Шәкәрім Құдайбердіұлы – ар ілімінің шамшырағы

Шәкәрім Құдайбердіұлы – ар ілімінің шамшырағы

Қазақ руханиятының кең аспанында жарқырап тұрған жұлдыздардың бірі – Шәкәрім Құдайбердіұлы. Ол – ақын, ойшыл, философ, тарихшы және халықтың рухани ұстазы. Шәкәрім – адам баласының өмірлік мақсаты мен жан тазалығы жайында толғанған, адамзаттың арын қорғаған ұлы тұлға.

Шәкәрімнің өмірі – шындық пен ізгілікке деген адалдықтың үлгісі. Ол заманның аласапыранында да ақиқаттан айнымай, өз жолын тапқан. Ақынның басты мұраты – «ар ілімін» қалыптастыру болды. Яғни, адам бойындағы адалдық, мейірім, әділет пен ұят сияқты қасиеттерді сақтап, сол арқылы кемел адамға айналу. Шәкәрімнің сөзімен айтқанда:

«Адамның жақсы өмір сүруіне үш қасиет керек: ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек».

Ол шығармаларында адамды ойлануға, өз «менін» тануға шақырады. «Мұтылғанның өмірі» атты философиялық дастанында өмір мәнін іздеген тұлғаның жан қиналысы мен рух биіктігін көресің. Ал «Үш анық» еңбегінде Шәкәрім дін, ғылым және ар мәселесін терең талдап, адамзатқа ізгі жол ұсынады. Оның ойынша, нағыз бақыт – материалдық байлықта емес, рух тазалығы мен арда.

Шәкәрім – Абайдың ең жақын шәкірті әрі рухани мұрагері. Ол Абайдың «толық адам» идеясын ары қарай дамытып, оны философиялық деңгейге көтерді. Егер Абай адам болуды үйретсе, Шәкәрім – адал болудың ілімін үйретті. Ол:

«Адамдық борыш – ар үшін, ел үшін еңбек қыл» – деп, адам өмірінің ең асыл мәнін осы бір сөйлемге сыйғызды.

Шәкәрім Құдайбердіұлының мұрасы – ұлттың мәңгілік рухани қазынасы. Ол бізге ардың, әділдіктің, адалдықтың не екенін үйретті. Қазіргі қоғамда да оның сөздері өзекті. Себебі технология дамығанымен, ар мен адамдық ұмытылмауы тиіс.

Шәкәрімнің есімі – адамгершіліктің символы, ал оның мұрасы – рухтың шамшырағы. Біз сол шамның жарығын сөндірмей, келер ұрпаққа жеткізуге міндеттіміз.