Қуыршақтерапия элементтерін арнайы педагогтің түзете-дамыту сабағында қолдану

Мақала авторы: Арнайы педагог-дефектолог

Педагогика ғылымдарының магистрі , Ассоциация мүшесі

Қазіргі білім беру жүйесінде ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалармен жұмыс жүргізу барысында тиімді психологиялық-педагогикалық әдістерді қолдану аса маңызды. Солардың бірі – қуыршақтерапия. Бұл әдіс баланың ішкі жан дүниесіне үңілуге, эмоциялық жағдайын түсінуге және оны түзетуге мүмкіндік береді. Арнайы педагогтың түзете-дамыту сабағында қуыршақтерапия түзете-дамыту сабақтарында кеңінен қолданылып, баланың тұлғалық дамуына оң әсерін тигізеді.

Қуыршақтерапия – бұл арнайы ұйымдастырылған баланың психологиялық қиындықтарын жеңілдетуге бағытталған әдіс.Қуыршақ баланың өзін еркін сезінуіне жағдай жасап, өз ойын, сезімін ашық жеткізуге көмектеседі. Әсіресе, сөйлеу тілінде, мінез-құлқында немесе эмоциялық дамуында қиындықтары бар балалар үшін бұл тәсіл өте тиімді.

Түзете-дамыту сабақтарында қуыршақтерапия элементтерін қолданудың негізгі мақсаттары – баланың эмоционалдық жағдайын тұрақтандыру, қарым-қатынас дағдыларын дамыту, қорқыныш пен мазасыздықты төмендету, сондай-ақ шығармашылық қабілеттерін жетілдіру. Қуыршақ арқылы бала өзіне таныс емес немесе қиын жағдайларды қауіпсіз ортада «қайтадан өмір сүріп», оларды жеңудің жолдарын үйренеді.

Қуыршақтерапия элементтерін қолданудың бірнеше тиімді тәсілдері бар. Соның бірі – қуыршақ арқылы диалог ұйымдастыру. Мұнда педагог немесе психолог қуыршақтың атынан сөйлеп, балаға сұрақтар қояды. Бұл әдіс әсіресе тұйық, ұялшақ балалардың белсенділігін арттыруға көмектеседі.Бала қуыршақпен сөйлесу барысында өзін еркін ұстап, ішкі ойларын жасырмай жеткізе бастайды.

Келесі маңызды тәсіл – рөлдік ойындар. Балалар қуыршақтарды пайдаланып, әртүрлі әлеуметтік жағдаяттарды сахналайды. Мысалы, достық қарым-қатынас орнату, жанжал жағдайларын шешу, кешірім сұрау сияқты әрекеттерді ойын арқылы меңгереді. Бұл олардың әлеуметтік бейімделуіне ықпал етеді.

Сонымен қатар, қуыршақтерапия барысында эмоцияларды тану және білдіру жұмыстары жүргізіледі. Қуыршақтар арқылы қуаныш, реніш, қорқыныш, ашу сияқты сезімдер көрсетіліп, оларды талқылау ұйымдастырылады.Бұл баланың эмоциялық интеллектісін дамытуға септігін тигізеді.

Ертегі терапиясы элементтерін енгізу де өте тиімді. Балалар қуыршақтардың көмегімен ертегілерді сахналап немесе өздері жаңа оқиғалар құрастырады. Мұндай әрекеттер баланың қиялын дамытып қана қоймай, оның өмірлік қиындықтарды жанама түрде шешуіне мүмкіндік береді.

Қуыршақтерапияны жүзеге асыру үшін әртүрлі құралдар қолданылады. Олардың қатарында қолға киілетін қуыршақтар, саусақ қуыршақтары, жұмсақ ойыншықтар және шағын қуыршақ театры бар. Бұл құралдар баланың қызығушылығын арттырып, сабақтың тиімділігін күшейтеді.

Қорытындылай келе, қуыршақтерапия элементтерін түзете-дамыту сабақтарында қолдану – баланың жан-жақты дамуына ықпал ететін тиімді әдістердің бірі. Ол баланың эмоциялық тұрақтылығын қалыптастырып, қарым-қатынас дағдыларын жетілдіреді және өзіндік «Менін» дамытуға көмектеседі. Сондықтан бұл әдісті педагогикалық тәжірибеде жүйелі түрде қолдану маңызды.