БЕКІТЕМІН

Колледж әдіскері________

Жунисов А.Б.

Метафора (астарлы бейнелеу):

«Анаң сенің бәрібір Дала емес пе?!» — ана бейнесі арқылы туған табиғат метафораланған.

«Қызыл кітап — бастарына қойылған қызыл шырақ» — жоқ болған жануарларға қойылған ескерткіш ретінде бейнеленеді.

Эпитет (сипаттауыш сөздер):

«қызыл кітап», «көгілдір жылқы», «қызыл күмбез», «жылататын жәйттар», «алақұйын заман», т.б. — бейнені нақтылап, эмоционалдық әсер береді.

Теңеу:

«Мамонттарды жоқтауға тиісті адам, Жоқтар болса түбінде ірілікті» — жануарларды жоқтау арқылы адамның ішкі биіктігін салыстыру.

«Қалпақ емес — Қақпан боп көрінеді» — аңшылардың бас киімі арқылы қатігездікті теңеумен көрсету.

Аллегория:

Аң мен құстың азаюы — адамзаттың рухани дағдарысының көрінісі ретінде беріледі.

? Поэтикалық құралдар мен құрылым:

Қайталау:

«Ұяламын...», «Неге? Неге?...», «Қайда кетті?...», «Одан көріп, бұдан көріп...» — өлеңге эмоционалды ритм, драмалық үн қосады.

Риторикалық сұрақтар:

«Мамонттардың орыны толмақ қалай?!», «Қайда кетті қазақы жүндес керік?!», «Неге, неге жоқтамасқа?!» — оқырманды ойландырады, тебіреніс тудырады.

Антитеза (қарама-қарсы қою):

«Адам көп те, Адамдық аз емес пе?!» — әлеуметтік-рухани дағдарысты анық көрсету.

Параллелизм:

«Ұяламын қарауға...», «Кетем іштей тітіреп...», «Жоғалтқанды жоқтаған жөн болғанмен...» — қайталанатын құрылым арқылы тақырыптық тұтастық сақталады.

? Символдар:

Қызыл кітап — тіршілік атаулының азапты тағдырын бейнелейтін басты символ. Ол — адамзаттың өшіріп алған тірі табиғаттың куәсі.

Мамонт — бір дәуірдің, бір түрдің мүлдем жоғалып кетуінің символы. Автор бұл арқылы үлкен тарихи-экологиялық сабақ береді.

? Философиялық астар:

Адам мен табиғаттың байланысы — үйлесімнің бұзылуы.

Қатігездік пен тұтынушылық мәдениет — жануарлар мен халықтарды құртуға апарған жол.

Эмоциялық-патриоттық үндеу — адам баласын ұят, жауапкершілік пен мейірімділікке шақыру.

Егер осы поэманы әдеби талдау ретінде жазып жатсаңыз, көркемдік құралдарды қолдану арқылы әр бөлімге жеке тоқталып, автордың идеясын, көзқарасын ашуға болады. Қажет болса, бөлімдер бойынша терең талдау жасап берем.