Қазақ тілі сабағында ҚБ тапсырмаларын құрастыру жолдары

Кіріспе

Қазіргі білім беру үдерісінде оқушының жеке қабілетін танып, оны дамытудың тиімді жолдарының бірі – қалыптастырушы бағалау жүйесін енгізу. Бұл жүйе арқылы мұғалім оқушының білім алу барысындағы жетістіктері мен кемшіліктерін уақтылы анықтап, кері байланыс орната алады.

Бастауыш сыныпта қалыптастырушы бағалау – оқушының оқу мақсаттарына жету деңгейін күнделікті сабақ барысында қарапайым, түсінікті тапсырмалар арқылы бағалау. Бұл тапсырмалар арқылы оқушының тыңдалым, айтылым, оқылым және жазылым дағдылары дамиды, тілдік нормаларды меңгеру деңгейі байқалады.

Қалыптастырушы бағалау – оқыту мен оқудың бір бөлшегі. Ол оқушының білімін бағалаумен қатар, оқыту сапасын да жақсартуға көп көмегін тигізетін бөлім. Бұл әдістемелік материал бастауыш сынып оқушыларына арналған қазақ тілі пәні бойынша қалыптастырушы бағалау (ҚБ) тапсырмаларын құрастыру және қолдану ерекшеліктерін түсіндіруге бағытталған.

Қалыптастырушы бағалау – оқу үдерісінің ажырамас бөлігі болып табылады. Ол оқушының оқу мақсатына жету деңгейін күнделікті бақылауға, оқу жетістігін талдауға және дер кезінде кері байланыс беруге мүмкіндік береді. Бұл бағалау түрі арқылы мұғалім оқушының қандай білім мен дағдыны меңгергенін, қандай бағытта жұмыс істеу керектігін анықтай алады.

Бастауыш сынып оқушылары үшін ҚБ тапсырмалары олардың жас ерекшелігіне, тілдік даму деңгейіне сай құрылуы тиіс. Тапсырмалар оқушылардың тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылым дағдыларын қалыптастыруға бағытталуы қажет. Сонымен қатар, тапсырмалар оқушылардың қызығушылығын арттырып, белсенділігін оятатындай болуға тиіс.

Бұл материал мұғалімдерге оқу мақсаттарына сай тиімді ҚБ тапсырмаларын әзірлеуге, оларды сабақ барысында дұрыс қолдануға, оқу жетістігін нақты бағалауға көмектеседі. Сонымен қатар, оқушылардың тілдік құзыреттілігін арттыруға және олардың білім сапасын жақсартуға ықпал етеді.

Мазмұны

1. Кіріспе

2. Қалыптастырушы бағалау туралы жалпы түсінік

3. Қазақ тілі пәні бойынша ҚБ тапсырмаларының мақсат-міндеттері

4. ҚБ тапсырмаларын құрастыру ерекшеліктері (бастауыш сынып)

5. ҚБ тапсырмаларын құрастыруда ескерілетін дидактикалық талаптар

6. Қазақ тілі пәнінен ҚБ тапсырмаларына мысалдар (сыныптар бойынша)

3-сыныпқа арналған тапсырмалар

7. Бағалау критерийлері мен дескрипторлар үлгілері

8. Қорытынды

9. Пайдаланылған әдебиеттер

Мақсат:

Қазақ тілі сабағында қалыптастырушы бағалау тапсырмалары арқылы бастауыш сынып оқушыларының тілдік дағдыларын (тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылым) қалыптастыру, оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтау, оқу үдерісін тиімді ұйымдастыру және оқушының тілдік құзыреттілігін дамыту.

Міндеттері:

1. Оқушының оқу мақсатына жету деңгейін үнемі бақылау және талдау.

2. Оқушының қазақ тілінде еркін сөйлеу, сауатты жазу және дұрыс оқу дағдыларын қалыптастыру.

3. Жеке оқушының даму қарқынын анықтау және оқу мазмұнын соған бейімдеу.

4. Мұғалім мен оқушы арасындағы кері байланысты орнату.

5. Оқушылардың өзіндік бағалау және өзара бағалау дағдыларын дамыту.

6. ҚБ тапсырмалары арқылы оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру.

Қазақ тілі пәнінен ҚБ тапсырмаларын құрастырудың ерекшеліктері (бастауыш сынып)

1. Оқушы жас ерекшелігін ескеру

-Бастауыш сынып оқушыларының қабылдау, есте сақтау, сөйлеу дағдылары әлі қалыптасу үстінде болады.

--Тапсырмалар қарапайым, түсінікті тілмен құрылуы керек.

Ойын элементтері мен көрнекілік қолдану – қызығушылықты арттырады.

2. Оқу мақсаттарына сәйкестік

ҚБ тапсырмалары әр сабақтағы нақты оқу мақсатына сәйкес құрылуы тиіс.

Мысалы: "Мәтіннің мазмұнын түсінеді" деген мақсатқа сәйкес – мазмұнын айту, сұрақтарға жауап беру тапсырмалары беріледі.

3. Қысқа әрі нұсқа тапсырмалар

Тапсырма мәтіні қысқа, нақты, түсінікті болуы керек.

Бір тапсырмада бір ғана әрекет талап етілуі тиіс (мысалы, тек сөз табын анықтау, немесе сөйлем құрау т.б.).

4. Деңгейлік тапсырмалар

Әртүрлі деңгейдегі оқушыларды ескеру үшін деңгейлік (жеңіл – орташа – күрделі) тапсырмалар дайындалады.

Мысалы:

1. Сөзді оқы.

2. Мағынасын түсіндір.

3. Сөйлемде қолдан.

5. Жазылым мен айтылым дағдыларын қамту

Тапсырмалар тек оқылым емес, жазылым мен айтылым дағдыларын да дамытуы керек:

Дыбыстық талдау

Буынға бөлу

Сөйлем құру

Жұппен немесе топпен жұмыс жасау

6. Бағалау критерийі мен дескриптор қосу

Әр тапсырмада бағалау критерийлері мен дескрипторлар анық көрсетілуі керек.

Бұл оқушыға неге жетуі керектігін түсінуге көмектеседі.

7. Түрлі форматтағы тапсырмалар

3-сынып оқушыларына арналған ҚБ тапсырмалары

3-сынып оқушыларына арналған қалыптастырушы бағалау тапсырмаларын саралап құрастыру – әр оқушының деңгейіне қарай тапсырма беру дегенді білдіреді. Саралап оқытуда тапсырмалар оқушылардың қабілетіне, қызығушылығына және дайындық деңгейіне сәйкес өзгеріп отырады.

Мысал ретінде қазақ тілі пәнінен «Сөйлем түрлері» тақырыбына арналған тапсырмаларды үш деңгей бойынша ұсынамын:

Тақырып: Сөйлем түрлері

Мақсат: Сөйлем түрлерін ажыратады, мысал келтіре алады.

1-деңгей (жеңіл):

Мақсаты: Негізгі түсінікті тексеру

Тапсырма: Берілген сөйлемдерді сұраулы, лепті, хабарлы сөйлем деп бөліп жаз.

Мысал сөйлемдер:

Мен мектепке бардым.

Сен не істеп жатырсың?

Керемет күн болды!

2-деңгей (орташа):

Мақсаты: Түсінікті қолдана алу

Тапсырма: Суретке қарап, үш түрлі сөйлем құрастыр: біреуі – сұраулы, екіншісі – хабарлы, үшіншісі – лепті.

(Мұғалім оқушыларға сурет көрсетеді: мысалы, балалар ойнап жүрген сурет)

3-деңгей (күрделі):

Мақсаты: Шығармашылықпен қолдану, анализ жасау

Тапсырма: Кез келген тақырыпта шағын әңгіме жаз. Әңгіменде кемінде үш түрлі сөйлем түрі болсын. Жазған сөйлемдеріңнің астын сызып, олардың түрін жақша ішінде көрсет.

Осындай тәсілмен кез келген тақырыпқа сараланған тапсырмалар дайындап ауға болады. Егер нақты пән мен тақырыпты айтсаңыз, қосымша нақты тапсырмалар құрастырып берем. бағалау критерийлері мен ойлау дағдылары деңгейлеріне сәйкес тапсырмалар құрастыру

Қалыптастырушы бағалау тапсырмаларын өз бетінше құрастыру үшін мұғалімге келесі қадамдарды ұсынуға болады:

*Алдымен: пәннің оқу бағдарламасымен, оқу жоспарымен танысу, оқу мақсаттарына талдау жасау.

*Екінші: оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары негізінде бағалау критерийлерін құрастыру.

*Үшінші: тапсырма құрастыру кезінде саралауды қамтамасыз ету үшін бағалау критерийлерін ойлау дағдыларының деңгейлеріне сәйкестендіру.

*Осыдан кейін бағалау критерийлері мен ойлау дағдылары деңгейлеріне сәйкес тапсырмалар құрастыру.

*Соңында әр тапсырмаға оның орындалу кезеңдерін сипаттайтын дескрипторлар құрастыру.

Тапсырма

1-сабақ

1-тапсырма. Мәтінді оқы. Мәтіннен кестенің әр бағанына сәйкес 2 сөз тауып жаз.

Ахмет Байтұрсынов-қазақтың ғалымы, ағартушысы. Ахмет Байтұрсынов Торғай облысында қарапайым шаруа отбасында туған. Ахметтің әкесі Байтұрсын ширақ, намысшыл, батыл, сергек адам болған. Ол Ахметті Торғайдағы екі сыныптық орыс-қазақ мектебіне береді. Оны 1891 жылы бітіріп, Орынбордағы төрт жылдық мектепке оқуға түседі. Ол өте кемеңгер, білімді тұлғаның бірі болған.

2-тапсырма .Өлеңнен сын есімдерді тауып, астын сыз.

Кең жайлауда гүл терем,

Бағатыным қошақан.

Асау құлын үйретем.

Өсіремін ботақан.

Құлын сөзіне дыбыстық фонетикалық талдау жаса.

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________________________________________________

2-сабақ 1.Сәйкестендір.

2.Алма тақырыбына жұмбақ құрастыру.

Бұл не?__________________________________

3.Затты сипаттап жаз.

_____________________________________________________

_____________________________________________________

3-сабақ

1-тапсырма. Семантикалық картаны толтыр

2-тапсырма. Қарсы мәндес сын есімдер жаз.

Қарт - жеңіл –

Алғыр - тәртіпті –

3-тапсырма. Өлеңнен сын есімдерді тап.

Кең жайлауда гүл терем,

Бағатыным қошақан.

Асау құлын үйретем.

Өсіремін ботақан.

4-тапсырма. «Сөзжасам» берілген әріптерден сын есімдер құрастыр.

Қ, ы, а, т с, п, й, ы, ү, л, е, н, к, і, ш, ғ, р

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

4-сабақ

1-тапсырма. Мағынасы қарама –қарсы сын есімдерді жаз.

Әлсіз – кең -

жомарт - ұзын-

қатты - мейірімді –

2-тапсырма. Берілген сын есімдерді зат есімдермен тіркестіріп жаз.

Өзің қалаған екі сөзбен сөйлем құрастыр.

Әдемі, қою, кең, қоңыр, таяз, қалың, биік.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3-тапсырма. Заттарды көлемі бойынша атап жаз.

Үй (қандай?) ... .

Өзен (қандай?) ... .

Жол (қандай?) ... .

Теңіз (қандай?) ... .

Көше (қандай?) ...

Керекті сөздер: биік, таяз, кең, терең, тар.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

5-сабақ

1-тапсырма. Заттың сынын білдіріп тұрған сөздерді белгіле.

2-тапсырма. Сөйлемді оқы. Сын есімдерді тап.

«Киелі құстың ұясын бұза алмадым»,-дейді дана Төле би.

Құстың, ұясын

Киелі, құстың

Киелі, дана

3-тапсырма.Нақыл сөзді оқып, сын есімдерге сұрақ қой.

Ең тәтті де тіл,

Ең ащы да-тіл.

Ең қатты да-тіл,

Ең жұмсақ та –тіл.

4-тапсырма.

6-сабақ

1-тапсырма.Шығармашылық тапсырма. Сәйкестендір

2-тапсырма. Сәйкестендір («+» , «-» )

3-тапсырма. Тест

1.Түбір сөзден болған сын есім

а) туынды ә) негізгі б) сын есім

2. Туынды сын есімдер қатарын тап

а) сүтті, ұсақтау, көкшіл ә) таза, қалың, әдемі б) әдепті,ақ, жүзгіш

3. Түбірі зат есімнен жасалған сын есімдер қатарын тап

а) сүтті, ақылды, бұлтты ә) білгіш, тапқыш,жүзгіш б) мөлдір,биік, кішкентай

4.Түбір сөзге жұрнақ жалғану арқылы жасалған сын есім

а) сын есім ә) негізгі б) туынды

7-сабақ

1-тапсырма. «Мюнстерберг» әдісі

Берілген бірнеше тізбектелген әріптердің ішінен сөздерді тап. Сол сөздерден сөйлем шығады. Соның жауабын айт.

Трпсутвалбұлткзштажаңбыралрғабушлрқмоотұманаайлтүріндесвтврратмосферадажжпросболадыддрс

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2-тапсырма

1.Сын есім дегеніміз не?

____________________________________________________________________________________________________________________________

2.Негізгі сын есімнің ережесін тап

а) түбір сөзден болған сын есім

ә) жұрнақ жалғану арқылы жасалған сын есім

б) жалғау жалғану арқылы жасалған сын есім

3. Туынды сын есім қатарын тап.

а) бозғылт, байқағыш, әдепті

ә) жасыл, күшті, тарғыл

б) жарыс, көңіл, жүгірді

4.Анар ..... түсті жейде сатып алды. Көп нүктенің орнына қажетті сөзді қой

а) алқа

ә) ақшыл

б) көңілді

5. Түбірі зат есімнен болған сын есімдерді белгіле

а) өнерлі, саналы, шөпті

ә) ақшыл, күшті, тарғыл

б) ұсақтау, көңіл, жүгірді

8-сабақ

1-тапсырма. Мәтіннен негізгі және туынды сын есімдерді теріп жаз.

Домбыра үйірмесі

Мектепте әртүрлі үйірмелер бар. Мен домбыра үйірмесіне барып жүрмін.Домбыра тарту – үлкен өнер. Домбыра – екі ішекті аспап. Мен осыаспаптытартуды үйренгім келеді. Домбыраның даусы майда қоңыр, құлаққа жағымды. Бұл қарапайым аспаппен әртүрлі шығармаларды орындауға болады. Үміт апай өте өнерлі адам, сондықтан ол домбыра тартуды жақсы үйретеді. Домбыра тілі барлық халықтарға ортақ. Ол қуанышты да, мұңды да білдіреді. Ол барлық адамға түсінікті.Кейде мен қоңыр дауысымен ән саламын. Менің дарынды домбырашы болғым келеді.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2-тапсырма. Берілген сөздерден туынды сын есім құрап жаз.

Талап, білім, әдеп, ажар, сән, көңіл

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

9-сабақ

1-тапсырма. Мәтінді оқы. Сын есімдерді тауып жаз.

Жиренше шешен бір күні жолда келе жатып, алдынан кездескен бір баладан:

– Дүниеде не тәтті, балам? – деп сұрайды.

Сонда бала:

– Бал тәтті, – деген екен.

– Ал жұмсақта не жұмсақ?

– Мамық жұмсақ.

Бұл баланың жауабын тыңдап тұрған екінші бала: «Осы

сұрақтарыңызға мен жауап беріп көрейін, рұқсат етіңіз», – деп

өтінеді.

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

2-тапсырма. Суреттегі заттар атауларына күрделі сын есімдерді қолданып, сөйлем құрастырып жаз

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

10-сабақ

1-тапсырма.Көп нүктенің орнына тиісті сөздерді қойып жаз.

1. Аянның ... ойыншығы бар. 2. Аяжанда ... көйлек бар. 3. Сіз

тұрған үй ... қабатты. 4. Қоянда ... аяқ, ... құлақ бар. 5. Оларда

... бөлме бар.

Керекті сөздер: алты, бес, жеті, төрт, екі, үш.

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

2-тапсырма. Жұмбақтардың шешуін тап.

Заттың санын білдіретін сөздердің астын сыз.

1.Елу аяқты, екі қолды.

2. Екі аяқты,

Жүгіреді тым қатты.

3. Басында таяғы бар,

Төрт аяғы бар.

Сегіз тұяғы бар,

Иегінде сақалы бар. ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________

11-сабақ

1-тапсырма. Мәтінді оқы.

Заттың санын білдіретін сөздерді теріп жаз.

Бірінші сыныпта есеп сабағы жүріп жатыр. Мұғалім Қыңырды орнынан тұрғызып:

– Қыңыр, мен саған алдымен бір қоян, оның артынан екі

қоян, сонан соң тағы да үш қоян бердім. Сонда сенің қояндарың қанша болады? – деп сұрақ қойды.

– Жеті қоян болады, апай.

– Дұрыс емес. Қайта есептеп көр!

– Апай, дұрыс қой. Сіз алты қоян бердіңіз. Үйде өзімнің бір

қояным бар. Сонымен барлығы жеті қоян болады емес пе?!

(«Балдырған» журналынан.)

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

____________________________________________________________

___________________________________________________________

2-тапсырма. Есептік және реттік сан есімдерді анықта. Сөздің тұсындағы тиісті бағанға «+» таңбасын қой.

12-сабақ

1-тапсырма. Берілген сөздерден дұрыс сөйлем құрастырып жаз.

1. Отбасымыз, біздің, үлкен, және тату. 2. Он екі, шелек, Марал, су құйды, алма ағашқа. 3. Он үш, жаста, Азамат. 4. Кіргізді, сегіз, қой, екі, ешкіні, Болат, қораға. 5. Он бес, тауық,

жиырма балапан, аулада, жүр.

_________________________________________________________

_________________________________________________________

________________________________________________________

_________________________________________________________

_________________________________________________________

_________________________________________________________

2-тапсырма. Сурет бойынша әңгімелеу мәтінін құрастырып жаз. Сан есімдерді қолдан

_________________________________________________________

________________________________________________________

_________________________________________________________

_________________________________________________________

_________________________________________________________

_________________________________________________________

13-сабақ

1-тапсырма. Берілген сөздер мен сөз тіркестерінен әңгіме құрап жаз.

Үш жолаушы, бұлақ, шөлдері қанғанша, тастағы жазу, таза бұлақтай бол

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Тапсырма: Берілген сөздер мен сөз тіркестерінен әңгіме құрап жаз.

Үш жолаушы, бұлақ, шөлдері қанғанша, тастағы жазу, таза бұлақтай бол

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Тапсырма: Берілген сөздер мен сөз тіркестерінен әңгіме құрап жаз.

Үш жолаушы, бұлақ, шөлдері қанғанша, тастағы жазу, таза бұлақтай бол

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

14-сабақ

1-тапсырма. Суға қатысты тыйым сөздерді жалғастырып жаз.

2-тапсырма.

Басы-тақырыпқа сай сұрақ;

Құйрығы- сұраққа жауап немесе қорытынды;

Жоғарғы жақ сүйектері- сұрақтардың туындау себептері;

Төменгі жақ сүйектері- себептердің салдары

15-сабақ

1-тапсырма. Өлең жолдарын өз сөзімен толық мәтін түрінде өзгертіп жаз.

2-тапсырма. Өзің қандай сусын ішесің? Қандай сусын ішкен пайдалы деп ойлайсың? Өз ойыңды жаз.

16-сабақ

1-тапсырма. «Су-тіршілік көзі» деген пікірдің дұрыстығын дәлелдейтін мәліметтер санын 5-ке жеткізіп жаз.

2-тапсырма. Берілген сөздер мен сөз тіркестерінен ертегі құрастыр.

Ерте заманда, сиыр, кербез, мақтаншақ, жүйрік, атпен, уәде байласады.

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

17--сабақ

1-тапсырма.Семантикалық картаны толтыр

2-тапсырма.

1.Қазақстандағы өзендердің аттарын жаз.

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2 .Табиғат туралы мақал – мәтелдер жаз.

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3.Суға байланысты тыйым сөздер жаз.

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

18-сабақ

1-тапсырма. Берілген сөздер мен сөз тіркестерінен әңгіме құрап жаз.

Үш жолаушы, бұлақ, шөлдері қанғанша, тастағы жазу, таза бұлақтай бол

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Тапсырма: Берілген сөздер мен сөз тіркестерінен әңгіме құрап жаз.

Үш жолаушы, бұлақ, шөлдері қанғанша, тастағы жазу, таза бұлақтай бол

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Тапсырма: Берілген сөздер мен сөз тіркестерінен әңгіме құрап жаз.

Үш жолаушы, бұлақ, шөлдері қанғанша, тастағы жазу, таза бұлақтай бол

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

19-сабақ

1-тапсырма. Мәтінді түсініп оқы. Тапсырмаларды орында.

Тоған басында ойнап жүр едiк.

–Бауыржан келiптi! Бауыржанды көрейiк, – дегендi естiп қалдық.

Аты аңызға айналған, кiтаптан оқыған батырды көргенше асықтық. Асығып келсек те үйге кiре алмадық. Үлкендер жол бермейдi, Қарақұл ата сыртқа шықты. Жүзi жайдары.

– Батыр ағаңа сәлем бер, – дедi Қарақұл ата баласына. Өзi батырдың оң жағында отыр. Ол кiсi Бауыржанның батырлығын жыр қылып айтатын. Батырдың қарамағында әскерi болдым дегенде, аузымызды ашып қалатынбыз. Батырды жақсы көретiнi сонша, кенже ұлының атын Бауыржан деп қойған. Ендi, мiне, ол батырдың қасында тұр.

-Қарақтарым-ау, бiздiң Бауыржанды көрдiңдер ме? Тез ертiп келе қойыңдаршы.Қарақұл атаның Бауыржаны төменгi ескi сарайда шымшық ұяларынан балапан алып жүр екен. Ойынды қимай, әзер келдi. Оған iлесiп iшке зып бердiм. Төрде қырандай қомданып, тон жамылған бiр кiсi отыр. Айбатты, түсi суық.

Мәтін кім туралы?

____________________________________________________________________________________________________________________________

Мәтіннің басын, ортасын, соңғы бөліктерін тауып, қоршап сыз.

Әр бөлікке ат қой.

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

20-сабақ

Мерген қыз

1-тапсырма

Ө

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2-тапсырма

Кестені толтыр

Қорытынды

Қалыптастырушы бағалау – оқушының білім алу барысындағы жетістіктерін үнемі бақылауға, дер кезінде түзетулер енгізуге және оқу үдерісін тиімді ұйымдастыруға мүмкіндік беретін маңызды құрал. Қазақ тілі пәні бойынша құрастырылған ҚБ тапсырмалары оқушылардың тілдік дағдыларын жан-жақты дамытуға, оқу мақсаттарына жету деңгейін нақты анықтауға бағытталған.

Бастауыш сынып оқушыларына арналған бұл тапсырмалар олардың жас ерекшеліктерін, ойлау қабілетін, оқу дағдыларын ескере отырып құрастырылады. Мұғалім үшін бұл – оқушының оқу жетістігін бақылаудың, ал оқушы үшін өз дамуын түсінудің тиімді жолы. Қалыптастырушы бағалаудың жүйелі қолданылуы оқу сапасын арттырып, оқушылардың пәнге деген қызығушылығын оятады.

Қорыта айтқанда, жиынтық бағалау, саралау тәсілдері және кері байланыс – бұл оқушылардың оқу үдерісінде маңызды құралдар болып табылады. Бұл әдістер арқылы мұғалімдер оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, олардың білім алуына көмек көрсетеді, оқушылардың оқу жетістіктерін тиімді бағалап, олардың даму жолын нақты анықтайды. Мұғалімдер үшін бұл әдіс-тәсілдерді дұрыс пайдалану оқу үдерісін тиімді ұйымдастыруға және оқушылардың жеке қажеттіліктеріне сәйкес оқытуға мүмкіндік береді.Мұғалім тапсырма құрастыруда оқушының жас ерекшелігін, пәннің мазмұнын, оқу мақсаттарын және бағалау қағидаларын ескеріп жұмыс жасауы қажет. Осы әдістемелік құрал соған бағыт береді.Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру, оларды білім алуда белсенді қатысушы ету үшін осы құралдарды жүйелі түрде қолдану өте маңызды. Бұл білім беру жүйесінің сапасын арттырып, оқушылардың терең әрі сапалы білім алуына ықпал етеді.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі. Жалпы орта білім беру ұйымдарына арналған қазақ тілі пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бастауыш мектеп 1–4 сыныптар). – Астана, 2017.

2. Әдістемелік нұсқау хат. 2023–2024 оқу жылы. ҚР Оқу-ағарту министрлігі. – Астана, 2023.

3. Қазақ тілі. Жалпы білім беретін мектептің 1–4 сыныптарына арналған оқулықтар мен мұғалімге арналған әдістемелік құралдар. – Алматы: «Атамұра», «Алматыкітап», «Жазушы» баспалары.

4. Оқытуда қалыптастырушы бағалауды қолдану бойынша әдістемелік ұсыныстар. – Астана: «НЗМ» ДББҰ, 2020.

5. Қыдыршаева А., Естаева Ш. «Қазақ тілін оқыту әдістемесі». – Алматы: Білім, 2019.