолданып отырмын деген етістіктің түрі:

А) нақ осы шақ; В) тұйық етістік; С) етістіктің болымсыз түрі; D) өткен шақ.

3. Сөйлемдегі етістіктің шағын көрсет.

Асқар өлеңді мәнерлеп оқып отыр.

А) ауыспалы келер шақ; В) осы шақ; С) өткен шақ; D) келер шақ.

4. Етістіктің неше райы бар, белгіле.

А) төрт; В) үш; С) бес; D) екі.

5. Құрметте – етістіктің райын белгіле.

А) ашық рай; В) бұйрық рай; С) қалау рай; D) шартты рай.

6. Есімшенің көпше түрін белгіле.

А) келесіздер; В) алыңыз; С) айтатындар; D) отырды.

7. –ғалы, -гелң, -қалы, -келі – бұл ненің жұрнақтары?

А) ауыспалы шақ көсемше; В) нақ осы шақ; С) өткен шақ көсемше; D) келер шақ көсемше.

8. Өздік етісті тап.

А) жуынды; В) жуғызды; С) жудырды; D) жуылды.

9. Ыңғайластық жалғаулықты шылауды тап.

А) немесе; В) өткені; С) те; D) бірақ.

10. «Я хочу помочь» сөз тіркесінің дұрыс аудармасын көрсет.

А) көмектесемін; В) көмектестім; С) көмектескім келеді; D) көмектеседі.

Тапсырмалар:

1. Сөйлемдерді аяқтаңдар.

1 . Күй – көне музыкалық шығарма, ... 1. өмір-тіршілігі жайында

айтылады.

2. Күйде қазақ халқының тұрмысы ... 2. біздің заманымызға жеткен.

3. Олар ауыздан ауызға көшіп, ... 3. өнер туындысы.

4 . Бұл операның премьерасы 1946 4. 1957 жылы қайта қойылды.

жылы 7 қазанда...

5. Бірнеше рет өңделіп... 5. Қазақ опера және балет

театрында өтті.

6. Бұл опера Біржан салдың өмірі... 6. мен оның Сара ақынмен

айтысы туралы.

2. Қазақ тіліне аудар.

1. Ручка ученика.

2. Моя книга.

3. Улицы города.

4. Работа отца.

5. Их матери.

6. Наше письмо.

3. Берілген сын есімдерді екі бағанаға бөліп жаз.

Атақты, биік, сулы, мемлекеттік, биік, тәуелсіз, денелі, ұзын, тар, қазіргі, үлкен, жылы, қалалық, күзгі, белгісіз, ащы, белгісіз, кең, қарлы, кіші, қызыл, шұғыл континенталды.

Сапалық Қатыстық

4. Дұрыс – бұрыс анықтаңдар.

1. Ш.Уәлиханұлы 1841 жылы, Қостанай облысында дүниеге келген.

2. Сәкен Сейфуллин - жыршы.

3. А.Құнанбаев – қазақ халқының алғашқы педагогі.

4. Айша Ғалымбаев – атақты суретші.

5. Дина Нұрпейісова Құрманғазының шәкірті болған.

6. Мәншүк, Әлия – атақты әншілер.

Грамматикалық сұрақтар. «3»

1. Фонетика дегеніміз не?

2. Дауысты дыбыстарды ата.

3. Жақтың қатысына қарай дауысты дыбыстар (по степени раскрытия рта):

4. Ерін мен езудің қатысына қарай (по участию губ):

5. Тілдің қатысына қарай (по положению языка):

6. Дауыссыз дыбыстар салдыр мен үннің қатысына қарай (по участию голоса и шума) нешеге бөлінеді?

7. Буын түрлерін ата.

8. Сөз таптарын ата.

9. Зат есім, сын есім, сан есім, етістік қандай сұрақтарға жауап береді? Мысал келтір.

10. Септіктер.

11. Жіктік жалғау.

12. Тәуелдік жалғау.

13. Көптік жалғау.

Грамматикалық сұрақтар. «4»

1. Сын есім шырайлары.

2. Сан есімнің мағыналық түрлерін ата.

3. Есімдіктің мағыналық түрлерін ата.

4. Септіктерді сұрақтарымен жаз.

5. Етістіктің шақтары. Жасалу жолдары.

6. Болымсыз етістіктің жұрнақтарын жаз.

7. Болымды етістікке мысал келтір.

8. Тұйық етістіктің жасалуы. Мысал.

9. Етіс түрлерін ата.

10. Есімшенің жасалу жолдары.

11. Көсемшенің жасалу жолдары.

12. Етістік райлары.

Грамматикалық сұрақтар. «5»

1. Сөйлем дегеніміз не?

2. Жай сөйлемнің түрлері.

3. Сөйлемнің тұрлаулы мүшелері.

4. Сөйлемнің тұрлаусыз мүшелері.

5. Синоним дегеніміз не? Мысал келтір.

6. Антоним дегеніміз не? Мысал келтір.

7. Омоним дегеніміз не? Мысал келтір.

8. Үстеудің мағыналық түрлерін ата.

9. Салалас құрмалас сөйлемнің түрлері.

10. Сабақтас құрмалас сөйлемнің түрлері.

11. Оқшау сөздердің түрлері.

12. Шылау сөздер.

Грамматикалық сұрақтар. «5»

1. Сөйлем дегеніміз не?

2. Жай сөйлемнің түрлері.

3. Сөйлемнің тұрлаулы мүшелері.

4. Сөйлемнің тұрлаусыз мүшелері.

5. Синоним дегеніміз не? Мысал келтір.

6. Антоним дегеніміз не? Мысал келтір.

7. Омоним дегеніміз не? Мысал келтір.

8. Үстеудің мағыналық түрлерін ата.

9. Салалас құрмалас сөйлемнің түрлері.

10. Сабақтас құрмалас сөйлемнің түрлері.

11. Оқшау сөздердің түрлері.

12. Шылау сөздер.