Бөлім

Биосфера

Педагогтың аты-жөні

Жантуғанова Г

Күні

30.01.2021

Сынып 9А

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

Табиғат кешенде ріне әсер ететін антропогендік факторлар Антропогендік ландшафттарды жақсарту жолдары

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

9.3.5.3 жергілікті компонент негізінде антропогендік факторлардың табиғат кешендеріне әсерін зерттейді

9.3.5.4 антропогендік ландшафттарды жақсарту жолдарын ұсынады: рекультивация, мелиорация ландшафттық дизайн

Сабақтың мақсаты

Барлығы:

Антропогендік факторлар ұғымын айтады, сипаттама береді.

Басым бөлігі:

Пайдалы қазбаларды ашық әдіспен өндіру салдарынан бүлінген жерлерді анықтайды, картадан көрсетеді, оны қайта қалпына келтіру жолдарын анықтайды.

Кейбірі:

Антропогендік факторлардың қоршаған ортаға әсерін түсіндіреді, мысал келтіреді.

Бағалау критерииі

1. Антропогендік факторлардың ұғымын айтады.

2.Ашық әдіспен өндіру салдарынан бүлінген жерлерді анықтайды, оны қалпына келтіру жолдарын анықтайды.

3.Антропогендік факторлардың қоршаған ортаға қандай әсерін тигізетінін түсіндіреді.

4.Антропогендік факторлардың кері әсерінен өзгеріске ұшыраған аймақтарға мысал келтіреді.

Сабақтың кезеңі/ уақыты

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру

Қызығушылықты ояту.

Адам қоршаған ортаға әсер қалай ықпал етеді?

Миға шабуыл:бейнеролик

1.Табиғат кешені дегеніміз не?

2.Табиғат компоненттері дегеніміз не?

3.Антропогендік кешен дегенімізді қалай түсінесіңдер?

Видеофильм көрсету. Бейнеролик «Адам және табиғат»

Антропогендік факторлардың қандай әсерлерін білесіздер?

• Бұл бейнефильм бойынша ой

• Сабақты бастамас бұрын топқа бөліп алу

• Сыныптағы бала санына қарай бөлу

• Әр оқушы өзіне ұнаған түсті алады

• Суреттерінде не бейнеленгенін сипаттайды

• Берілген суреттерді біріктіріп, мәтін құрастырады.

Өткен сабақты пысықтау:

Ширату жаттығуы: Оқушыларды сыни тұрғыдан ойландырту үшін «Ой қозғау» әдісі арқылы сұрақ қоямын. Осы сұрақтар арқылы сабақтың тақырыбын айқындаймын.

Әдіс арқылы қайталау

Сұрақ жауап орындайды

Қол шапалақ

Ұялы телефон

Және интернет желілері

Кітап

Ортасы

Жер ғаламшары-кеме,ал адамзат оның шолушысы.Кеме апатқа ұшараса,адамзатты аман сақтау үшін бірінші жер ғаламшарын,сондағы табиғатты сақтаумыз керек.Табиғат адамсыз өмір сүре алады,ал адам табиғатсыз өмір сүруі мүмкін емес.Әрбір адамнің туған жері бәрінен де қымбат,өйткене сол жердің топырағында өсіп,суын ішіп ауасынмен тыныстайды,табиғатымен біте қайнасып,адам болыпқалыптасады.

Алғашында адамның іс-әрекеті ірі хайуанаттарды жойып,ормандарды өртеп жіберумен шектелсе,бертін келе қала салу,өнеркәсіпті,ауыл шаруашылығын дамыту ғылым мен техниканы меңгеру т.б. кәсіптермен шұғылдана бастады.

Адам қоректену немесе өмір сүру үшін аңдар мен құстарды т.б.аулап жояды.Оның азық-түлек құрамына-өсімдіктер,жануарлар және өсімдік қоректілер кіреді.Осыған орай өзінің азық-түлік проблемасын шешу үшін жерді игереді,аң мен құсты аулап,санын азайтуға мәжбүр болады.

А нтропогендік факторлар әсер ету сипатына қарай бірнеше түрге бөлінеді.

Жанама әсер

Тікелей әсер

Ойланбай істеметін әрекеттер

Кешенді әсер

Саналы түрде істелетін әрекеттер

Адам табиғатқа дос та және жау да бола алатынын кесте арқылы түсіндіремін.

Адам іс-әрекетінің қоршаған ортаға тигізетін әсерлері.

Радиактивті сәулелер,көліктен бөлінген істер,Зауыт-н бөл.түтін,Нитрат-ң әсері

Қышқылды жаң-р Орман-ң жойы-ы,Аралдың құлдырауы,Ауыз судың ластан.

Семей ядролықполигонындағы сынақтардыңжалпы саны 456ядролық және термоядролық жарылысты құрады.Невада-Семей экологиялық қозғалысы Семей ядролық полигонында сынақтар өткізуге толық тыйым салды.1991ж 29-тамызда Қазақстан Президенті Н.Назарбаев Семей полигонын жабу туралы жарлыққа қол қояды бұл біздің әлемдегі бірінші жеңісіміз болды.

-Денсаулық үшін ең қажетті өмір өзегі ол – ауа.

-Ластанған ауа және тамақпен адам ағзасын улау арқылы көптеген аурулар көбейіп кетті. Мысалы: рак, жүрек ауруы, анемия, қан қысымының жоғары болуы, психикалық аурулар, қант диабеті,туберкулез,кемтар балалардың туылуы сияқтыаурулардың келіп шығуына-ядролық жарылыстардан бөлінген сәулелер және көкеністердің құрамында нитраттардың көп болуынан болады.

Көлектен бөленген газдар ауаны ластаудың 80% тін құрайды.Сондықтан кейінгі уақытта бензиннің орнына экологиялық таза бутан газын қолдана бастайды.

Заводтан бөлінген түтіндер ауаны ластайды оны болдырмау үшін трубаларға қондырғалар қою арқылы химиялық улы газдар ұланып қалады.

1-Тапсырма.

1. «Топтық зерттеу» әдісі бойынша оқулықтағы мәтінді пайдаланып, антропогендік фактор ұғымына сөйлемді жалғастырыңыз , парақшасын пайдаланып, антропогендік факторларға сипаттама береді.

1.Антропогендік фактор ---------------------------------

2.Антропогендік ландшафт -------------------------------

3.Өзгертілген ландшафт -------------------------------------

Дескриптор:

1.Антропогендік факторға сипаттама бере алады.

2. Антропогендік ландшафтты талдай алады.

3.Өзгертілген ландшафт түрлері қалай пайда болатынын айта алады.

ҚБ. «Допты лақтыру» әдісі.

2-тапсырма."Академиялық дау-дамай" әдісі арқылы жұптық диалогқа түсіру.Кен орнын қазған кезде қоршаған ортаға тигізетін оң және теріс әсерін жұптаса отырып салыстырады . Оқушылар антропогендік факторлардың оң-және теріс әсерін атайды, теріс әсерін жою жолдарын ұсынады . Тапсырмаларды ортаға сала отырып , тақырыпты кең көлемде ашады.

Дескриптор:

1.Кен орындарын қазған кезде қоршаған ортаға тигізетін кері әсерін айтады.

2. Пайдалы қазбаларды ашық әдіспен өндіру салдарынан бүлінген жерлерді анықтайды.

3.Табиғи тепе-теңдік бұзылған аймақтарды картадан көрсетеді, оны қайта қалпына келтіру жолдарын анықтайды

Қ.Б «Допты лақтыру» әдісі.

3-тапсырма. "Спираль" әдісі арқылы оқушылар антропогендік факторлардың ғаламшарға әсерін талқылайды, оған мысал келтіреді.

Дескриптор:

1. Атмосфераның ластануын сипаттайды.

2. Литосфераның ластануын талдайды.

3. Биосфераның ластануы сипаттайды.

4. Гидросфераның ластануын анықтайды.

5. Анторопогендік факторлардың қоршаған ортаға әсерін түсіндіреді, мысал келтіреді.

ҚБ «Серпілген сауал» тәсілі

Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды

Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі

Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды

Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады

Смаликтер арқылы

ҚБ өзін өзі бағалау

ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен

2.Орташа 3.Орташадан жоғары 4. Жоғары

ҚБ: Мұғалім тарапынан жүретін бағалау «Ауызша мадақтау

Слайдар

Ашық сұрап-жауаптар

Сабақтыңсоңы

Кері байланыс

1. Бүгінгі сабақсаған ұнады ма ?

2. Бұл сабақ қаншалықты қиын болды ?

Бүгінгі сабақта қандай сезімде болдың

Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.

Рефлексия парағы