Сынып сағаты

№23

Күні

23.02.2026

Сынып жетекші

Рысбаева К

Сынып: 10 кл

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Тәрбие сағатының тақырыбы

Құқықтық тәртіп және әлеуметтік жауапкершілік

Тәрбие сағатының мақсаты:

Оқушыларға «құқықтық тәртіп», «заңдылық» және «әлеуметтік жауапкершілік» ұғымдарының мәнін терең түсіндіру. Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарын құрметтеуге, өз құқықтары мен міндеттерін ажырата білуге үйрету.

Қауіпсіздік сабағының тақырыбы

«Табыстың күмәнді түрлері: алаяқтардың тұзағынан қалай сақтану керек?»

Қауіпсіздік сабағының мақсаты

Оқушыларға қаржылық пирамидалардың, интернет-алаяқтықтың белгілерін түсіндіру және заңсыз табыс түрлерінің (дропперлік, есірткі тасымалы) зардабын ұғындыру

Құндылықтарды дарыту

жасампаздық және жаңашылдық

Апта дәйексөзі

Кезең, уақыт

Сынып жетекшінің әрекеті

Оқушының әрекеті

Ресурстар

Сынып сағатының басы (10 мин)

Оқушылармен сәлемдесу. «Заң – қоғамның тірегі» бейнеролигін немесе суретін көрсету арқылы ой қозғау. Сабақтың тақырыбы мен мақсатын жариялау.Мұғаліммен амандасады. Суреттерге қарап, «Заң жоқ болса, қоғамда не болады?» деген сұраққа өз ойларын айтады.

Оқушылармен сәлемдесу. «Заң – қоғамның тірегі» бейнеролигін немесе суретін көрсету арқылы ой қозғау. Сабақтың тақырыбы мен мақсатын жариялау.Мұғаліммен амандасады. Суреттерге қарап, «Заң жоқ болса, қоғамда не болады?» деген сұраққа өз ойларын айтады.

Интербелсенді тақта, суреттер.

Сынып сағатының ортасы (20 мин)

1. Түсіндірме бөлімі: «Құқықтық әліппе және жауапкершілік жүгі» (Миға шабуыл)

Бұл кезеңде мұғалім оқушылардың назарын қоғамдағы тәртіптің маңызына аударады. Құқықтық тәртіп — бұл жай ғана заңдар жиынтығы емес, ол әрбір азаматтың қауіпсіздігі мен еркіндігін қамтамасыз ететін ортақ ережелер жүйесі. Заң — мемлекет тарапынан бекітілген, барлығына бірдей міндетті қағидалар болса, тәртіп — сол қағидалардың іс жүзінде орындалуы.

Жауапкершілік ұғымына тоқтала отырып, мұғалім әрбір іс-әрекеттің салдары болатынын түсіндіреді. Әлеуметтік жауапкершілік — адамның өз құқықтарын пайдалана отырып, өзгелердің құқықтарын таптамауы, қоғамдық мүлікке ұқыпты қарауы және айналасындағы оқиғаларға бейжай қарамауы. Оқушыларға «Заңсыз еркіндік болуы мүмкін бе?» немесе «Жауапкершілік сезімі жоқ қоғамда адам өзін қауіпсіз сезіне ме?» деген сұрақтар тасталып, олардың аналитикалық ойлау қабілеті оятылады.

2. Кейс-стади бөлімі: «Өмірлік жағдаяттар — заң таразысында» (Талдау)

Бұл бөлімде оқушыларға теориялық білімді практикамен ұштастыру үшін нақты өмірден алынған, мектеп пен көшеде жиі кездесетін ситуациялық тапсырмалар беріледі. Мысалы:

1-жағдаят: «Оқушы мектеп мүлкін (партаны немесе интерактивті тақтаны) әдейі бүлдірді. Бұл жағдайда кім жауап береді және бұл әрекет қандай құқық бұзушылыққа жатады?»

2-жағдаят: «Көшеде бейтаныс адамдар біреудің жеке затына (телефонына) рұқсатсыз қол сұғып, оны бопсалай бастады. Бұл жерде қандай заң баптары бұзылды және куәгерлердің әлеуметтік жауапкершілігі қандай болуы керек?»

Оқушылар топ болып бұл мәселелерді талқылайды. Олар тек заңдық тұрғыдан ғана емес (айыппұл, ескерту, жаза), сонымен қатар адамгершілік тұрғысынан да баға береді. Бұл әдіс оқушыларға кез келген теріс қылықтың соңында жауапкершілік сәті туатынын және оның қоғамға зиянын көрнекі түрде түсінуге мүмкіндік береді.

3. «Құқық пен Міндет» ойыны: «Теңдік пен Міндеттеме» (Топтық жұмыс)

Сынып екі үлкен топқа — «Құқық қорғаушылар» және «Тәртіп сақшылары» болып бөлінеді. Мұғалім әр топқа аралас жазылған түрлі-түсті карточкаларды таратады. Карточкаларда: «Тегін білім алу», «Мектеп формасын сақтау», «Денсаулықты күту», «Мұғалімді құрметтеу», «Өз пікірін білдіру», «Табиғатты қорғау», «Мемлекеттік нышандарды қастерлеу» сияқты ұғымдар жазылған.

Оқушылардың міндеті — осы карточкаларды жылдам әрі қатесіз екі бағанға: «Менің құқықтарым» және «Менің міндеттерім» деп жіктеу. Ойынның соңында әр топ өз таңдауын негіздеп, қорғап шығады. Мұғалім бұл жерде маңызды түйін жасайды: «Құқық пен міндет — егіз ұғым. Біз өз құқығымызды талап етпес бұрын, өзіміздің қоғам алдындағы міндеттерімізді толық орындауымыз қажет». Бұл жаттығу оқушылардың санасында «еркіндік» пен «міндеттеменің» арасалмағын нығайтады.

1. Терминдердің мағынасын дәптерге жазады.

2. Берілген жағдаятты топта талқылап, оның заңдық және әлеуметтік салдарын айтады.

3. Карточкаларды «Құқықтар» және «Міндеттер» деп екі бағанға ажыратып қояды.

Слайдтар, «Ситуациялық тапсырмалар» парақшасы

Қауіпсіздік сабағы (10 мин)

1. Миға шабуыл (1 минут)

Мұғалім: «Instagram немесе Telegram-да "күніне 2 сағат жұмыс істеп, 50 мың теңге тап" деген хабарламаларды көрдіңіздер ме? Бұл шынайы мүмкіндік пе, әлде тегін ірімшік пе?»

2. Қауіпті табыс түрлері (5 минут)

Оқушыларды мына «тұзақтардан» сақтандыру қажет:

«Дропперлер» (Ақша жылыстатушылар): Алаяқтар сіздің картаңызды ақша аудару үшін пайдаланады. Сіз «жай ғана картаңызды бергеніңіз» үшін қылмыстық топтың сыбайласы ретінде жауапқа тартыласыз.

Қаржылық пирамидалар: «Ақша сал да, досыңды әкел» принципі. Бұл — заңсыз әрекет және салынған қаражаттан айырылудың тікелей жолы.

«Закладка» (Есірткі курьері): Ең қауіптісі. Бұл — табыс емес, бұл — 10-нан 20 жылға дейін түрмеге апаруы мүмкін ауыр қылмыс.

Фишинг және жалған сауалнамалар: Жеке деректер мен банк картасының мәліметтерін ұрлауға бағытталған сілтемелер.

3. Алаяқтықты қалай тануға болады? (3 минут)

Мына белгілер болса, бұл — алаяқтар:

Тым жоғары табыс: Тәжірибесі жоқ оқушыға нарықтық бағадан 5-10 есе көп ақша ұсыну.

Асықтыру: «Тез шешім қабылда, орын шектеулі» деп психологиялық қысым көрсету.

Анонимдік: Жұмыс беруші туралы нақты мәліметтің болмауы, тек мессенджер арқылы сөйлесу.

Алдын ала төлем: Жұмысқа тұру үшін «сақтандыру» немесе «тауар» үшін ақша сұрау.

4. Қорытынды (1 минут)

Мұғалімнің түйіні: «Есіңде болсын: заңды жұмыс ешқашан жасырын болмайды және оңай ақша әкелмейді. Күмәнді ұсыныстарға "жоқ" деп айту — бұл қорқақтық емес, бұл — сауаттылық. Өз болашағыңды бір күндік "оңай ақшаға" айырбастама».

Мұғалім айтқан мәліметтерді сақтап алады.

Телефон макеті, карточкалар, бейнежазба

Сынып сағатының соңы (5 мин)

«Тазалық» рефлексиясы: Оқушыларға бүгінгі сабақтан алған ең маңызды ақпаратын стикерге жазуды ұсынады. Сабақты қорытындылап, белсенді оқушыларды мадақтайды.

Балалар өз ойларын айтып, күннен күнге жауапты болуға уәде береді.

Күн бейнесі, смайликтер