Бөлім

Әдебиет қайраткерлері

Педагогтің Т.А.Ә

Аминова Айгерим Юсуповна

Күні

Үйірме атауы, топ

«Сахна тілі» драма, орта топ

Сабақтың тақырыбы

Сәкен Сейфуллин шығармашылығы

Сабақтың мақсаты

Ақын шығармашылығымен таныстыру, өлеңнің мазмұнын меңгерту, эстетикалық және экологиялық тәрбие беру; әдебиет теориясынан мағлұмат алу. Оқушыларды ізденімпаздыққа, ғылыми жұмысқа баулу, пікірлерін дәлелдей, қорғай білуге, оқығандарын еркін түрде жүйелі әдеби тілмен жеткізе білуге дағдылану. Сөз өнері мен саз өнерін түсіне білуге жетелейді.

Аптаның дәйексөзі

Әділетте берік болсаң, аяғың таймайды! (мақал)

Сабақтың кезеңі/ Уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

1.Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен салемдесу.

Оқушыларды түгендеу.

Көңіл күйлері жақсарады

Жарайсың

2.Үй тапсырмасын

Өткен сабақты сұрақ жауап арқылы талдау жүргізу.

Артикуляциялық жаттығулар

Диафрагмалық жаттығулар (жаңылтпаш, мақал-мәтел, тақпақ)

«Сыр сандық» өлеңімен сабақты ашып аламыз

Шырқ айналар шіркін тауық,
Жемің болса қолында,
Қайдағысы сені тауып,
Топырлайды жолында.
Досыңмын деп ант береді,
Жем іздеген жанама.
Жем таусылса жалт береді,
Сенерлік дос, санама.

Тесттік тапсырма

3. Жаңа сабақ

Талдау кезеңі

Бала Сәкеннен әкесі үлкен үміт күтті

Сәкен Сейфуллин 1894 жылы 15 қазанда бүгінгі Қарағанды облысының Ортау мекеніндегі Нілді деген жерде дүниеге келген. Азан шақырып қойған аты – Сәдуақас. Бірақ әке-шешесі еркелетіп, "Сәкен" деп атап кеткен. Руы – Арғын, Қуандықтан тарайды.

Сәкеннің әкесі Сейфолла сөзге шешен, домбырашы, саятшы болған. Ол тұңғышынан үлкен үміт күтті. Ал анасы Жамал баласына ертегі айтып беруден  жалықпайтын. Сәкеннен кейін екі ұл – Мәлік пен Әбен, одан кейін үш қыз – Рахима, Сәлима мен Қалима дүниеге келген. Бірақ қыздың үшеуі де 11-13 жасында көз жұмды. Әбен де жас кетті.  

Жазушы өмірімен танысып талдау жасайды

Мадақтау

4.Дамыту кезеңі

Көркем табиғаттың сұлулығын суреттеген, оны  қорғай білуге үндеген ақын-жазушылардың бірі -  Көкшетаудай  әсем табиғаттан  нәр алған - Сәкен Сейфуллин

Өлімге жан екенсің қия алмайтын,

Өлеңнің құшағына сия алмайтын.

Қазақты көргің келсе,міне,осы деп,

Көрсетсе жер жүзіне ұялмайтын,-деген Сырбай Мауленов ағамыз жырлағандай «Өлеңнің құшағына сыймайтын» тұлғаның ажар – көркі мағыналы іс-әрекетпен кескінделгенде ғана өлеңге жан бітіп, шыңдыққа айналады.

ІІ. Өлең-көркем өнер туындысы.

Оқушылар , біз сөзжұмбақты дұрыс шешсек ,қызыл жолақтан бүгінгі сабағымызға арқау болған киелі аң туралы сөз шығады. (Ақбөкен)

Сөзжұмбақ

1.Киелі құс. (Аққу)

2. 1908-1913 жылы қай қалада мектепте, кейін училищеде оқыды? (Ақмола)

3.Арқаның шөл даласы. (Бетпақдала)

4. 1914 жылы қазанда қандай өлеңдер жинағы басылып шығады? (Өткен күндер)

5.Бетпақта қысы-жазы ел болмайды,

Ел-жайлау,өзен яки не болмайды? (күн)

6. Сәкеннің әкесі кім? (Сейфолла)

7. Туған жері (Нілді)

«Ақсақ киік» өлеңіндегі сөздердің мағынасына көңіл бөлейік.

Бейне ролик көрсетіледі

Мұғалім: С. Сейфуллин – айналадағы құбылыстардың күйін қозғап, сезімін өлеңмен өріп өрнектен, әсем жырлар жазған лирик ақын. Жаны нәзік ақын өлең ғана емес ән де жазған. Оның лирикалық өлеңдері жаныңды баурап, мейіріміңді қандырады.  Сәкеннің  табиғатты қорғауға , аялауға  үндейтін  өлеңінің бірі, бүгінгі  сабағымыздың  тақырыбы «Ақсақ киік » өлеңі, олай болса балалар кәне өлеңді оқып шығайық. Оқылым  (Мәтінді оқып шығу)

Жазушы шығармашылығына хронологиялық кесте жасау

Кеспе қағаз туралы парақтар

5.Бекіту бөлімі

Оқушылар біз бүгін сабақта не үйрендік?

Қандай мәліметтермен таныстыңдар?

Ақын шығармашылығы сендерге ұнады ма?

оқушылар жауап береді

Смайликтер тарату

6.Қорытынды

Үй тапсырмасын беру:

1. Ақын өмірі мен шығармашылығы

Жауаптары беріледі

Сабақтың мақсаты айқындалады

Жалпылама бағалау

Бөлім

Әдебиет қайраткерлері

Педагогтің Т.А.Ә

Аминова Айгерим Юсуповна

Күні

Үйірме атауы, топ

«Сахна тілі» драма, орта топ

Сабақтың тақырыбы

«Ақсақ киік» шығармасы құрылысына талдау

Сабақтың мақсаты

Ақын шығармашылығымен таныстыру, өлеңнің мазмұнын меңгерту, эстетикалық және экологиялық тәрбие беру; әдебиет теориясынан мағлұмат алу. Оқушыларды ізденімпаздыққа, ғылыми жұмысқа баулу, пікірлерін дәлелдей, қорғай білуге, оқығандарын еркін түрде жүйелі әдеби тілмен жеткізе білуге дағдылану. Сөз өнері мен саз өнерін түсіне білуге жетелейді.

Аптаның дәйексөзі

Әділетте берік болсаң, аяғың таймайды! (мақал)

Сабақтың кезеңі/ Уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

1.Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен салемдесу.

Оқушыларды түгендеу.

Көңіл күйлері жақсарады

Жарайсың

2.Үй тапсырмасын

Өткен сабақты сұрақ жауап арқылы талдау жүргізу.

Тесттік тапсырма

3. Жаңа сабақ

Талдау кезеңі

Өлеңде қандай жерді суреттеген? (Бетпақдала – Сарыарқа деген үлкен аймақтың шөл даласы. Онда киік мекен етеді. Өйткені ол шөлді жақсы көреді. Онда елді мекен, өзен, көл де болмайды. Өсімдіктен жусан өседі. Шағын бұтақтардың өзінде де «қу баялыш» жапырақ болмайды.)
2. Қандай өсімдік атаулары кездесті? Дәптермен жұмыс. (Көкпек, баялыш, жусан шөлді жерде өсетін жапырақсыз шөптер)
3. Киікті суреттеу. (Өлеңде киік суреттеледі. Ақын оны жас балаға теңейді. Әрбір кішкентай бала сұлу болады. Бөкен бала сияқты сұлу. )
4. Киіктің портреті қандай?
(Таңы аппақ, екі көзі мөлдір қара
Бөкеннен сұлу аңды мен көрмедім
Көздері мөлдіреген ақ бөкенді
Қап - қара екі көзі мөлдіреген
Әдемі екі танау желбіреген)
5. Өлең қалай аяқталған? (Өлеңде сұлу аң киіктің аянышты тағдыры, адам қолынан жасалған қиянат айтылады. Оқиға жапан далада оқ тиіп жараланған бөкеннің шыбын жанын қоярға жер таппай мазасызданған сәтін суреттеумен аяқталады.)

ІІІ. Киікті суреттеген шумақты өлең құрылысына талдау .

Өлең құрылыстары

Қап-қара //екі көзі//мөлдіреген,11а

Әдемі//екі танау//желбіреген.11а

Елеңдеп//жас балаша//жалтаңдайды,11б

Жел түрткен//жусаннан да//селдіреген,11а

Жазушы өмірімен танысып талдау жасайды

Мадақтау

4.Дамыту кезеңі

Миға шабуыл. «Конверт сұрақ» әдісі бойынша оқушылардың өлең туралы ой толғауы 

1. «Азайды соңғы кезде байғұс бөкен»,
«Мүйізін пайда қылып, шетке сатқан» деген жолдардан өз ойыңды өрбіт. (Адамдардың өз табиғатына зиянкестік іс-әрекет жасап, зияны жоқ аңдардың саны қазіргі кезде сиреп кеткені туралы айтса, киік мүйізінен пайда тапқысы келген пайдакүнем , ақшаға құнығып, табиғатқа кесел келтірген адамдарды ашық айыптап отыр).
2. Өлең саған несімен әсерлі болды? (Өлеңдегі ақынның табиғатты суреттеуі, жанашырлығы ұнады. Басқа шығармаларға қарағанда бізге әсер еткені – адамдардың табиғатты қорғамауы, мергендердің аяусыз жазықсыз аңды атуы. Мергеннің мергендігі жалғыз киікке түскені адам баласын ашындырмай қоймайды. Себебі қазіргі таңда саны жағынан азайып бара жатқан түз жануары.)
3. Егер сен ақын болсаң өлеңді қалай аяқтар едің?

4. Ақсап қалған киікке қандай  болжам жасайсың? (Ақын киіктің өлгені не өлмегені туралы бізге нақты мәлімет айтпаған. Сондықтан қансырап өлуі мүмкін немесе жолаушыға кез болып мейірімді жандардың қолында жарақатынан жазылуы мүмкін, ит – құсқа жем болуы мүмкін немесе жолшыбай адамға кез болып, ол адам қазақша бауыздап етін азық етуі мүмкін.)

Ү. KAHOOT әдісі бойынша тест орындау

Тест.иә^ ,жоқ-

1.С.Сейфуллин 1894 ж. дүниеге келді ме? (иә)

2.Киіктер орманды жерде мекен ете ме? (жоқ)

3.Киікті бөкен деп атауға бола ма? (иә)

4.1919 ж. Киікті аулауға тыйым салынды ма? (иә)

5.1954 ж. Ақбөкенді кәсіптік жолмен аулауға рұқсат етілді ме?

6.С.Сейфуллин 1938 ж. дүниеден өтті ме?

Жазушы шығармашылығына хронологиялық кесте жасау

Кеспе қағаз туралы парақтар

5.Бекіту бөлімі

Бекіту: Алла тағала пендесіне «жер бетіндегі барша тіршілік иесін қолыңа беремін: жазық дала, тау - тас, шалқар теңіз, айдын көл, ну орман. Қаптаған жануарларға да өзің иелік ет. Менен кейінгі жауапты – сенсің. Жер бетіндегі өмір жақсы қалыптаса ма, жоқ әлде бүлініп ойраны шыға ма – саған байланысты. Түбі сенен сұраймын.» деп аса зор міндет артып, шексіз билікті еркіне берсе керек. Олай болса, табиғатты аялау, оның әрбір бөлшегін қастерлеу біздің еншімізде.
Аяймын мен анасыз, атасызды
Аяймын мен құлынсыз, ботасызды
Хайуанатқа жасаған қиянатың
Бауырыңа жасаған опасыздық,- деп бүгінгі сабақты Қ. Мырзалиевтің мына өлеңімен аяқтағым келеді.

оқушылар жауап береді

Смайликтер тарату

6.Қорытынды

Үй тапсырмасын беру:

1. «Ақсақ киік» шығармасы құрылысына талдау

Жауаптары беріледі

Сабақтың мақсаты айқындалады

Жалпылама бағалау