"Қош келдің,Наурыз!" тәрбие сағаты

Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданы

Ақсай қаласының №4 ЖОББМ бастауыш сынып мұғалімі

Ахишева Мулкат Бауыржановна

Тақырыбы: Қош келдің , Наурыз!

Мақсаты:Наурыз мейрамы туралы түсінік беру арқылы қазақ халқының салт – дәстүрін, дінін, ұлттық дүниетанымын, ұлттық киімін, тамағын, ұлттық ойындарын насихаттап көрсету. Тілге деген, дінге деген ұлттық сезімдерін ояту, қазақ халқының салт – дәстүрін бағалап, Ұлыстың ұлы күнін мақтанышпен қарсы алып құрметтей білуге тәрбиелеу.

Көрнекілігі: Түрлі суреттер, шарлар, мақал – мәтелдер, киіз үй, ат, ұлттық киімдер, ұлттық тағамдар.

Барысы:

-Құрметті ұстаздар, ата – аналар, қонақтар, бәріміздің көптен күткен «Наурызымыз» келді. Наурыз тойларыңыз құтты болсын: Ұлыстың ұлы күні аталған Наурызда еңбектеріңіз өнімді, тілектеріңіз қабыл боп, аман – есен тойдан тойға жетіп, ескі ауыртпалықтарыңыз ескі жылда кетіп, жаңа жылда жаңа үміт, жаңа тіршілікпен, осы Ұлыстың ұлы күнінде елімізге, жерімізге Наурызымыз есігін қуанышпен ашсын. Барлық жақсы ниет – тілектеріңіз қабыл болсын!

Айжан: Наурыз келсе, құт келгені халайық,

Есік ашып, шашу шашып,

Ел боп қарсы алайық.

Шашу шашылады.

Ербол:Уа, жарандар, жарандар!

Көңілің бар алаңдар.

Айжан: Ата менен анаң бар,

Үлкен – кіші, ағаң бар.

Ербол: Наурыз тойы басталды,

Бәрің бері қараңдар!

-Наурыз ең ұлы мейрам болып саналған.Наурыз мейрамы – өте ертеден келе жатқан мейрам. Наурыз сөзі парсы тілінде «нау» жаңа, «рыз» күн деген сөздерден шығып, жылдың бірінші күнін білдірген. Бұл күні – күн мен түн теңеліп, жан – жануарлар төлдеп , адамдардың аузы аққа тиетін, жер үстіне шаттық орнаған күн. Қазақ елі осы күнді «Ұлыстың ұлы күні» деп атаған.

Амир: Наурыз келді, жайраң қақты таң күліп,

Жап – жасыл боп кетті дүние жаңғырып.

Жақсылыққа жаршы болған Наурызым,

Сен өмірдің көктемісің мәңгілік.

Камилла:Наурыз мейрам жүректерге нұр сепкен,

Маңдайымнан сүйіп жатыр күн көктем.

Жарығыңмен, шуағыңмен, Жер Ана,

Алып келдің жер бетіне гүл көктем.

-Балалар, мына жерде дастарқан жайылған.Мұнда қазақ халқының ұлттық тағамдары бар екен. Ұлттық тағамдарға : бауырсақ, бешбармақ, қазы – қарта, құрт, көже, айран, тары – талқан т.б жатады. Мына жерде керемет киіз үйлеріміз тұр. Бұрын ата – бабаларымыз осындай киіз үйлерде тұрған.Біздің үстімізге киіп тұрған киіміміз де ұлттық киімдер.Ұлттық киімдер: Бешпент, қамзол, күпі, шапан, тақия, ішік, бөрік,кебіс, сәукеле, мәсі. Сонымен қатар өзіміздің ұлттық салт – дәстүріміз, ойындарымыз да бар.

Ата – ана: Аяулы, абзал аналар,

Айналайын балалар.

Жеңдер сендер тамсанып,

«Ас атасы – нан» деген.

Сендерге арнап біз бүгін

Бауырсақтар пісірдік. ( бауырсақтар таратылады)

-Білесіңдер ме? Наурыз тойының өзіне тән үлкен ырым асы – Наурыз көже. Наурыз көже қыстық соғымнан алынып арнайы сақталып қойған сүр еттен, қазыдан пісіріледі. Оған жеті түрлі дәм қосылады. Өйткені қазақта жеті саны киелі боп есептелінеді.

-Балалар, маған кім айтады, жеті ата дегеніміз кімдер? Жеті атаны кім атап береді?

(Әке, бала,немере, шөбере, шөпшек, немене, туажат) Өзінің жеті атасын атайды.

Сәлемдесу рәсімі

Балалар:

Армысың, шапағатты күніміз(Күнге қарайды)

Армысың, мейірімді жеріміз(Қолдарын жерге жақындатады.)

Армысың, Табиғат Анамыз(Басын иеді)

Келді сізге өзіңіздің балаңыз(Өздерін көрсетеді)

-Адам өміріндегі барлық жақсылық атаулыға сәлемдесу арқау болып жатады. Бір- бірін көріп білмеген адамдар арасында да игіліктер алғашқы сәлемдесуден өрбиді. Ұлы күнде сәлемдесудің де қалыптасқан дәстүрі бар екен, ендеше тамашалайық.

Диас:Ассалаумағалейкүм!

«Мен адаммын,

Адамдығымды білдіремін.

Алланың нұры жаусын!»

Ұлыс оң болсын, ақ мол болсын!

Дәурен:Уағалейкүмассалам

« Мен де адаммын.»

Адамдығымды білдіремін.

Сізге де Алланың нұры жаусын»

Ұлыс береке берсін, пәле жала жерге енсін.

(Балалар бір – бірімен төс қағыстырып амандасады)

-Тамылжытып бұлбұл құс ән салғанда,

Ұйып тыңдар құстар да ну орманда.

Ал енді қошеметтеп қарсы алыңыз,

Алдарыңызда Нұрай атты қыздарыңыз.

Ән: « Наурыз»

-22 –наурыз – күн мен түн теңелетін күн. Ендеше күнмен түннің әңгімесін тыңдайық.

Көрініс

Күн: Сәулесі мол күнмін.

Түн: Жұлдызы мол түнмін.

Екеуі: Бірдей болып біздер,

Теңелеміз бүгін.

Түн: Ал ертең күн ұзақ.

Күн: Түн қысқарар бірақ.

Екеуі: Ұйқы қанбай қалып,

Жүрмеңдер тек жылап.

Есік қағылады. Жылқы жылы келеді.

-Балалар,есік қағады. Бізге қонаққа біреу келген секілді.Қане қарсы алайық. Бұл келген кім, балалар?

-Жылқы жылы екен. Жылан жылы кетіп жылқы келді.Қош келдің біздің ортамызға.

О. Бекзат: Жылқы жылы, кел төрлет,

Ел достығын өркендет.

Мол болсын ырыс, құт,

Болсын елде тыныштық.

Жылқы: Мен келдім, міне, ортаңызға

Амандық тілеп баршаңызға.

Саулығын берсін деймін бәрімізге,

Жеткенше келесі жаңа жылға.

-Жылқы жылына айтатын ән, тақпақтарымыз бар ма, балалар? Олай болса айта қояйық.

Альбина: Құтты болсын Наурыз той,

Құлпырып тұр қыр мен ой.

Күн менен түн теңелді,

Жер шуаққа кенелді.

Галина: Ойнаймыз шаттана,

Ішеміз күнде айран.

Балаға, қартқа да,

Ортақ қой бұл мейрам.

К.Алина: Наурыз тойын әдемі,

Әжем еске түсірді.

Біздерге арнап әдейі,

Наурыз көже пісірді.

Айман: Әжем наурыз көжеге

Жеті түрлі ас салды.

Бидай, күріш, тары бар.

Ащы құрты тағы бар,

Көже – елдің ырзығы.

Санжар: Береке, бірлік болсын деп,

Көп көжеден дәм татып,

Күшейтейік бірлікті

Еңбекпенен тірлікті

Жарыса өнер көрсетіп

Той тойлайық тамаша.

Ақерке: Ұлыс күні кәрі – жас

Құшақтасып көріскен.

Жаңа ағытқан қозыдай

Жамырасып өріскен.

Аружан:Ән айтылды күні бойы,

Бұл мереке – бізге ойын.

Көжесі көп, шелпегі көп,

Жақсы көрем наурыз тойын.

И.Алина:Наурыз тойың, наурыз тойың,

Құтты болсын халайық.

Күй төгілсін, күй төгілсін,

Шырқап әнге салайық.

Ән: «Зеңгір көктем»

-Жарайсыңдар балалар, Жылқы жылы бізге риза боп отыр екен. Енді біздің ұлттық салт – дәстүрімізді, ойындарымызды тамашаласам деп ойлайды екен. Ендеше кезекті салт – дәстүрге берейік.

Салт – дәстүрден көрініс.

-Мың бұрала би билеген қырмызы

Қызғалдақтай, алма мойын қыр қызы.

Он саусақтан өнер тамған, бал тамған,

Беу, қазақтың дара біткен бір қызы. – бұл сөздер тура біздің биші қыздарымызға арналғандай! Ендеше биші қыздарымызды ортаға шақырайық.

Би: «Қамажай»

-Қазақтың салт – дәстүрімен қатар ұлттық ойындары да бар.Келесі кезек ұлттық ойындарда.

Ұлттық ойын: «Көкпар», «Қол күрес»

-Бүгін біздің ұлдарымыз да қыздардан қалыспай Наурыз тойына би дайындаған екен. Олай болса тамашалайық.

Би: «Боз жорға»

-Құрметті қонақтар, бүгінгі біздің кешіміздің мақсаты – заман өзгерсе де ұлттық салт – дәстүріміздің көнермейтіндігін еске салып, ұлттық мұраны қайта жаңғырту. «Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні бар» демекші, салтын сүйген әрбір жас ұрпақ болашақта халқын сүйетін, еліне адал қызмет ететін, тілінің, салт – дәстүрінің жанашыры болатынына сенеміз.

Осымен Ұлыстың ұлы күніне арналған «Қош келдің, Наурыз» атты кешіміз аяқталды. Жылдан – жылға аман – есен жете берейік! Келіп тамашалағандарыңызға көп рақмет!

Сау болыңыздар!