Қыз баланы қазақта кішкентайынан мәпелеп, аялап, қанаттыға қақтырмай, тұмсықтыға шоқыттырмай өсірген. Жалғандағы нәзіктік пен пәктікті, инабаттылықты әрбір қазақ қызының бойына сіңіріп өсірген.

Бауыржан Момышұлының келіні Зейнеп апамыз өзінің «Бабалар аманаты» атты кітабында: «Қазақ қазақ болғалы қыз сыйлаған, қызын алқалаған текті халық еді. Сандығында кілті жоқ жомарт қазақ сол жомарттығын алдымен қызына жасаған. «Ұл – түтін, қыз – күтім» деп қызға жақсыны кигізіп, дәмдіні жегізіп, жорғаны мінгізген. Үйдің оң жақ төріне отырғызған. Тұрмысқа шықпаған қызды «оң жақтағы қыз» дейтіні сондықтан. «Ұрыс-керіс естіген қыздың мінезінің мәні болмайды» деп, қыз көзінше өрескел, бейпіл сөз сөйлемеген, анайы қылық көрсетпеген. «Бақыты байланады, жолы кесіледі» деп қызға қол көтермеген. Тіпті, отырған қыздың аяғынан аттамаған. Мұны кесір деп түсіндірген. Өйткені еркектің де, әйелдің де тарайтын түбі – қыз. Оң жақта отырғанда жүз жігіттің арманы болса да, қызға бір азаматтың адал жан жары болу – парыз», – деп жазады.

Міне, кешегі қазақ қыздары ата-анадан осылай тәрбие алып, өз отбасының ұйытқысы бола білді.

«Қызым үйде – қылығы түзде» демекші, қыз баланың жүріс-тұрысы мен киім киісі тәрбиенің негізі болып саналады. Жасыратыны жоқ кейбір ата-ананың баласымен араласуға да уақыты жоқ. Осыдан барып бала әке – шешесінен суып, оларға деген сыйластықтан алыстай бастайды. Бала кезінен жылылық мейірімді көрмеген адам баласы жүрегін бойлаған суық ызғардың өшін өзгелерден алатын қатыгездікпен өседі.

Бүгінгі күнде қыздарымыздың көзге оғаш көрінетін киімдерін айтар болсақ, бұрын-соңды болмаған,  құлақ естіп, көз көрмеген. Ата-ана баламыз қатар құрбысынан қалмасын деген оймен заман талабына сай жаңа үлгімен киіндіріп, қалталылар көлік  мінгізеді. Сондада әр нәрсенің өз орны бар емеспе...

Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев: «Әйел - бесік иесі. Демек, әйелдің жайы түзелмей, бесігіміз түзелмейді, бесігіміз түзелмей – еліміз толық түзелмейді» дегені қыз тәрбиесінің маңыздылығын әрдайым еске салып, ұлт тәрбиесінде иманды да ұлағатты, ізетті де инабатты қыз тәрбиелеудің аса маңызды екенін еске салып тұрғандай.

Баланың жасынан денесін - шымыр, өзін - өнегелі етіп тәрбиелеу оның бүкіл келешек өміріне зор әсерін тигізеді. Ата - анасы кішкентайынан тазалыққа, тәртіпке, белгілі бір қалыпқа, шамасы келетін жұмысқа дағдыландыра отырып, перзентін көргенділікке үйретеді. Осы арқылы оның алдағы уақытта әр түрлі ағаттықтардан, жыныстық қабілеті жетіліп келе жатқан кезде - ұрыншақтықтан аулақ болуына көмектеседі. Мұның бәрін әсіресе қыз баланың тәрбиесінде ерте бастан ескерген жақсы. Өйткені ертеңгі күні ана болатын қыздардың денсаулығының дұрыстығы - болашақ ұрпақ денсаулығының кепілі.

Қыз бала ағзасының өзіндік ерекшеліктері бар: ер балаға қарағанда ол нәзік келеді, анатомиялық айырмашылықтар арнаулы гигиенаны талап етеді. Қыз балаға туған бойда-ақ ұқыпты қарауға тура келеді. Оның жалпы денесін таза ұстаумен қатар, сыртқы жыныс мүшелерінің тазалығына қатты көңіл аудару керек, әйтпесе несеп пен нәжіс оларды былғап, тітіркендіруі, сөйтіп жұқпалы ауруға ұрындыруы мүмкін.

Қыз балла гигиены Жеке бас гигиенасының бірінші ережесі – тазалық, ол туралы бұрыннан белгілі. Жыныс ағзалар құрылысы және қызметіне байланысты кейбір арнайы жағдайлары бары. Етеккірдің басталуы, қыз баланың алдына бір мәселе қояды. Алдымен етеккірдің келуі денсаулық жағдайына, қыз баланың жеке гигиена ережелерін сақтауына байланысты екенін есте ұстау керек. Әдетте, день сау, шыныққан, спортпен шұғылданатын , жахсы тамақтанатын қыз балаларда етеккір жақсы өтеді. Жалпы говорят, что қыз бала да етеккір келген кезде жабығу сейчас мүмкін.Алайда бұл сырқат емес, қалыпты жағдай. Сондықтан салауатты өмір салтын ұстану қажет. Ой, физикалық жұмыстардан бас тартпау керек. Алайда ауыр физикалық жұмыстарды азайту керек. Етеккір кезінде сыртқы жыныс ағзаларын таза ұстағанның маңызы зор.Бұл үшін оларды леген үстінде таза жылы «ыстық емес» сумен алдынан артқа қарай жұмсақ иіс сабын қоданып жуу керек. Жуйнуды тәулігіне 2 реттен кем емес өткізу керек. Осы кезде күнделікти душ қабылдаған дұрыс. Ваннада, теңіз, өзендерде жуынуға болмайды, өйткені,менструация ауру тудырғыш микробтарға жол ашады да, жыныс ағзаларының қабынын тудырады. Моншадан, әсіресе булы моншадан алшақ жүрген жөн, өйткені жоғары температуры қан бөлінуин күшейтеді. Етеккір келген кезде арнайы салмалар қолдану қажет. Менструация кезинде тағамға ащы тамақтар қолданбау керек, өйткені олар қан ағуын күшейтеді. Сонымен қатар, жзды күндері – тығыз жатаны іш киім, қысты кундері – жылы трико, рейтуз және жылы аяқ киім киген жөн. «Нәзіктік» түсінігін баяндаудың қажеті жоқ, алайда осы кезде де кейбір сәттерді эскеру қажет. Нәзіктік (әйелдік) ол тек сыртқы физикалық пішін емес, ол демі, дұрыс мүсін, мәнді жүріс. Мәселен тым алшың адым, не теңселіп жүру незіктік түсінікке жат белгі. Грационалық – бұл алдымен қозғалуды қадағалау. Артық, сонымен қатар дөрекі қозғалыстар, не жұлқынып сөйлеу де әдемі емес. Қатты дауыс шығарып сөйлесу, күлу, әсіресе, қоғамдық орындарда көргенси

Түлкібас ауданы , Т.Рысқұлов ауданы

Б.Садықов ЖББ мектебі

Тақырыбы: Қыз бала тәрбиесі : тазалық , күтім және қауіпсіздік

Орындаған : Молдақұл Ұ.

Т.Рысқұлов ауылы

2025 жыл