Сақтар туралы тарихи мәліметтер

1.Қазақстанда мекендеген ежелгі сақ тайпалары темірді кеңінен пайдаланған уақыт;

А) Б.з.б. I мыңжылдық

B) Б.з.б. II мыңжылдық

C) Б.з.б. III мыңжылдық

D) Б.з.б. VI мыңжылдық

2.Біздің заманымыздан бұрын 1-мыңжылдықта өмір сүрген тайпаны көрстіңіз;

A) сақ

B) қарлұқ

C) үйсін

D) ғұн

3.Сақтар туралы ежелгі деректер

A) қытай-рим жылнамаларында

B) араб-парсы трактаттарында

C) монғол-қытай шежірелерінде

D) грек-парсы жазбаларында

4.Геродот өмір сүрді;

А) б.з.б 484-421 б.з.б

В) б.з.б 484-423 б.з.б

С) б.з.б 484-425 б.з.б

Д) б.з.б 484-427 б.з.б

5.Геродотты «Тарихтың атасы» деп атаған римдік шешен;

А) Ксенофонт

В) Цицерон

С) Ктесий

Д) Вергилий

6.Сақтар туалы дерек қалдырған грек авторлары;

А) Полиен,Диодор,Плиний

В) Помпей Трог,Ктесий, Марцеллин

С) Страбон, Помпей Трог,Приск

Д) Плиний, Марцеллин,Птоломей

7.Сақтарды «дұшпанға қатал, досқа адал»деп суреттеген;

А) Авеста жазбасында

В) парсы авторлары

С) грек авторлары

Д) ирандықтар

8.Грек авторы Ктесийдің жазбаларында:

А) Сақ әйелдерінің ержүрек келеді, соғыс қаупі туғанда ерлеріне көмек көрсетіп, ұрысқа кіріседі деп баяндайды

В) Массагеттердің ағаш үйде тұратыны туралы баяндалады

С) Томирис туралы деректер кездеседі

D) Томирис пен Кир арасындағы шайқасты суреттейді

9. Сақтарды «Әлемдегі ең әділ, ең шыншыл халық» деп есептегендер

A) Гректер

B) Ирандар

C) Латындар

D) Парсылар

10.Геродот еңбектеріңдегі сақ тайпасынын аталуы:

A) дала скифтері

B) азиялық скифтер

C) көшпенді сақтар

D) ержүрек сақтар

11.Сақтарды массагеттер деп атаған тарихшы

A) Ктесий

B) Страбон

C) Геродот

D) Диодор

12.Мәтіннің авторын табыңыз.

«Басында әскерлер садақпен атысады. Садақ оғы біткеннен кейін жекпе-жекке шығып, қылыш пен найзамен соғысады. Нәтижесінде массагеттер жеңіп шығады. Парсы әскерлерінің көбі қырылады, Кир өледі.»
A) Ктесий

B) Страбон

C) Геродот

D) Диодор

13.Мәтіннің авторын анықтаңыз;

«Олар жаяу және ат үстінде де соғыса ала- ды. Найза, қылышпен қаруланады, садақты жақсы атады. Жауынгерлерінің бәрі мерген. Найзаның ұшын, жебе, қылышты және аттың сауытын мыстан жасайды. Баскиімдерін, бел- діктерін, аттың ер-тұрмандарын алтынмен әшекейлейді. Алтын мен мыс өте көп. Олар егін екпейді. Үй малдарын өсіріп, балық ау- лайды. Сүт ішеді. Күнге табынып, оған жылқы- ны құрбандыққа шалады».

A) Ктесий

B) Страбон

C) Геродот

D) Диодор

14.«Каспий теңізінен бастап сақтардың басым бөлігін дайлар деп атайды. Ал олардан шығыс жақта массагеттер тайпалары қоныстанған. Олардың ортақ аты сақтар, бірақ әр тайпаның өз аты бар. Жалпы алғанда,олар көшпелі халық болып табылады. Массагеттер Кирге қарсы соғыста өздерінің ержүректілігін көрсетті. Күнге Құдай ретінде сеніп, оған жылқыны құрбандыққа шалады. Олар атқа мінудің шебері. Жауынгерлері садақ, қылыш және қола балтамен қаруланып, сауыт киеді. Шайқас кезінде алтын белдік тағады. Аттың ауыздығы мен ер-тұрмандарын алтыннан жасайды. Елдерінде алтын, мыс көп. Егіншілікпен айналыспайды, мал өсіріп, балық аулайды».

A) Ктесий

B) Страбон

C) Геродот

D) Диодор

15.Сақтар «садақпен, қылышпен және қола балталармен қаруланған, сауыт киген» деп жазған зерттеуші

A) Страбон

B) Ктесий

C) Прииск

D) Диодор

16. «География» еңбегінің авторы. Оның еңбегінде Кавказ бен Орталық Азиядағы ежелгі халықтар мен тайпалар туралы көптеген құнды мәліметтер келтірілген.

A) Страбон

B) Ктесий

C) Прииск

D) Диодор

17.Б.з.б 64 - 6.3. 24 жж. шамасында өмір сүрген ежелгі грек географы,

A) Ктесий

B) Страбон

C) Геродот

D) Птоломей

18. №1 Жетісудан табылған сақ обасы

A) Берел

B) Шілікті

C) Есік

D) Сармат

19. Персепольдегі бедерлі суретте сақ елшілері Дарий патшаға сыйға берген киім

A) теріден табан орнатылған киіз етік

B) алқызыл күдері жеңсіз жейде

C) әйел адамның бас киімі- тәті

D) ұзын жеңді шекпен, тымақ

20. Сақтардың киімі туралы түсінік беретін жазба мәтіндер сақталған

A) Сыма Цянның «Тарих жазбалары» кітабында

B) Қытайдың «ЦяньХаншу» тарихи еңбегінде

C) Чжань Цяньның «Тарих» еңбегінде

D Дарийдің Бехистун жартасындағы жазбаларда

21. Әйелдердің ерекше бас киімі табылған Пазырық қорғаны орналасты

A) Тұран жазығында

B) Балқаш маңында

C) Сарыарқа даласында

D) Алтай өлкесінде

22. Кесте бойынша дұрыс дәйекті анықтаңыз

1.Салт атты әйелдердің киімі ұзын әрі кең белдемше болған

2.Жерорта теңізі мен Алдыңғы Азия халықтары ең алғашқылардың бірі болып шалбар киюді білген

3. Ер адамдар теріден табан орнатылған киіз етіктер киген

4. Сақ әйелдері жеңі қысқа белден төмен түсетін кең жейде киген

A) І, ІІІ

B) ІІ, ІV

C) ІІІ, ІV

D) І, ІІ

23.Парсы патшалары І Дарий мен Ксеркстің бұйрығымен жазылған деректер анықтаңыз;

A) Сыма Цянның «Тарих жазбалары» кітабында

B) Қытайдың «ЦяньХаншу» тарихи еңбегінде

C) Персеполь, Нак- ши-Рустем жазбалары, «Бехистун» жазулары

D Чжань Цяньның «Тарих» еңбегінде

24.Парсы деректерінде сақтарды атады;

А) «құдіретті ерлер»

В) «азиялық скифтер»

С) «жүйрік атты турлар»

Д) «далалықтар»

25.Ирандықтар сақтарды атады;

А) «құдіретті ерлер»

В) «азиялық скифтер»

С) «жүйрік атты турлар»

Д) «далалықтар»

26.Грек деректерінде сақтарды атады;

А) «құдіретті ерлер»

В) «азиялық скифтер»

С) «жүйрік атты турлар»

Д) «далалықтар»

27.Парсы жазбаларында Жетісу,Сырдарияның орта ағысында тұрған сақтар;

А) Сақ - парадарйа

В) сақ-тиграхауда

С) Даилар

Д) хаумаварга

28.Парсылар шошақ бөрік киетін сақтары деп атаға

А) хаумаварга

В) тиграхауда

С) парадарйа

Д) дайлар

29.Арал теңіздің арғы жағындағы сақтары атады;

А) хаумаварга

В) тиграхауда

С) парадарйа

Д) дайлар

30.Мургаб аңғарын мекедейтін сақтарды атады;

А) хаумаварга

В) тиграхауда

С) парадарйа

Д) дайлар

31. Карта бойынша Қазақстан мен Орта Азияны мекендеген ежелгі тайпаны анықтаңыз

A) сақ

B) қарлұқ

C) үйсін

D) ғұн

32. Карта бойынша Батыс Қазақстанды мекендеген ежелгі тайпаны анықтаңыз

A) сармат

B) тиграхауда

C) хаумаварга

D) дунху

33. Карта бойынша Алтай мен Тарбағатайдың биік шатқалдарын жайлаған ежелгі тайпаны анықтаңыз

A) аримаспы

B) сармат

C) аргиппей

D) тиграхауда

34. Картаны пайдаланып қазіргі ғалымдардың анықтауынша ежелгі заманда Қазақстанды мекендеген тайпаларды орналасу аумақтарымен сәйкестендіріңіз

1. Аргиппейлер 2. Исседондар 3. Аримаспылар

А. Сарыарқаның орталығы Ә. Сарыарқаның шығысы Б.Сарықарқаның солтүстік-батысы

A) 1-Б; 2-А; 3-Ә

B) 1-Ә; 2-Б; 3-А

C) 1-А; 2-Ә; 3-Б

D) 1-А; 2-Б; 3-Ә

35. Дәйектердің ішінен дұрыс жауабын анықтаңыз

І. Ежелгі грек тарихшысы Геродот өз жазбаларында сақтарды массагет деп атаған.

ІІ. Тиграхауда сақтары Қазақстанның орталық аймақтарын мекендеген.

ІІІ. Арал теңізі маңайын сақтардың сармат пен аргиппей тайпалары мекендеген

IV. Шығыс Қазақстанның басым бөлігінде аримаспылар қоныстанды

A) I, IV

B) I, III

C) II, III

D) I, II

Қазақ халқының бастауы. Сақ-сармат тайпаларының мәдениеті. Этникалық атрибуция.

Археологиялық материалдар бойынша б.з.д. V ғасырда Орта Азия мен Қазақстан тұрғындарының негiзгi бөлiгi еуропеоидтiк кейiпте болғандығы анықталды. Жекелеген тайпалардың ерекшелiктерiн бiрiктiретiн iргелес жатқан тұрақты қоныстар, Орталық Азияда моңғолоидтiк нәсiл үстем болып келетiн негiзгi аралдарға жақын орналасқан. Солтүстiк Қырғызстан мен Оңтүстiк Қазақстан осындай аудандарға жатады. Дәл осы жерде нәсiлдiк араласудың нәтижесiнде ертедегi моңғолоидтiк халық пайда болған. Персофольда тасқа қашалған суреттер осы аймақтың тұрғындарынiкi болуы ықтимал. Бас киiмнiң тұрпатына, шығу тегiне қарай оларды тиграхауда сақтарына жатады деуге болады. Бiздер Персофольдегi Ксеркс сарайында кескiнделген тиргахауда сақтары Оңтүстiк Қазақстан, Солтүстiк Қырғызстан мен Алтайдың ежелгi тұрғындары екендiгiн бiлемiз.

О.C. Смағұловтың анықтауы бойынша, ... жерленген жетiсулық сақ еуропеоидтiк кескiн мен моңғолоидтiк кескiннiң араласуынан пайда болған. Оның жасы 16-18 жас шамасында екенi анықталған. Бас киiмнiң тұрпаты (формасы) мен әшекей бұйымдарының түрлерi оның тиграхауда сақтарына жататындығы туралы пайдалы, қосымша дәйектi айғақтар берiп отыр.

Акишев К. А. Курган Иссык. А., 1978. 67б.

36. Картада көрсетілген «тиграхауда», «парадарайа», «хаомоварга» сақтары деген атаулар кездеседі:

A) қытай деректерінде

B) грек деректерінде

C) парсы деректерінде

D) рим деректерінде

37. Мәтін бойынша Персофоль сарайында бейнеленген тайпаларды анықтаңыз

A) тиграхауда

B) парадарайа

C) хаомоварга

D) аримаспы

38. Картада берілген тайпаларды орналасқан аймақтарымен сәйкестендіріңіз:

1. Аримаспылар; 2. Исседондар; 3. Аргиппейлер

А. Орталық Қазақстан; В. Шығыс Қазақстан; С. Солтүстік Қазақстан

A) 1-В; 2-А; 3-С

B) 1-А; 2-В; 3-С;

C) 1-С; 2-В; 3-А;

D) 1-В; 2-С; 3-А;

39. Дәйектердің ішінен дұрыс емесін анықтаңыз:

I. Шығыс Қазақстанды аримаспылар мекен етті;

II. Батыс Қазақстанда савроматтар мекен етті;

III. Персофоль суретіндегі тұрғындар сақтарға жатады;

IV. Тиграхаудалар Батыс Қазақстанды мекендеді;

V. Аргиппейлер Оңтүстік Қазақстан жерін мекен етті.

A) IV, V

B) I, II

C) II, III

D) I, III

40. Карта бойынша сақ-тиграхауда тайпаларының орналасқан аймақтарын анықтаңыз

I. Оңтүстік Қазақстан

II. Солтүстік Қазақстан

III. Алтай

IV. Солтүстік Қырғызстан

V. Орал маңы

A) І; IV

B) ІІ, ІІІ

C) ІV, V

D) І, ІV, V