Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы: 8.4А Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары. Генетикалық байланыс Мектеп:

Күні: Мұғалімнің аты-жөні:Байтулекова Самал Конысбаевна

Сынып: 8 Қатысқандар: Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы:

Қышқылдар.

Лабораториялық тәжірибе

№9 «Қышқылдардың

қасиеттерін зерттеу»

Осы сабақта қол

жеткізілетін оқу

мақсаттары (оқу

бағдарламасына сілтеме)

8.3.4.9 Қышқылдардың жіктелуін, қасиеттерін

білу және түсіну, олардың химиялық

қасиеттерін сипаттайтын реакция теңдеулерін құрастыру

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар орындай алады:

-қышқылдардың құрамын, физикалық, химиялық қасиеттерін сипаттай біледі

Оқушылардың көбісі орындай алады:

- қышқылдардың химиялық реакция теңдеулері бойынша есептеулер жаза біледі

Оқушылардың кейбірі орындай алады:

-Қышқыл жаңбырмен күресу жолдарын ұсына алады.

Бағалау критерийі

- Білу: қышқылдарды құрамына қарай жіктей алады

- Түсіну: тәжірибе арқылы күкірт қышқылының химиялық қасиетін анықтайды

- Қолдану: қышқылдардың химиялық қасиеттерін сипаттайтын химиялық реакция теңдеулерін жаза біледі

Тілдік мақсаттар

Оқушылар орындай алады:

Металдардың кернеу қатарын пайдаланып,қышқылдардың химиялық қасиеті бойынша реакция теңдеуін жазады

Пәнге қатысты лексика және терминология

pH шкаласы, бейтараптану,қышқылдық сілтілік орта, кернеу қатары

Құндылықтарға баулу

Жауапкершілік: қышқылдардың қолдануы, алынуы барысында қоршаған ортаға әсерін білуі.Қышқыл жаңбыр ҚТЕ сақтау

Пəнаралық байланыс

Биология (құрамында табиғи қышқылы бар жеміс- жидектер)

Физика (индикатор)

Тақырып бойынша

алдыңғы білім

Химия 7-кл (Табиғи қышқылдар мен индикаторлар) Биология 6-8-кл: табиғи қышқылдарды біледі, асқазан сөлі мәтінін оқу кезінде

Сабақ барысы

Сабақтың басы

Белсенді оқыту

2 мин

Тақырыпты ашу

«Жұбыңды тап» ойыны

1.Қиықшалар бойынша қышқылдардың формуласын құрастырыңыз:

Н

SO4

H3

NO3

H2

PO4

2.Әр топ берілген қышқылдардың құрылымдық формуласын жазады:

С ызбанұсқа: Н – О

Бме = О

Н – О

1-топ: Н₂SО₃, НСІ

2-топ: Н₂SО₄, НF

3-топ: Н₃РО₄, Н₂S

3.«Ой қозғау» Берілген қышқылдардың формуласы бойынша қандай ұқсастық пен айырмашылық байқалады?

Мына берілген қышқылдарды кестеге орналастырыңыз:

І-топ. НСІ, Н₂S, Н₃РО₄

ІІ-топ. НВr, Н₂SО₄, Н₃ВО₃

ІІІ-топ. Н₂СО₃, НF, Н₂SіО₃

Сабақтың ортасы

Кері байланыс

Саралау әдісі

(С)

қышқылдық оксидтен

тұздан (НСІ, НNО₃)

бейметалдан оттексіз

қышқыл

Р₂О₅ + Н₂О = NаNО₃ + Н₂SО₄ = Н₂ + СІ₂ =

SО₂ + Н₂О = NаСІ + Н₂SО₄ = Н₂ + S =

Қышқылдардың химиялық қасиеттері

Металл

(Н дейінгі)

тұз

сутек

+ = +

Қышқыл (НNО₃ басқасы)

су

негіздік оксид

тұз

+ = +

негіз

тұз

су

+ = +

тұз (карбонаттар, сульфиттер)

тұз

су

газ

+ = + +

(ҚТ, К) Эксперименттік бөлім: . Мұғалім оқушыларға суретті көрсету арқылы оқушылардан ҚТЕ сұрайды ,тәжірибені демонстрациялайды Оқушылар көрген құбылысты картаға жазады:

Инструкциялық карта:

Тәжірибе	Не байқадыңдар?	Химиялық реакция теңдеуі
НСІ + Zn → + Cu →
CuО + НСІ →
НСІ лакмус + NаОН →
НСІ + Nа2СО3 →

Оқушылар оқулықты, планшеттерін пайдалана отырып, өз бетімен жұмыс жасайды.

Қышқылдардың қолданылуы:

Тамақ өнеркәсібі сірке, тұз қышқылы

Бояу, дәрі өндіру

Қышқыл

Минералды тыңайтқыштар

Мұнай өнімдерін

тазарту

Жуғыш заттар өндірісі

(Ж) Оқушылардың жеке жұмысы

1-топ

Венн диаграммасын сызыңыз.

Оттекті қышқыл Оттексіз қышқыл

Ұқсастығы

Берілген металдардың қайсысы күкірт қышқылымен әрекеттеседі: Мg, Нg, Nа, Аg. Сәйкес реакция теңдеуін жазыңыз.

.

2-топ

Мына берілген заттардың қайсысы тұз қышқылымен әрекеттеседі? Сәйкес реакция теңдеуін жазыңыз.

а) Hg ә) ZnO б) Fe(OH)₃ в) AI г) CO₂

Мына химиялық реакция теңдеулерін толықтырыңыз:

Са + ... → СаSО₄ + ...

СаО + ... → СаСІ₂ + ...

АІ(ОН)₃ + ... → АІ(NО₃)₃ + ...

3-топ

Мына берілген реакция теңдеулерін жазып, түзілген қышқылдың атын атаңыз:

?

Су

Күкірт (ІV) оксиді

+ ++

?

Күкірт

Сутек

+ +

Мына теңдеулерді аяқтаңыз:

Fе + НСІ → Са(ОН)₂ + Н₂SО₄ →

Сu + Н₂SО₄ → К₂СО₃ +НСІ →

«ДЖИГСО»

(Т) Сабақ соңында әр топ тапсырманы оқып, өз ойларын қосып постер қорғайды.

Экологиялық проблема

«Қышқыл жаңбырлар және олардың қоршаған ортаға әсері»

Қазіргі күнгі экологиялық мәселелердің бірі – қышқылды жаңбыр. Жаңбыр суы ең таза сулардың бірі болуы керек, бірақ олай емес. Атмосфера құрамына енген өндіріс қалдықтары – күкірт диоксиді және азот оксиді ондағы ылғалмен әрекеттесіп, күкірт және азот қышқылдарын түзеді. Нәтижесінде жерге жауатын жаңбыр мен қар қышқылданады, әдетте рН мәні 5,6-дан төмен жауын-шашынды қышқыл жаңбырлар деп атайды.

Қышқылды жаңбыр көлдердегі судың да қышқылдылығын арттырады. Канада, Швеция, Финляндияның оңтүстігіндегі көлдердің қышқылдылығы жылдан-жылға артып барады.

Көлдің қышқылдануы және ауыр металл иондарымен ластануы балықтардың ұрықтанып көбеюіне ғана қауіп туғызып қоймай, ол планктондардың, балдырлардың және басқа тіршіліктердің жойылуына әрі адам денсаулығына да әсерін тигізеді.

Қышқылданған сулар металл құбырлармен аққан кезде металдарды ерітеді, олардың улы иондары пайда болады. Нью-Иорк аумағынан алынған қышқылды суды қорғасын ыдысқа құйып, бір түн қойғанда металл иондарының мөлшері тиісті мөлшерінен асып кеткен.

Жаңбыр тамшыларында еріген күкірт қышқылы атмосферада тұман түзіп, адамдардың аллергиямен және басқа аурулармен науқастануына мүмкіндік туғызады.

Қышқылды жаңбыр орасан зиян келтіретін болса,

оны болдырмаудың қандай жолдарын ұсынар едіңіз?

Қазіргі химияның міндеті қалдықсыз өнім шығару. Ендеше атмосфераға шығарылатын күкірт оксидтерін сіңіріп алатын қондырғылар табу, оны сол жерде сумен қосып, күкірт қышқылын алу.

Қазақстандағы жауын-шашынның құрамындағы қышқылдардың, әр түрлі элементтердің, олардың қосылыстарының ағзаға, өсімдікке, жануарларға, адам денсаулығына әсерін зерттейтін қазіргі заманғы ең озық құралдармен жабдықталған зертханалар салып зерттеу, сонымен бірге атмосфераның ластануына жол бермеу.

электронды оқулықтан тәжірибелер

Саралау – Сіз қандай тəсілмен

көбірек қолдау көрсетпексіз?

Сіз басқаларға қарағанда

қабілетті оқушыларға қандай

тапсырмалар бересіз?

Басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға экологиялық проблемаға байланысты тапсырма беріп, оны шешу жолдарын оқушы ұсынуы.

Бағалау – Сіз

оқушылардың

материалды игеру

деңгейін қалай тексеруді

жоспарлап отырсыз?

Бағдаршам арқылы бағалау

Денсаулық жəне

қауіпсіздік техникасын

сақтау:

қышқылмен жұмыс жасау барысында мұқият болу, сумен әрекеттесу ережесін білу керек

Сабақ бойынша

рефлексия

Сабақ мақсаттары

немесе оқу

мақсаттары шынайы,

қолжетімді болды ма?

Барлық оқушылар оқу

мақсатына қол

жеткізді ме? Егер

оқушылар оқу

мақсатына жетпеген

болса, неліктен деп

ойлайсыз? Сабақта

саралау дұрыс

жүргізілді ме?

Сабақ кезеңдерінде

уақытты тиімді

пайдаландыңыз ба?

Сабақ жоспарынан

ауытқулар болды ма

жəне неліктен?

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы өткен екі нəрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?

1:

2:

Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?

1:

2:

Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың

жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нəрсеге

назар аудару қажет?