«Мәншүк Мәметова атындағы шағын орталықты орта мектебі»

коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Сақтардың тұрмысы мен шаруашылығы

(Ашық сабақ)

Пән мұғалімі:Сатылғанов.Б

Сыныбы:6

Бәйдібек ауылы

2017 жыл

Сынып: 6 Пәні: Ежелгі Қазақстан тарихы Күні: 26.12.2017

Сабақ тақырыбы: Сақтардың тұрмысы мен шаруашылығы

Сабақтың мақсаты:

Қазақ халқының ата-тегі болған тайпалар мен рулар туралы айта отырып, сақ тайпаларының тұрмысы мен шаруашылығы,қолөнер кәсібі,діни нанымдары мен ғұрыптары туралы білімдері туралы толық мәлімет беру.

Сабақтың түрі: Аралас сабақ.

Сабақтың әдісі: әңгімелеу, түсіндіру, сөзжұмбақ

Көрнекілігі: Қазақстан картасы,

Сабақ барысы:

І.Ұйымдастыру кезеңі:

(2 мин)

Оқушылар өздерінің қаламсаптары арқылы 3-топқа бөлінеді.

Оқушылар орындарынан тұрып сәттілік тілейді.

ІІ.Үй тапсырмасын тексеру.

Тақырыбы: Сақтардың мекендеген жері. Сақ қоғамы.

(7 мин)

1-топ

Арал теңізінің маңайын мекендеген сақ тайпасы (дайлар)

Мургаб өзенінің аңғарын мекендеген сақ тайпасы (хаумаварга)

Иран жазбаларында сақтар қалай аталады (жүйрік атты турлар)

2-топ .Кімнің сөзі

1.«Дұшпанға-қатал,досқа-адал» ---- грек тарихшылары айтқан.

2.«Сақ әйелдері ержүрек келеді,соғыс қаупі төнгенде ерлеріне көмек көрсетіп ұрысқа араласады» ------- грек авторы Ктесий .

3.«Садақпен,қылышпен және қола балталармен қаруланған, сауыт киген» ---грек авторы

Страбон.

3 –топ Жұмбақ шешу.

Енді оқушылар «Сақтар» тарауына арналған жұмбақтардың шешуін табайық.

Жұмбақ шешу: 1.Қалам бас алға сүрінбей

Болашақ кілті – білімде.

Қандай мағына береді,

«Сақ» сөзі парсы тілінде?(Құдіретті еркектер)

2.Басынан кешкен шақтарды

Тарихшы тізіп ақтарды

Кімдер деп тағы атады,

Грек Гредот сактарды?(Массагеттер)

3.Ағаға тыныс іні еді,

Тарих өткеннің үніеді.

Сақ әйелінің ерлігін,

Сипаптап берген кім еді?(Ктесий)

4.Көгенге құлын байлады,

Бес қаруды да сайлады.

Айтып берші,қай сактар,

Арал мен Сырды жайлады?(Парадарайда)

5.Білімді алтынға теңедік,

Достарға ашык,кең едік.

Әйгілі сусын жасаушы,

Сақтарды кімдер деп едік?(Хаомаварга)

(5 мин)

				С	А		Қ
				А	Р		Г		И		П			Е			Й			Л		Е	Р
				Қ	Ы		З		Ы		Л
				Т	О		М		И		Р			И		С
			Қ	Ұ	Д		І		Р		Е			Т		Т			І		(еркектер)
	Ж	Ү	Й	Р	І		К		(атты турлар)
				М	А		Л		Ш	Ы			Л			А			Р
П	А	Р	С	Ы
				С	Т	Р		А		Б		О			Н
		А	Б	Ы	З	Д		А		Р

Сұрақтар:

1.Б.з.б.І мыңжылдықта Орта Азия мен Қазақстан жерін мекен еткен ежелгі тайпа.

2. Солтүстік Қазақстан аумағын мекендеген тайпа

3.Сақ жауынгерлері киген киім түсі.

4.Сақ патшайымы кім.

5.«Сақ» сөзінің мағынасын парсы жазбаларында қалай атаған.

6.Иран жазбаларында «Сақ» сөзі қандай мағына береді.

7.Сақ қоғамының 3-ші тобы.

8.Дарий қай елдің патшасы.

9.Грек географы кім.

10.Сақ қоғамында ақ түсті киім кигендер.

ІІІ. Жаңа сабақ. Сақтардың тұрмысы мен шаруашылығы.

(6 мин)

Жоспары: 1.Сақтардың тұрмысы.

2.Шаруашылығы

3.Қолөнері кәсібі

4.Діни нанымдары мен ғұрыптар

(8 мин)

Сақтардың үйлері

Төрт, алты доңғалақты арбаға орнатылған кйіз үйлер

Шикі кірпіштен салынған үйлер

Негізгі ата-баба аруағына сыйыну

Діні

Мәйітті сақтау үшін бальзамдау, мимиялау

Мәйіттерге қызыл бояу жағу, ал қабір басына от жағу

Аспан әлемі

С ақтардың ойынша 3 әлем Жер үсті әлемі

Жер асты әлемі бар деп есептеген

IV.Жаңа сабақты бекіту.

(3 мин)

Тарихи сынақ хат.

1.Ұсталар тастан,саздан жасалған қалыптарды пайдалана отырып, қазандар құйды,қару-жарақ соқты.

2.Сақтарда мәйітке қызыл бояу жағып, қабір басына от жағу отпен күннің белгісін білдіреді.

3.Мал шаруашылығымен бірге сақтардың біразы егіншілікпен айналысты.

4.Қосымша кәсіп ретінде балық аулай білген.

Қорытынды.

Тест тапсырмасы. (3 мин)

1. Малшылар қоныстарының маңынан суару каналдарының іздерін қайдан тапты.

а/Арал маңы

ә/ Жетісу

б/Шірік-Рабат

2. Сақтарда ілгек, түйме сияқты тұрмыстық бұйымдарды жасайтын қандай қолөнер болған.

а/ егіншілік

ә/ сүйек өңдеу қолөнері

б/ ұсталақ

V. Топтық бағалау. (3 мин)

VІ. Рефлексия (2 мин)

VІІ. Үйге тапсырма: (1 мин)

Тақырыпты оқып келу.

«Сақтардың тұрмысы мен шаруашылығы»,«Сақтардың мәдениеті » тақырыптарда мәнжазба жазу.

Үй жұмысының тапсырмалары

1 топ

Арал теңізінің маңайын мекендеген сақ тайпасы

Мургаб өзенінің аңғарын мекендеген сақ тайпасы

Иран жазбаларында сақтар қалай аталады

2 топ .Кімнің сөзі

1.«Дұшпанға-қатал,досқа-адал» ----

2.«Сақ әйелдері ержүрек келеді,соғыс қаупі төнгенде ерлеріне көмек көрсетіп ұрысқа араласады» -------

3.«Садақпен,қылышпен және қола балталармен қаруланған, сауыт киген» ---

3 – топ Жұмбақ шешу.

Жұмбақ шешу: 1.Қалам бас алға сүрінбей

Болашақ кілті – білімде.

Қандай мағына береді,

«Сақ» сөзі парсы тілінде?

2.Басынан кешкен шақтарды

Тарихшы тізіп ақтарды

Кімдер деп тағы атады,

Грек Гредот сактарды?

3.Ағаға тыныс іні еді,

Тарих өткеннің үніеді.

Сақ әйелінің ерлігін,

Сипаптап берген кім еді?

4.Көгенге құлын байлады,

Бес қаруды да сайлады.

Айтып берші,қай сактар,

Арал мен Сырды жайлады?

5.Білімді алтынға теңедік,

Достарға ашык,кең едік.

Әйгілі сусын жасаушы,

Сақтарды кімдер деп едік?

6.Арайлап таңы атады,

Маужырап күні батады.

Түйе сүтін балмен тең,

Сақтар қалай атады?

Жаңа тақырыпқа шығу 3-топқа бірдей.

																					(еркектер)
									(атты турлар)

Сұрақтар:

1.Б.з.б.І мыңжылдықта Орта Азия мен Қазақстан жерін мекен еткен ежелгі тайпа.

2. Солтүстік Қазақстан аумағын мекендеген тайпа

3.Сақ жауынгерлері киген киім түсі.

4.Сақ патшайымы кім.

5.«Сақ» сөзінің мағынасын парсы жазбаларында қалай атаған.

6.Иран жазбаларында «Сақ» сөзі қандай мағына береді.

7.Сақ қоғамының 3-ші тобы.

8.Дарий қай елдің патшасы.

9.Грек географы кім.

10.Сақ қоғамында ақ түсті киім кигендер.

Сақтардың үйлері

Діни ғұрыптары

С ақтардың ойынша 3 әлем

Тарихи сынақ хат.

1.Ұсталар ___________ жасалған қалыптарды пайдалана отырып,_______ құйды,қару-жарақ соқты.

2.Сақтарда мәйітке __________ жағып, қабір басына от жағу _____________ белгісін білдіреді.

3.Мал шаруашылығымен бірге сақтардың біразы айналысты.

4.Қосымша ретінде аулай білген.

Тарихи сынақ хат.

1.Ұсталар ___________ жасалған қалыптарды пайдалана отырып,_______ құйды,қару-жарақ соқты.

2.Сақтарда мәйітке __________ жағып, қабір басына от жағу _____________ белгісін білдіреді.

3.Мал шаруашылығымен бірге сақтардың біразы айналысты.

4.Қосымша ретінде аулай білген.

Тарихи сынақ хат.

1.Ұсталар ___________ жасалған қалыптарды пайдалана отырып,_______ құйды,қару-жарақ соқты.

2.Сақтарда мәйітке __________ жағып, қабір басына от жағу _____________ белгісін білдіреді.

3.Мал шаруашылығымен бірге сақтардың біразы айналысты.

4.Қосымша ретінде аулай білген.

Тарихи сынақ хат.

1.Ұсталар ___________ жасалған қалыптарды пайдалана отырып,_______ құйды,қару-жарақ соқты.

2.Сақтарда мәйітке __________ жағып, қабір басына от жағу _____________ белгісін білдіреді.

3.Мал шаруашылығымен бірге сақтардың біразы айналысты.

4.Қосымша ретінде аулай білген.

Тарихи сынақ хат.

1.Ұсталар ___________ жасалған қалыптарды пайдалана отырып,_______ құйды,қару-жарақ соқты.

2.Сақтарда мәйітке __________ жағып, қабір басына от жағу _____________ белгісін білдіреді.

3.Мал шаруашылығымен бірге сақтардың біразы айналысты.

4.Қосымша ретінде аулай білген.

Тест тапсырмасы.

1. Малшылар қоныстарының маңынан суару каналдарының іздерін қайдан тапты.

а/Арал маңы

ә/ Жетісу

б/Шірік-Рабат

2. Сақтарда ілгек, түйме сияқты тұрмыстық бұйымдарды жасайтын қандай қолөнер болған.

а/ егіншілік

ә/ сүйек өңдеу қолөнері

б/ ұсталақ

Тест тапсырмасы.

1. Малшылар қоныстарының маңынан суару каналдарының іздерін қайдан тапты.

а/Арал маңы

ә/ Жетісу

б/Шірік-Рабат

2. Сақтарда ілгек, түйме сияқты тұрмыстық бұйымдарды жасайтын қандай қолөнер болған.

а/ егіншілік

ә/ сүйек өңдеу қолөнері

б/ ұсталақ

Тест тапсырмасы.

1. Малшылар қоныстарының маңынан суару каналдарының іздерін қайдан тапты.

а/Арал маңы

ә/ Жетісу

б/Шірік-Рабат

2. Сақтарда ілгек, түйме сияқты тұрмыстық бұйымдарды жасайтын қандай қолөнер болған.

а/ егіншілік

ә/ сүйек өңдеу қолөнері

б/ ұсталақ

Тест тапсырмасы.

1. Малшылар қоныстарының маңынан суару каналдарының іздерін қайдан тапты.

а/Арал маңы

ә/ Жетісу

б/Шірік-Рабат

2. Сақтарда ілгек, түйме сияқты тұрмыстық бұйымдарды жасайтын қандай қолөнер болған.

а/ егіншілік

ә/ сүйек өңдеу қолөнері

б/ ұсталақ

Тест тапсырмасы.

1. Малшылар қоныстарының маңынан суару каналдарының іздерін қайдан тапты.

а/Арал маңы

ә/ Жетісу

б/Шірік-Рабат

2. Сақтарда ілгек, түйме сияқты тұрмыстық бұйымдарды жасайтын қандай қолөнер болған.

а/ егіншілік

ә/ сүйек өңдеу қолөнері

б/ ұсталақ