
1.1.3. Араластыру процесін автоматтандыру
Сұйық немесе сусымалы компоненттердің екі және одан көп ағындарын
араластыру үшін кезеңдік немесе үздіксіз әрекет ететін араластырғыштар
қолданылады. Араластырғыштар араластыруды жеделдету және қоспаның
біркелкі құрамын қамтамасыз ету үшін араластырғыштармен жабдықталады.
Автоматтандыру нысаны ретінде "кіріс компонентінің шығыны - қоспа
сапасының көрсеткіші" арнасы бойынша араластырғыш - кешігумен немесе
онсыз реттеудің статикалық нысаны ретінде қарастырылуы мүмкін.
Кешігудің болуы, сондай-ақ араластыру процесінің инерциондылығы - қоспа
компоненттерінің физикалық параметрлеріне және араластыру тиімділігіне
байланысты. Қоспа сапасының талап етілгеннен ауытқуын тудыратын
қоздырғыш әсерлер қоспа компоненттерінің шығындарының, сондай-ақ
олардың қасиеттерінің өзгеруіне байланысты. Реттеуші әсер ету-берілетін
компоненттер шығындарының өзгеруі. Араластырғыштың қарапайым АЖ
әрбір компоненттің шығынын берілген мәнде тұрақтандыруды көздейді. Егер
компоненттердің бірінің шығынын тұрақтандыру мүмкін болмаса, онда
қоспаның берілген құрамын қолдау мақсатында басқалардың шығындары
оған қатысты тұтастай берілген пропорцияда арақатынасты реттеуішпен
өзгертілуі тиіс.
Сұлбада (сурет 2) берілген қоспаны қалыптастыратын К1 және К2
компоненттерінің шындары шығын өлшегіштермен 1-1 және 2-1 өлшенеді.
Қалқаншада екінші реттік көрсететін және өздігінен жазатын 1-2, 2-2
аспаптары орналасқан, олардың өлшеу нәтижелері арақатынасты реттеуішке
1-3 беріледі. Қашықтықтан басқару панелі 1-4 арқылы реттеуіш К1 жетекші
компонентінің шығынына байланысты жетектегі К2 компонентінің реттеуші
клапанының атқарушы механизміне 1-5 әсер етеді. Қоспаның сапасын
үздіксіз өлшеу мүмкін болған жағдайда, қоспаның сапасы бойынша
түзетумен екі контурлы АРЖ қолданылуы мүмкін. Қоспаның сапасы
талдағышпен 3-1 өлшенеді, 3-2 аспабымен қалқанда бақыланады және 3-3
түзетуші реттеуішке беріледі, ол реттеуіштегі 1-3 шығыстардың берілген
арақатынасын өзгертеді. Автоматтандыру сұлбасы араластырғыштағы
деңгейге байланысты KI компонентінің шығынын реттеуді көздейді. Деңгей
4-1 датчигімен өлшенеді және 4-2 реттеуішпен реттеледі, ол 4-3
қашықтықтан басқару панелі 4-4 арқылы компоненттің реттеуші клапанының
атқарушы механизміне 4-4 әсер етеді.
Сур. 2. Араластыру процесінің автоматтандыру сұлбасы