Реттеу сұлбаларын оқу және жинау

2. Реттеу сұлбаларын оқу, жинау және сынақтан өткізу.

Автоматты реттеуді жүзеге асыру үшін реттелетін объектіге автоматты реттеуші қосылады, ол реттеуші органға басқару әрекетін тудырады. Бұл басқару әрекетін реттегіш басқарылатын айнымалының датчикпен өлшенетін ағымдық мәні (температура, қысым, сұйықтық деңгейі және т.б.) мен оның реттегіштің қалаған мәні арасындағы айырмашылыққа байланысты жасайды. Басқарылатын объект пен автоматты реттеуші бірге автоматты басқару жүйесін құрайды.

Автоматты басқару жүйесінің басты ерекшелігі - негізгі кері байланыстың болуы, оған сәйкес реттеуші бақыланатын параметрдің мәнін басқарады.

Температураны бақылау жүйесінің мысалы

Қондырғының температурасын бақылау жүйесінің блок-схемасы келтірілген және күріш.  кез келген автоматты басқару жүйесінің жұмыс істеуінің жалпы принципін көрсететін автоматты басқару жүйесінің    функционалдық сызбасы.

Егер объектідегі температура орнатылғанға тең болса, онда X ¹ сенсорынан шыққан сигнал X ₀ орнатылған нүктеден шыққан сигналға және контроллердің кіруіндегі қателік сигналы e = X ¹ - X ₀ = 0 , контроллердің шығуында сигнал, клапан орнатылған мәнге ашық белгіленген температураны ұстап тұруы тең болмайды. Мысалы, нысан ішіндегі температура жоғарылағанда, датчиктен шыққан сигнал, X ¹ артады ,  клапанын жабу болады жылумен жабдықтау, объектінің температура жиынтығы бірге азаяды.       

Сурет: 88    АТС-тің функционалдық диаграммасы

З - параметр, X ₀ параметрінің орнатылған мәнін орнатуға арналған

D - сенсор (әр түрлі жүйелер үшін термопара, термистор, деңгей сенсоры, жылдамдық сенсоры және т.б.)

Р - реттеуші

IM - атқарушы механизм (редукторы бар электр қозғалтқышы, пневматикалық цилиндрлер және т.б.)

RO - реттеуші корпус (кран, клапан, демпфер және т.б.)

О - реттеу объектісі (пеш, электр қозғалтқышы, резервуар және т.б.)

У - реттеуші (бақылау) әсер ету

Z - кедергі (ашу)

X - реттелетін параметр

X ¹ - сенсор шығысындағы сигнал

e = X ¹ - X ₀ қатесі параметр сілтемеден ауытқу кезінде пайда болады                    

X ₀ - бақыланатын (басқарылатын) параметрдің берілген мәні тұрақты X ₀ немесе өзгермелі (Ut) болуы мүмкін .

Шебердің сигналы болуы мүмкін:

-тұрақты X ₀ = const . тұрақты бақыланатын температура параметрін, қысымды, сұйықтық деңгейін және т.с.с. сақтау үшін . (тұрақтандыру жүйелері);

- белгілі бір бағдарламаға сәйкес U (t) уақытының өзгеруі мүмкін (бағдарламаланған басқару);

- өлшенген сыртқы процеске сәйкес U (t) уақытында өзгеруі мүмкін (бақылау регуляциясы).

Бақылау сұрақтары;

1. Автоматты реттеу жүйелеріне не жатады?

2. Реттеуіш аспаптарды атаңыздар?

3. Асинхронды электр қозғалтқыштың жылдамдығын реттеу қалай жүзеге асады?

https://youtu.be/UiBcCJ2HsPE