|
САБАҚ
|
Мектеп: А.Жами
ЖОМ
|
|
Күні:
|
Мұғалімнің есімі: Кенжеева
Улбосын
|
|
СЫНЫП: 10
Тақырыбы:
Қазақстан палеолит кезеңінде
|
Қатысқандар
саны:
|
Қатыспаған
дар саны:
|
|
Сабақ негізделген оқу мақсаты
(мақсатта
ры)
|
Адам баласының пайда болуы және оның дамуы,
ежелгі тас дәуірі, тас дәуіріндегі адамдардың қоғамдық құрылысы
туралы оқушыларға түсінік қалыптастыру.
|
|
Сабақ мақсатта
ры:
|
Барлық
оқушылар:
|
|
Мәтінмен жұмыс жасай алады, суретке
қарап әңгіме құрастыра алады
|
|
Оқушылардың басым
бөлігі:
|
|
Тақырыпты еске түсіру барысында
оқушылардың басым бөлігі сұрақтарға жауап бере алады. Мәтінді
талдай алады.
|
|
Кейбір
оқушылар:
|
|
К өтерілген
мәселе бойынша өз ойын білдіре алады, салыстырады, шығармашылық
тапсырмалар орындай алады
|
|
Бағалау критерий
лері:
(жетістік критерийле
рі,
табыс критерийле
рі, күтілетін нәтиже)
|
Тірек
тақырыптармен жұмыс жасай алады
Кестемен толтыра алады, салыстыра
алады.
Сұрақтарға жауап бере
алады.
|
|
Тілдік мақсат
|
Тілдік дағдылар:
айтылым, жазылым, оқылым,
тыңдалым
|
|
|
Терминология: палеолит,
Homo
sapiens
|
|
|
Сөз тіркестері:
тарихи
кезеңдер атауы, тарихи уақыт шеңбері
|
|
Құндылықтарды
дарыту
|
«Мәңгілік Ел»
- бұл - тарихтың, мәдениет пен тілдің
ортақтығы.
|
|
Пәнаралық
байланыстар
|
Биология,
география
|
|
АКТ қолдану
дағдылары
|
Графопроектор,
бейнежазба
|
|
Алдыңғы
оқу/Бастапқы
білім
|
Тас дәуірін
кезеңдерге бөлу
|
|
Жоспар
|
|
Жоспар
ланған уақыт
|
Жоспарланған
жаттығулар
|
Ресурстар
|
|
Басталуы
|
Ұйымдастыру кезеңі
Үй тапсырмасын сұрау:
сұрақ-жауап
-
Қазақстан аумағынан табылған материалдар ежелгі
тас дәуірінің қай кезеңіне жатады? (Шелль –
ашель кезеңіне)
-
Қазақ жерінде шелль-ашель кезеңінде адамдардың
өмір сүруіне қолайлы жағдай қай аймақта болды?
(Қаратау жотасы)
-
Ежелгі тас дәуірінің шелль-ашель кезеңіне жататын
тас құралдар қай жерлерден табылды? (Оңтүстік-Батыс Қаратау жотасының
баурайынан, Арыстанды өзенінің бойынан
табылған)
-
Соққы беру үшін пайдаланатын жағы дөңес болып
келген тас құралдар қалай аталады? (Клектон
түрі деп аталады?)
-
Ірі шақпақ тастар мен жаңқаланған өзекшелер қалай
аталады? (Нуклеустер)
-
Кіші Қаратаудың солтүстік-шығыс баурайынан
табылған ежелгі тас дәуірінің қоныстары мен еңбек құралдарының
саны (12 қоныс пен 5 мыңға жуық шақпақ тастан
жасалған құралдар табылған)
-
Орта палеолит кезеңі адамзаттың қалыпты дамуының
қайсы кезеңіне сәйкес келеді? (ашель-мустье
кезеңі)
-
1868 жылы жүргізілген зерттеу жұмыстарының
нәтижесінде қандай адамның түрі табылды? (Францияның
Кроманьон үңгірінен қазіргі кездегі адам түріне ұқсас түрі
табылған. Оған Кроманьон адамы деген ат
берілген)
-
Соңғы палеолит кезінде еңбек құралдарының жаңа
түрлерінің шығуына не себеп болды? (Құрғақшылық
жайлап, жануарлар дүниесі азайды. Ірі жануарлар қырылып,
ірілі-ұсақты жануарларды аулау үшін құралдардың жаңа түрлерін ойлап
табуға тура келді)
-
Тас құралдардан басқа тағы неден еңбек құралдары
жасалды? (Сүйектен сабы, жүзі шақпақ тастан жасалған
қарулар)
-
Е желгі тас дәуіріндегі адамдардың
тұрақжайлары туралы не білесің? (ұсақ
төбелердің үстіне жартылай жеркепелер салып, үй-жайларда өмір
сүргендігі анықталды)
-
Е
желгі тас дәуіріндегі адамдардың шаруашылығы қандай
болды? (Аңшылық, балық аулау,
терімшілік)
-
Ежелгі тас дәуіріндегі адамдардың қоғамдық
құрылысы қандай болды? (Адамдар
қауымдық бірлестікте өмір сүрді. Мұндай топтар тұрақсыз болды.
Алғашқы рулық құрылыс – аналық рулық құрылыстан
басталды)
|
Оқулық

|
|
Ортасы



|
Оқушыларға толтыру үшін кесте
ұсынылады. Кестемен жұмыс
|
№
|
Тақыры
бы
|
Жауабы
|
|
1.
|
Мезолит
|
Хронологиялық
шеңбері б.з.д. 12-5 мыңжылдықтарды қамтыды. Аң аулауда садақты
ойлап тапты. Сүйек пен ағашты пайдаланып, оларға өткір жүзді
тастарды бекітіп, қарудың жаңа түрлерін жасады.
|
|
2.
|
Табылған құрал-сайманда
ры
|
Жебе, найза,шанышқылардың ұштары, тері өңдейтін
қырғыштар, ағаш жонатын сүргілер, әртүрлі түйреуіштер мен пышақтар,
біздер мен кескіштер, жебе сабын өңдеуге арналған
қырғыштар
|
|
3.
|
Неолит
|
Хронологиялық
шеңбері б.з.д. 5-3 мыңжылдықтар. Адам баласы тастан құрал жасаудың
ең жоғары сатысына жетті. Неолит кезеңіндегі құрал-сайман жасаудағы
және шаруашылықтағы түбірлі жетістіктер неолиттік революция деп
аталады. Адамдар бұл кезеңде тамақты отқа пісіріп, жеуге жарайтын
өсімдіктерді, дәнді дақылдарды өсіріп, жануарларды қолға
үйреткен.
|

|
|
4.
|
Қол жеткен жетістікте
рі
|
Саз балшықтан ыдыс жасауды үйренді. Мал
шаруашылығы мен егіншілік пайда болып, аң аулау мен терімшілік
қосымша күн көрістің көзіне айналды.
Шаруашылықтың жаңа
түрі – тоқымашылық пен тау-кен істері пайда
болды.
|
|
5.
|
Неолит кезеңінің ескерткіш
тері
|
Қараүңгір (ОҚО),
Ойықты, Төлес мәдениеті (Маңғыстау жері, б.з.д. 6-5 мыңжылдық),
Хвалын мәдениеті (Каспий маңы мен Еділ бойы), Атбасар (Ақмола
облысы), Маханджар мәдениеті (Торғай ойпаты)
|
|
6.
|
Энеолит
|
Хронологиялық
кезеңі б.з.д. 4-3 мыңжылдықтар. Адамдардың алғашқы құралы ретінде
пайдаланған металы мыс болды. Мыс пен тастан жасалған құралдардың
қатар жүру уақытын энеолит кезеңі деп айтылады.
|
|
7.
|
Энеолит кезеңінің ескерткіш
тері
|
Ботай мәдениеті. Ақмола облысында б.з.д. 3-2
мыңжылдықтарға жатады. Ботай мәдениетіне қатысы бар 20-дан аса
қоныстар белгілі.
|
|
8.
|
Қоныстан табылған
құрал-саймандар

|
Алуан түрлі
тастардан, саз балшықтардан, сүйектен, мыстан жасалған. Мысалы, аң
аулауға байланысты көптеген тас тоқпақтар, пышақтар,
қанжарлар,жебелер, сүңгілер, найза ұштары, балық аулайтын
шанышқылар табылған. Сонымен қатар ағаш өңдейтін балта, шот, қашау,
жоңғы, кескіш, қырғыштар секілді құралдар да бар.
|
|
9.
|
Шаруашы
лығы

|
Мал шаруашылығы дамып, жылқы өсіру бірінші орында
тұрды. Оған дәлел қоныстардан ат әбзелдері көп кездесіп, 70 мыңға
жуық жылқы қаңқалары табылған.
Маңғыстау
аймағында шаруашылықты жүргізудің жаңа түрі – көшпелі мал
шаруашылығы дами бастады.
|
|
Қазақстан картасы

О
қулық



|
|
Аяқталуы
|
Сабақты бекіту.
Үйге тапсырма беру:
тақырыпты оқу. Сұрақтарға жауап
іздеу.
Оқушыларды бағалау.

|
Смайлик
тер
|
|
Қосымша
ақпарат
|
|
Саралау
– Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз?
Сіз қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды
жоспарлайсыз?
|
|
|
Бағалау
– оқушылардың үйренгенін, материалды меңгергенін
тексеруді қалай жоспарлайсыз?
|
|
|
Сабақ бойынша рефлексия
-
Сабақтың оқу мақсаты шынайы ма?
-
Бүгін оқушылар не білді?
-
Сыныптағы ахуал қандай болды?
-
Мен орындаған саралау шаралары тиімді болды
ма?
-
Мен бүкіл уақыт ішінде үлгердім
бе?
-
Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және
неліктен?
|
|
|
Қорытынды
бағамдау
|
|
|
Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да
ескеріңіз)?
1.
2.
Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алады (оқытуды да,
оқуды да ескеріңіз)?
1.
2.
Сабақ барысында сынып немесе жекелеген оқушылардың
жетістіктері/қиындықтары туралы не білдім? Менің келесі сабағымды
жетілдіруге не көмектеседі, неге көңіл бөлу
керек?
1.
2.
|